శ్రుత్వైతద్భవతాం వాక్యం పితుర్మే స్వర్గతిం ప్రతి। నిశ్చితేయం మమ మతిర్యా చ తాం మే నిబోధత। అనన్తరం చ మన్యేఽహం తక్షకాయ దురాత్మనే
మీరు చెప్పిన మాటలు విని, నా తండ్రి పరలోకానికి వెళ్లిన సంగతి తెలుసుకున్నాను. ఇప్పుడు నా నిర్ణయం ఖరారు అయింది. నేను ఏమి చేయబోతున్నానో వినండి. తరువాత ఆ దుష్టుడైన టక్షకుడిని శిక్షించాలి అని నేను భావిస్తున్నాను.
ప్రతికర్తవ్యమిత్యేవం యేన మే హింసితః పితా। శృఙ్గిణం హేతుమాత్రం యః కృత్వా దగ్ధ్వా చ పార్థివమ్
నా తండ్రిని హింసించిన వాడిని ప్రతీకారం చేయాలి. శృంగిని కేవలం కారణంగా చేసి, రాజును కాల్చిన వాడే అతడు.
ఇయం దురాత్మతా తస్య కాశ్యపం యో న్యవర్తయత్। యద్యాగచ్ఛేత్స వై విప్రో నను జీవేత్పితా మమ
టక్షకుడు కాశ్యపుడిని పంపించకుండా ఆపడం అతని దుష్టత్వమే. ఆ బ్రాహ్మణుడు వచ్చినట్లయితే, తప్పకుండా నా తండ్రి బ్రతికేవాడు.
పరిహీయేత కిం తస్య యది జీవేత్స పార్థివః। కాశ్యపస్య ప్రసాదేన మన్త్రిణాం వినయేన చ
కాష్యపుని దయతో, మంత్రుల సూచనతో, రాజు బ్రతికినట్లయితే టక్షకుడికి ఏమి నష్టం ఉండేది?
స తు వారితవాన్మోహాత్కాశ్యపం ద్విజసత్తమమ్। సంజిజీవయిషుం ప్రాప్తం రాజానమపరాజితమ్
కానీ మాయతో, టక్షకుడు ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడైన కాశ్యపుని ఆపేశాడు. రాజును మళ్లీ బ్రతికించేందుకు వచ్చిన అతడిని నిలిపివేశాడు.
మహానతిక్రమో హ్యేష తక్షకస్య దురాత్మనః। ద్విజస్య యోఽదదద్ద్రవ్యం మా నృపం జీవయేదితి
ఇది టక్షకుడి పెద్ద తప్పు. బ్రాహ్మణునికి ధనం ఇచ్చి, రాజు బ్రతికిపోవద్దని చెప్పాడు.
ఉత్తఙ్కస్య ప్రియం కర్తుమాత్మనశ్చ మహత్ప్రియమ్। భవతాం చైవ సర్వేషాం గచ్ఛామ్యపచితిం పితుః
ఉత్తంకునికి సంతోషం కలిగించేందుకు, నాకు, మీ అందరికీ మేలు చేయాలనే ఉద్దేశంతో, నా తండ్రికి తగిన విధంగా శ్రాద్ధకర్మలు నిర్వహిస్తాను.
ఏవముక్త్వా తతః శ్రీమాన్మన్త్రిభిశ్చానుమీదితః। ఆరురోహ ప్రతిజ్ఞాం స సర్పసత్రాయ పార్థివః
ఇలా చెప్పి, మంత్రుల సహాయంతో ఆ మహారాజు, సర్పయాగాన్ని చేయాలని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
బ్రహ్మన్భరతశార్దూలో రాజా పారిక్షితస్తదా। పురోహితమథాహూయ ఋత్విజో వసుధాధిపః
ఓ బ్రాహ్మణా, ఓ భరతవంశశార్దూలా, అప్పుడా రాజు పరిక్షిత్తు కుమారుడు తన పురోహితుని, ఋత్విజులను పిలిపించుకున్నాడు.
అబ్రవీద్వాక్యసంపన్నః కార్యసంపత్కరం వచః। యో మే హింసితవాంస్తాతం తక్షకః స దురాత్మవాన్
వాక్చాతుర్యంతో కూడిన ఆ రాజు, తన కార్యాన్ని పూర్తిచేయడానికి ఇలా అన్నాడు: 'నా తండ్రిని హత్య చేసిన ఆ దుష్టుడైన టక్షకుడు...'
