కేనచిత్పుణ్యశేషేణ మార్కణ్డేయస్య ధీమతః। ఆశ్రమం శనకైః ప్రాప్తా మూర్చ్ఛితాః సహసాఽపతన్
ఎంతైనా మిగిలిన పుణ్యఫలంతో, వారు మెల్లగా మేధావి మార్కండేయుని ఆశ్రమానికి చేరుకుని, అకస్మాత్తుగా మూర్చపోయి పడిపోయారు.
సమాధివిరతో యోగీ మార్కణ్డేయో మహాతపాః। తద్వనం నిబిడం దృష్ట్వా జనైః క్షుత్తృట్సమాకలైః
మహాతపస్వి యోగి మార్కండేయుడు ధ్యానం నుండి బయటపడి, ఆ అడవి అంతా ఆకలి దప్పితో బాధపడుతున్న ప్రజలతో నిండిపోయినదిగా చూశాడు.
దయార్ద్రహృదయో యోగీ శివం ధ్యాత్వా హృదమ్బుజే। తేషాం సంరక్షణార్థాయ వేదగన్ధిస్వరేణ సః। ఆజుహావ తదా గఙ్గాం తపోయోగేన భారత
దయతో నిండిన హృదయంతో, యోగి తన హృదయ పద్మంలో శివుని ధ్యానిస్తూ, వారిని రక్షించేందుకు వేదమంత్ర ధ్వనితో, తపస్సు శక్తితో గంగను పిలిచాడు, ఓ భరతవంశజా!
గఙ్గా సమాగతా శీఘ్రం తేనాహూతాఽతిపావనా। నామ్నా వేదనదీత్యేవ ప్రఖ్యాతా లోకపావనా
అతను పిలిచిన వెంటనే, అత్యంత పవిత్రమైన గంగా త్వరగా అక్కడికి వచ్చింది. ఆమె 'వేదనది' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందినది, లోకాలను పవిత్రం చేసే నది.
పర్జన్యశ్చ సమాహూతః సుఖం వర్షతి భారత। సస్యాని చ సమృద్ధాని ఫలమూలాన్యనేకశః। సంభూతాన్యత్రరాజేనద్ర సర్వే తే రక్షితా జనాః
వర్షదేవుడిని కూడా పిలవగా, ఆయన మృదువుగా వర్షం కురిపించాడు, ఓ భరతవంశజా! పంటలు బాగా పెరిగాయి, అనేక రకాల ఫలమూలాలు పుట్టాయి. అక్కడ ఉన్న ప్రజలందరూ రక్షించబడ్డారు, ఓ రాజా!
మార్కణ్డేయం ప్రశంసన్తో జనాః సర్వే ద్విజాత్తయః। చిరం సుఖమవర్తన్త తేన సంరక్షితా నృప
అందరూ మార్కండేయుని స్తుతిస్తూ, మూడు వర్ణాల ద్విజులు, అతని రక్షణలో చాలా కాలం సుఖంగా జీవించారు, ఓ రాజా!
ఏవం విధాయ రక్షాం స సర్వేషాం పుణ్యకర్మణామ్। పునశ్చచార చ తపః పరమేశ్వరతుష్టయే
అలా అందరు పుణ్యాత్ములను రక్షించి, మళ్లీ పరమేశ్వరుని సంతోషింపజేయడానికి మార్కండేయుడు తపస్సు కొనసాగించాడు.
ఏవం బహుతిథే కాలే ప్రాదురాసీన్మహేశ్వరః
ఇలా చాలాకాలం గడిచిన తర్వాత, మహేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
దృష్ట్వా చ సర్వదేవేశం చన్ద్రమౌలిముమాపతిమ్। బ్రహ్మవిష్ణ్వాదిభిర్దేవైః సిద్ధవిద్యాధరోరగైః
అన్ని దేవతలకు అధిపతిగా, చంద్రుడిని కిరీటంగా ధరించిన ఉమాదేవి భర్త అయిన పరమేశ్వరుడిని, బ్రహ్మ, విష్ణు మరియు ఇతర దేవతలు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు, నాగులతో కూడి ఉన్నదాన్ని చూసి,
గన్ధర్వయక్షప్రవరైః సకిన్నరపతత్రిభిః। స్తూయమానం మహాదేవమవ్యయం నిష్కలం శివమ్। ప్రణనామ మునిర్భక్త్యా సాష్టాఙ్గం చ పునః పునః
గంధర్వులు, యక్షులలో శ్రేష్ఠులు, కిన్నరులు, రాజులతో కూడి, మహాదేవుడైన శివుడిని, నశించని, భాగాల్లేని, శుభమైన వాడిని స్తుతిస్తూ ఉండగా, ఆ ముని భక్తితో, సాష్టాంగ నమస్కారం చేస్తూ మళ్లీ మళ్లీ వందించాడు.
