ప్రశస్తేఽహని యజ్ఞీయే సర్వకామసమృద్ధిమత్। కారయామాస శర్యాతిర్యజ్ఞాయతనముత్తమమ్
యజ్ఞానికి అనుకూలమైన శుభదినంలో, శర్యాతి రాజు అన్ని కావలసిన వస్తువులతో, అద్భుతమైన యజ్ఞ వేదికను నిర్మింపజేశాడు.
తత్రైనం చ్యవనో రాజన్యాజయామాస భార్గవః। అద్భుతాని చ తత్రాసన్యాని తాని నిబోధ మే
ఆ యజ్ఞవేదిక వద్ద, భృగువంశానికి చెందిన చ్యవనుడు రాజుకు యజ్ఞం నిర్వహించాడు. అక్కడ అద్భుతమైన సంఘటనలు జరిగాయి, వాటిని నా నుండి విను.
అగృహ్ణాచ్చ్యవనః సోమమశ్వినోర్దేవయోస్తదా। తమిన్ద్రో వారయామాస గృహ్ణానం స తయోర్గ్రహమ్
ఆ సమయంలో, చ్యవనుడు అశ్వినీదేవులకు సోమాన్ని సమర్పించబోతుండగా, ఇంద్రుడు ఆ సోమాన్ని వారికి ఇవ్వకుండా అడ్డుకున్నాడు.
ఉభావేతౌ న సోమార్హౌ నాసత్యావితి మే మతిః। భిషజౌ దివి దేవానాం కర్మణా తేన నార్హతః
ఈ ఇద్దరు నాసత్యులు సోమపానం చేయదగినవారు కారు అని నా అభిప్రాయం. వారు దేవతలకు వైద్యులు, అందువల్ల తమ కర్మ వల్ల దీనికి అర్హులు కారు.
మావమంస్థా మహాత్మానౌ రూపద్రవిణవత్తరౌ। యౌ చక్రతుర్మాం మధవన్వృన్దారకమివాజరమ్
ఈ మహాత్ములు అందం, ఐశ్వర్యంతో కూడినవారు. వారు నన్ను మధుతో కలిసి వృద్ధాప్యములేని బాలుడిలా మార్చారు. కాబట్టి వీరిని తక్కువగా అంచనా వేయవద్దు.
ఋతే త్వాం విబుధాంశ్చాన్యాన్కథం వై నార్హతః సవమ్। అశ్వినావపి దేవేన్ద్ర దేవౌ విద్ధి పురందర
నీ తప్ప ఇతర దేవతలు సోమపానానికి ఎలా అర్హులు అవుతారు? అశ్వినీదేవులు కూడా దేవతలే అని తెలుసుకో, పురందరా!
చికిత్సకౌ కర్మకరౌ కామరూపసమన్వితౌ। లోకే చరన్తