ఏవముక్తః స్మయన్నిన్ద్రమభివీక్ష్యస భార్గవః। జగ్రాహ విధివత్సోమమశ్విభ్యాముత్తమం గ్రహమ్
ఇలా అన్నప్పుడు, భృగువంశుడు చిరునవ్వుతో ఇంద్రుని చూసి, నియమానుసారం అశ్వినీదేవులకు ఉత్తమమైన సోమాన్ని సమర్పించాడు.
తతోఽస్మై ప్రాహరద్వజ్రం ఘోరరూపం శచీపతిః। తస్య ప్రహరతో బాహుం స్తమ్భయామాస భార్గవః
అప్పుడే శచీపతి భయంకరమైన వజ్రాయుధాన్ని అతనిపై విసిరాడు. కానీ భృగువంశుడు ఆ దెబ్బను ఎదుర్కొని, ఇంద్రుని చేయిని స్థంభింపజేశాడు.
తం స్తమ్భయిత్వా చ్యవనో జుహువే మన్త్రతోఽనలమ్। కృత్యార్థీ సుమహాతేజా దేవం హింసితుముద్యతః
ఇంద్రుని చేయిని స్థంభింపజేసిన తర్వాత, అమిత తేజస్సుతో ఉన్న చ్యవనుడు, తాను చేపట్టిన కార్యాన్ని పూర్తి చేయాలని, మంత్రబలంతో అగ్నిని ఆహ్వానించాడు, దేవుడిని హానిచేయాలని సంకల్పించాడు.
తతః కృత్యాఽథ సంజజ్ఞే మునేస్తస్య తపోబలాత్। మదో నామ మహావీర్యో బృహత్కాయో మహాసురః
అప్పుడు ఆ మునివరి తపస్సు బలంతో, కృత్య అనే ఒక మహాశక్తివంతుడైన అసురుడు, మద అనే పేరుతో, విస్తారమైన శరీరంతో జన్మించాడు.
శరీరం యస్ నిర్దేష్టుమశక్యం తు సురాసురైః। తస్యాస్యమభవద్ధోరం తీక్ష్ణాగ్రదశనం మహత్
దేవతలు, అసురులు కూడా వివరించలేని ఆ శరీరానికి, భయంకరమైన ముఖం, పెద్దగా, పదునైన పళ్లతో కనిపించింది.
హనురేకా స్థితా త్వస్య భూమావేకా దివం గతా। చతస్రశ్చాయతా దంష్ట్రా యోజనానాం శతంశతమ్
ఆ యక్షుని ఒక దవడ భూమిపై ఉండగా, ఇంకొకటి ఆకాశాన్ని తాకింది. నాలుగు పొడవైన పళ్లూ వంద యోజనాల పొడవుగా వెలిగిపోయాయి.
ఇతరే తస్య దశనా బభూవుర్దశయోజనాః। ప్రాసాదశిఖరాకారాః శూలాగ్రసమదర్శనాః
ఇతర పళ్ళు ఒక్కోటి పది యోజనాల పొడవుండి, కోట గోపురాల్లా, కత్తిపొడవుల్లా కనిపించాయి.
బాహూ పరిఘసంకాశావాయతావయుతం సమౌ। నేత్రే రవిశశిప్రఖ్యే వక్రం కాలాగ్నిసంనిభమ్
ఆయన రెండు చేతులు ఇరునీళ్ల కట్టెల్లా, పొడవుగా, బలంగా ఉన్నాయి. కళ్ళు సూర్య చంద్రుల్లా ప్రకాశించాయి. అవి వంకరగా, కాలాగ్ని మంటలా మెరిపించాయి.
లేలిహఞ్జిహ్వయా వక్రం విద్యుచ్చపలలోలయా। వ్యాత్తాననో ఘోరదృష్టిర్గ్రసన్నివ జగద్బలాత్
ఆయన నాలుక మెరుపులా వంగి ఊగుతూ, నోరు విప్పి, భయంకరంగా చూశాడు. అతడు బలవంతంగా లోకాన్ని మింగుతున్నట్టు కనిపించాడు.
స భక్షయిష్యన్సంక్రుద్ధః శతక్రతుముపాద్రవత్। మహతా ఘోరరూపేణ లోకాఞ్శబ్దేన నాదయత్
కోపంతో ముక్కు ముడుచుకుని, లోకాలను గర్జనతో దడిపిస్తూ, శతక్రతువును తినేందుకు పరుగెత్తాడు.