ప్రతికుర్యాం యథా తస్య తద్భవన్తో బ్రువన్తు మే। అపి తత్కర్మ విదితం భవతాం యేన పన్నగమ్
ఆయన పట్ల నేను ఎలా ప్రవర్తించాలో మీరు చెప్పండి. ఆ పాము వల్ల ఏ విధంగా ఇది జరిగిందో మీకు తెలుసా?
తక్షకం సంప్రదీప్తేఽగ్నౌ ప్రక్షిపేయం సబాన్ధవమ్। యథా తేన పితా మహ్యం పూర్వం దగ్ధో విషాగ్నినా।। తథాఽహమపి తం పాపం దగ్ధుమిచ్ఛామి పన్నగమ్
టక్షకుని, అతని బంధువులతో పాటు, మండుతున్న అగ్నిలో వేయాలని నా కోరిక. నా తండ్రిని ఆ పాము విషాగ్నితో కాల్చినట్లే, ఆ దుష్ట పామును కూడా నేను కాల్చాలని ఆశిస్తున్నాను.
అస్తి రాజన్మహాత్సత్రం త్వదర్థం దేవనిర్మితమ్। సర్వసత్రమితి ఖ్యాతం పురాణే పరిపఠ్యతే
రాజా! మీ కోసమే దేవతలు ఏర్పరచిన గొప్ప యజ్ఞం ఉంది. పురాణాల్లో దాన్ని 'సర్వసత్రం' అని పిలుస్తారు.
ఆహర్తా తస్య సత్రస్య త్వన్నాన్యోఽస్తి నరాధిప। ఇతి పౌరాణికాః ప్రాహురస్మాకం చాస్తి స క్రతుః
ఆ పురాణకథ ప్రకారం, ఆ యజ్ఞాన్ని చేయగలిగేది మనుషుల్లో మీరు ఒక్కరే అని అంటారు. ఆ క్రతువు మనకూ ఉంది.
ఏవముక్తః స రాజర్షిర్మేనే దగ్ధం హి తక్షకమ్। హుతాశనముఖే దీప్తే ప్రవిష్టమితి సత్తమ
అలా చెప్పినప్పుడు, ఆ రాజర్షి టక్షకుడు నిజంగా మండుతున్న అగ్నిలో పడిపోయి కాలిపోయాడని నమ్మాడు.
తతోఽబ్రవీన్మన్త్రవిదస్తాన్రాజా బ్రాహ్మణాంస్తదా। ఆహరిష్యామి తత్సత్రం సంభారాః సంభ్రియన్తు మే
అప్పుడా రాజు, మంత్రజ్ఞుడు, అక్కడ ఉన్న బ్రాహ్మణులతో ఇలా అన్నాడు: 'ఆ యజ్ఞాన్ని నేను నిర్వహిస్తాను. దానికి కావాల్సిన సామగ్రి తెప్పించండి.'
తతస్త ఋత్విజస్తస్య శాస్త్రతో ద్విజసత్తమ। తం దేశం మాపయామాసుర్యజ్ఞాయతనకారణాత్
ఆ తర్వాత, వేదాలు తెలిసిన ఆ ఋత్వికులు, యజ్ఞస్థలాన్ని సరిగా కొలిచి ఏర్పాటుచేశారు.
యథావద్వేదవిద్వాంసః సర్వే బుద్ధేః పరంగతాః। ఋద్ధ్యా పరమయా యుక్తమిష్టం ద్విజగణైర్యుతమ్
వేదపండితులు, పరిపూర్ణ జ్ఞానంతో, గొప్ప ఐశ్వర్యంతో, బ్రాహ్మణ గణాలతో కలిసి అక్కడ చేరారు.
ప్రభూతధనధాన్యాఢ్యమృత్విగ్భిః సునిషేవితమ్। నిర్మాయ చాపి విధివద్యజ్ఞాయతనమీప్సితమ్
అక్కడ ధనం, ధాన్యం సమృద్ధిగా ఉండగా, ఋత్వికులు సేవచేసి, యాజ్ఞిక నియమాల ప్రకారం యజ్ఞస్థలాన్ని సరిగ్గా నిర్మించారు.
రాజానం దీక్షయామాసుః సర్పసత్రాప్తయే తదా। ఇదం చాసీత్తత్ర పూర్వం సర్పసత్రే భవిష్యతి
ఆ తర్వాత, ఆ రాజును సర్పయాగం కోసం దీక్ష ఇచ్చారు. సర్పయాగంలో ఇదే మొదటి ఘట్టం.
నిమిత్తం మహదుత్పన్నం యజ్ఞవిఘ్నకరం తదా। యజ్ఞస్యాయతనే తస్మిన్క్రియమాణే వచోఽబ్రవీత్
అప్పుడు, యజ్ఞానికి ఆటంకం కలిగించే ఒక గొప్ప అపశకునం ఏర్పడింది. యజ్ఞస్థలం సిద్ధం చేస్తున్నప్పుడు ఒక వాక్యం వినిపించింది.
స్థపతిర్బుద్ధిసంపన్నో వాస్తువిద్యావిశారదః। ఇత్యబ్రవీత్సూత్రధారః సూతః పౌరాణికస్తదా
ఆ సమయంలో, నిర్మాణంలో నిపుణుడైన స్థపతి, వాస్తు శాస్త్రంలో ప్రావీణ్యం ఉన్నవాడు, సూతుడు, పురాణకథకుడు ఇలా అన్నాడు.
యస్మిన్దేశే చ కాలే చ మాపనేయం ప్రవర్తితా। బ్రాహ్మణం కారణం కృత్వా నాయం సంస్థాస్యతే క్రతుః
ఈ ప్రాంతంలో, ఈ సమయంలో, బ్రాహ్మణుని కారణంగా కొలతలు మొదలైనందున, ఈ యజ్ఞం పూర్తవదు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు రాజాసౌ ప్రాగ్దీక్షాకాలమబ్రవీత్। క్షత్తారం న హి మే కశ్చిదజ్ఞాతః ప్రవిశేదితి
ఇది విని, రాజు దీక్షకు ముందు తన సహాయకుడితో ఇలా అన్నాడు: 'నాకు తెలియని ఎవరూ లోపలికి రాకూడదు.'
తతః కర్మ ప్రవవృతే సర్పసత్రవిధానతః। పర్యక్రామంశ్చ విదివత్స్వే స్వే కర్మణి యాజకాః
అప్పుడా సర్పయాగానికి సంబంధించిన కార్యాలు ప్రారంభమయ్యాయి. యాజకులు తమ తమ పనులను నియమానుసారం నిర్వహించారు.
ప్రావృత్య కృష్ణవాసాంసి ధూమ్రసంరక్తలోచనాః। జుహువుర్మన్త్రవచ్చైవ సమిద్ధం జాతవేదసమ్
కృష్ణవస్త్రాలు ధరించి, పొగతో కళ్లకు ఎర్రదనం వచ్చి, వారు మంత్రాలతో జ్వలించుతున్న అగ్నిలో హోమాలు చేశారు.
కమ్పయన్తశ్చ సర్వేషామురగాణాం మనాంసి చ। సర్పానాజుహువుస్తత్ర సర్వానగ్నిముఖే తదా
అందరు పాముల మనసులను కలవరపెట్టి, ఆ సమయంలో అన్ని సర్పాలను అగ్నిముఖంలో పిలిపించారు.
తతః సర్పాః సమాపేతుః ప్రదీప్తే హవ్యవాహనే। విచేష్టమానాః కృపణమాహ్వయన్తః పరస్పరమ్
అప్పుడు పాములు మండుతున్న యజ్ఞాగ్నిలో చేరాయి. అవి బాధతో తలమునకలై, ఒకదానికొకటి పిలుచుకుంటూ ఉండిపోయాయి.
విస్ఫురన్తః శ్వసన్తశ్చ వేష్టయన్తః పరస్పరమ్। పుచ్ఛైః శిరోభిశ్చ భృశం చిత్రభానుం ప్రపేదిరే
వారు కంపించుతూ, ఊపిరి బిగిగా తీసుకుంటూ, ఒకరినొకరు చుట్టుకుంటూ, తమ తోకలు, తలలతో మిక్కిలి వేగంగా ప్రకాశవంతమైన భాను వద్దకు చేరుకున్నారు.
శ్వేతాః కృష్ణాశ్చ నీలాశ్చ స్థవిరాః శిశవస్తథా। నదన్తో వివిధాన్నాదాన్పేతుర్దీప్తే విభావసౌ
వెన్నెల, నల్ల, నీలం రంగుల పాములు, పెద్దవారు, చిన్నవారు—వివిధ రకాల అరుపులు చేస్తూ, అగ్ని జ్వాలల్లోకి పరుగెత్తారు.