ప్రణమ్యోత్థాయ సహసా బద్ధాఞ్జలిపుటో మునిః। తుష్టావ వివిధైః స్తోత్రైర్మహాదేవం జగత్పతిమ్
నమస్కరించి వెంటనే లేచి, చేతులు జోడించి, ఆ ముని వివిధ స్తోత్రాలతో జగత్పతియైన మహాదేవుడిని స్తుతించాడు.
తమువాచ మహాదేవో మార్కణ్డేయం మహామునిమ్। వరం వరయ భద్రం తే వరదోస్మి మునే తవ
అప్పుడు మహాదేవుడు ఆ మహాముని మార్కండేయుని ఇలా అన్నాడు: "భద్రుడా! నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు. నేను నీకు వరాలిచ్చేవాడిని."
ఏవం సంబోధితస్తేన శివేన పరమాత్మనా। సగద్గదమిదం వాక్యమువాచ పరమేశ్వరమ్
అలా పరమాత్మయైన శివుడు పలికినప్పుడు, ఆ ముని హర్షంతో గొంతు కడిగి, పరమేశ్వరునికి ఇలా అన్నాడు:
నాన్యం వరం వృణే శంభో ---త్వత్పాదపఙ్కజే। భక్తింహ్యనన్యసులభాం స్వ వ్యభిచారిణీమ్
"శంభో! నీ పాదపద్మాలపై దుర్లభమైన, ఎలాంటి వ్యత్యాసం లేని భక్తినే నేను కోరుకుంటున్నాను. వేరే వరం నాకు అవసరం లేదు."
ఏవముక్తోఽథ మునినా భరతగీశ్వరేశ్వరః। పునరేవాబ్రవీద్వాక్యం మార్కణ్డేయ మహామునిమ్
అలా ఆ ముని అన్న తరువాత, భరతవంశాధిపతియైన దేవదేవుడు మళ్లీ మార్కండేయ మహామునిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు:
సమ్యగారాధితః పిత్రా తవ పుత్రార్థమాదరాత్
"నీ తండ్రి, కొడుకు కోసం ఎంతో శ్రద్ధతో నన్ను సక్రమంగా ఆరాధించాడు."
శతాయుర్నిర్గుణః పుత్రః శుభః షోడశవార్షికః। ఉభయోరన్యమిచ్ఛ త్వమిత్యుక్తః సోఽబ్రవీచ్చ మామ్
"నీకు శతాయుష్మంతుడైన, గుణరహితుడైన, శుభుడైన, పదహారు సంవత్సరాల వయస్సున్న కుమారుడిని ఇస్తాను లేదా నీకు ఇష్టమైన వేరే కుమారుడిని కోరుకో అని చెప్పాను. అప్పుడు నీ తండ్రి నాకు ఇలా అన్నాడు."
నిర్గుణో మాస్తు దేవేశ శతాయుః షోడశాబ్దకః। సుగుణోఽస్తు సుతో మేఽద్య ఇతి పిత్రావృత పురా
"దేవతాధిపతీ! నా కుమారుడు గుణరహితుడూ, పదహారు సంవత్సరాల పాటు మాత్రమే దీర్ఘాయుష్మంతుడూ కాకుండా, నేడు నా కుమారుడు సద్గుణాలుతో ఉండాలని కోరుతున్నాను" అని నీ తండ్రి అప్పట్లో నన్ను కోరాడు.
త్వయా తప్తేన తపసా తోషితోఽహం భృశం మునే। దీర్ఘమాయుర్మయా దత్తం మృత్యుశ్చ ప్రతిషేధితః
"మహర్షీ! నీవు చేసిన తపస్సుతో నేను ఎంతో సంతోషించాను. నీకు దీర్ఘాయువు ఇచ్చాను, మరణాన్ని కూడా నివారించాను."
ఇత్యుక్త్వా భగవానీశస్తత్రైవాన్తరధీయత। తస్యాయమాశ్రమః పుణ్యస్తస్యేమే మునయోఽమలాః
ఇలా చెప్పి, ఆ భగవంతుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. ఇది ఆయన పవిత్రమైన ఆశ్రమం, వీరు ఆయనకు చెందిన పవిత్ర మునులు.