తం దృష్ట్వా ఘోరవదనం మదం దేవః శతక్రతుః। ఆయాన్తం భక్షయిష్యన్తం వ్యాత్తాననమివాన్తకమ్
ఆ భయంకరమైన ముఖాన్ని చూసిన శతక్రతువు దేవుడు మత్తులో మునిగిపోయాడు. అతడు యమధర్మరాజు లా నోరు విప్పి తినేందుకు ముందుకు వచ్చాడు.
భయాత్సంస్తమ్భితభుజః సృక్విణీ లేలిహన్ముహుః। తతోఽవ్రవీద్దేవరాజశ్చ్యవనం భయపీడితః
భయంతో చేతులు కదలకుండాపోయాయి. పెదవులు మళ్లీ మళ్లీ నాకుతూ, భయంతో దేవేంద్రుడు చ్యవనుని చూచి ఇలా అన్నాడు.
సోమార్హావశ్వినావేతావద్య ప్రభృతి భార్గవ। భవిష్యతః సత్యమేతద్వచో విప్ర ప్రసీద మే
ఇప్పటి నుంచి, భర్గవా, అశ్వినులు సోమపానం చేయటానికి అర్హులు. ఇది నిజమైన మాట, మునివరా, దయచూపు.
న తే మిథ్యా సమారమ్భో భవత్వేష పరో విధిః। జానామి చాహం విప్రర్షే న మిథ్యా త్వం కరిష్యసి
నీ ప్రయత్నం వృథా కాకూడదు. ఇది పరమమైన ఆజ్ఞ. మునివరా, నీవు అసత్యంగా ఏమీ చేయవు అని నాకు తెలుసు.
సోమపావశ్వినావేతౌ యథా వాద్య కృతౌ త్వయా। `తథైవ మామపి బ్రహ్మఞ్శ్రేయసా యోక్తుమర్హసి
బ్రహ్మన్, నీవు అశ్వినులకు సోమపానం హక్కు ఇచ్చినట్లే, నాకు కూడా శ్రేయస్సు కలిగించాలి.
భూయ ఏవ తు తే వీర్యం ప్రకాశేదితి భార్గవ। సుకన్యాయాః పితుశ్చాస్య లోకే కీర్తిః ప్రథేదితి
భర్గవా, నీ శక్తి మరలా ప్రదర్శించు. అప్పుడు సుకన్యా తండ్రి కీర్తి లోకంలో వ్యాపించాలి.
అతో మయైతద్విహితం తవ వీర్యప్రకాశనమ్। తస్మాన్ప్రసాదం కురు మే భవత్వేవం యథేచ్ఛసి
కాబట్టి, నీ శక్తి ప్రదర్శన కోసం నేనే ఇది ఏర్పాటుచేశాను. అందుకే, దయచేసి నాకు అనుగ్రహించు. నీ ఇష్టానుసారం జరగాలి.
ఏవముక్తస్య శక్రేణ చ్యవనస్య మహాత్మనః। స మన్యుర్వ్యగమచ్ఛీఘ్రం సుమోచ చ పురందరమ్
శక్రుడు ఇలా చెప్పగానే, మహాత్ముడు చ్యవనుడు వెంటనే కోపాన్ని విడిచిపెట్టి పురందరుడిని విడుదల చేశాడు.
మదం చ వ్యభజద్రాజన్పానే స్త్రీషు చ వీర్యవాన్। అక్షేషు మృగయాయాం చ పూర్వసృష్టం పునః పునః
ఓ రాజా, ఆ మహర్షి మత్తును మద్యం, స్త్రీలు, పాశాలు, వేట వంటి వాటిలో మళ్లీ మళ్లీ పంచిపెట్టాడు.
తదా మదం వినిక్షిప్య శక్రం సంతర్ప్య చేన్దునా। అశ్విభ్యాం సహితాన్దేవాన్యాజయిత్వా చ తం నృపమ్
తర్వాత మత్తును తొలగించి, శక్రునికి సోమాన్ని ఇచ్చి తృప్తిపరిచి, అశ్వినులు, రాజుతో కలిసి యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.
విఖ్యాప్య వీర్యం లోకేషు సర్వేషు వదతాంవరః। సుకన్యయా సహారణ్యే విజహారానుకూలయా
అన్ని లోకాలలో తన శక్తి పేరుతో ప్రసిద్ధుడై, వాగ్మీలలో శ్రేష్ఠుడై, సుకన్యతో అడవిలో సంతోషంగా జీవించాడు.
తస్యైతద్ద్విజసంఘుష్టం సరో రాజన్ప్రకాశతే। అత్రత్వం సహ సోదర్యైః పితృడన్దేవాంశ్చ తర్పయ
బ్రాహ్మణుల గానం వినిపించే ఆ సరస్సు ప్రకాశిస్తోంది, ఓ రాజా! ఇక్కడ నీవు సోదరులతో కలిసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేయాలి.
ఏతద్దృష్ట్వా మహీపాల సికతాక్షం చ భారత। సైన్ధవారణ్యమాసాద్య కుల్యానాం కురు దర్శనమ్
భూమిపాలకా, ఈ మట్టికొండ ప్రాంతాన్ని చూచి, భరత వంశజుడా, సింధు అరణ్యాన్ని చేరుకొని, అక్కడి నీటి ప్రవాహాలను చూడు, కురు.
పుష్కరేషు మహారాజ సర్వేషు చ జలం స్పృశ। స్థాణోర్మన్త్రాణి చ జపన్సిద్ధిం ప్రాప్స్యసి భారత
మహారాజా, అన్ని పవిత్ర సరస్సుల్లో నీళ్లు తాకి, స్థాణువు మంత్రాలను జపిస్తూ, నీవు విజయాన్ని పొందుతావు, భరత వంశజుడా.
సంధిర్ద్వయోర్నరశ్రేష్ఠ త్రేతాయా ద్వాపరస్య చ। అయం హి దృశ్యతే పార్థ సర్వపాపప్రణాశనః। అత్రోపస్పృశ చైవ త్వం సర్వపాపప్రణాశనే
నరశ్రేష్ఠుడా, ఇది త్రేతా, ద్వాపర యుగాల సంగమ స్థలం. పార్థా, ఇది అన్ని పాపాలను తొలగించేది. ఇక్కడ నీవు స్నానం చేసి, పాపాలను పోగొట్టుకో.
ఆర్చీకపర్వతశ్చైవ నివాసౌ వై మనీషిణామ్। సదాఫలః సదాస్రోతో మరుతాం స్తానముత్తమమ్
ఇక్కడే ఆర్చీక పర్వతం ఉంది. అది మేధావుల నివాసం. ఎప్పుడూ ఫలప్రదం, ఎప్పుడూ ప్రవహించే జలముతో, ఇది మరుత్ దేవతలకు శ్రేష్ఠమైన స్థానం.
చైత్యాశ్చైతే బహువిధాస్త్రిదశానాం యుధిష్ఠిర। ఏతచ్చన్ద్రమసస్తీర్థమృషయః పర్యుపాసతే। వైఖానసప్రభృతయో వాలఖిల్యాస్తథైవ చ
యుధిష్ఠిరా, ఇక్కడ దేవతల వివిధ పుణ్యస్థలాలు ఉన్నాయి. ఇది చంద్రుని తీర్థం; మహర్షులు, వైఖానసులు, వాలఖిల్యులు మొదలైన వారు ఇక్కడ పూజిస్తారు.
శృఙ్గాణి త్రీణి పుణ్యాని త్రీణి ప్రసర్వణాని చ। సర్వాణ్యనుపరిక్రమ్య యథాకామముపస్పృశ
ఇక్కడ మూడు పవిత్ర శిఖరాలు, మూడు పవిత్ర స్రోతస్సులు ఉన్నాయి. వాటన్నిటినీ సందర్శించి, నీకు ఇష్టమైన విధంగా స్నానం చేయు.
శాన్తనుశ్చాత్ర రాజేన్ద్ర శునకశ్చ నరాధిపః। నరనారాయణౌ చోభౌ తపస్తప్త్వా చిరం నృప। స్థానం సనాతనం ప్రాప్తావీశ్వరధ్యానతత్పరౌ
రాజేంద్రా, ఇక్కడే శాంతను, శునకుడు, నరుడు, నారాయణుడు దీర్ఘకాలం తపస్సు చేసి, పరమేశ్వరుని ధ్యానంలో లీనమై, శాశ్వత స్థితిని పొందారు.
ఇహ నిత్యాశ్రయా దేవాః పితరశ్చ మహర్షిభిః। ఆర్చీకపర్వతే తేపుస్తాన్యజస్వ యుధిష్ఠిర
ఇక్కడే దేవతలు, పితృదేవతలు, మహర్షులతో కలిసి, ఆర్చీక పర్వతంపై తపస్సు చేశారు. యుధిష్ఠిరా, నీవు కూడా ఇక్కడ హోమాలు చేయు.