అత్రైకరాత్రముషితాః సర్వే మృత్యుం తరన్తి వై। అత్రైవ భరతశ్రేష్ఠ ప్రయతో వస భూమిప
ఇక్కడ ఒక్క రాత్రి గడిపినవారు అందరూ మరణాన్ని దాటి పోతారు. అందుకే, భరతవంశంలో శ్రేష్ఠుడవైన రాజా! ఇక్కడ నియమంతో నివసించు.
అస్మిన్కిల స్వయం రాజన్నిష్టవాన్వై ప్రజాపతిః। సత్రమిష్టీకృతం నామ పురా వర్షసహస్రికమ్
ఈ ప్రదేశంలోనే, రాజా! ప్రజాపతి స్వయంగా ఒకప్పుడు 'ఇష్టీకృతం' అనే పేరు గల వెయ్యేళ్ల యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడని చెబుతారు.
అమ్బరీషశ్చ నాభాగ ఇష్టవాన్యమునామను। యత్రేష్ట్వా దశపద్మాని సదస్యేభ్యోఽభిసృష్టవాన్
అంబరీషుడు, నాభాగుని కుమారుడు కూడా ఇక్కడే యజ్ఞం చేశాడు. ఆ యజ్ఞం పూర్తయ్యాక, సభలో ఉన్నవారికి పది బంగారు పద్మాలను ఇచ్చాడు.
యజ్ఞైశ్చ తపసా చైవ పరాం సిద్ధిమవాప సః। దేశశ్చ నాహుషస్యాయం य़జ్వనః పుణ్యకర్మణః
యజ్ఞాలు, తపస్సుతో అతడు అత్యున్నత సిద్ధిని సాధించాడు. ఇది యజ్ఞాలు చేసిన, పుణ్యమైన కార్యాలయైన నాహుషుని దేశం.
సార్వభౌమస్య కౌన్తేయ యయాతేరమితౌజసః। స్పర్ధమానస్య శక్రేణ తస్యేదం యజ్ఞవాస్త్విహ
కౌంతేయ! అపారమైన తేజస్సుతో, ఇంద్రునితో పోటీ పడిన సార్వభౌముడైన యయాతి యజ్ఞం చేసిన ప్రదేశం ఇదే.
పశ్య నానావిధాకారైరగ్నిభిర్నిచితాం మహీమ్। మజ్జన్తీమివ చాక్రాన్తాం యయాతేర్యజ్ఞకర్మభిః
ఇక్కడ భూమి వివిధ రకాల అగ్నికుండాలతో నిండిపోయి, యయాతి చేసిన యజ్ఞకార్యాల వల్ల పూర్తిగా కప్పబడినట్టు కనిపిస్తోంది.
ఏషా శమ్యేకపత్రా సా శకటం చైతదుత్తమమ్। పశ్య రామహ్రదానేతాన్పశ్య నారాయణాశ్రమమ్
ఇది ఒకే ఆకు ఉన్న శమి చెట్టు, ఇది అద్భుతమైన బండి. రామహ్రదాలు చూడు, నారాయణాశ్రమాన్ని కూడా చూడు.
ఏతచ్చర్చీకపుత్రస్య యోగైర్విచరతో మహీమ్। ప్రసర్పణం మహీపాల రౌప్యాయామమితౌజసః
ఇది చర్చిక కుమారుడు తన యోగబలంతో భూమిని సంచరించిన దారి, రాజా. అపారమైన శక్తితో వెండి నేలపై ఆయన నడిచాడు.
అత్రానువంశం పఠతః శృణు మే కురునన్దన। ఉలూఖలైరాభరణైః పిశచీ యదభాషత
ఇక్కడ వంశావళి చదువుతుండగా నా మాట విను, కురునందనా. ఉలూఖలాలు, ఆభరణాల గురించి పిశాచిని చెప్పింది.
యుగన్ధరే దధి ప్రాశ్య ఉషిత్వా చాచ్యుతస్థలే। తద్వద్భూతలయే స్నాత్వా సపుత్రా వస్తుమర్హసి
యుగంధరంలో పెరుగు తిని, అచ్యుతుని స్థలంలో ఉండి, అలాగే భూమిలోని స్థలంలో స్నానం చేసి, నీ కుమారులతో ఇక్కడ నివసించాలి.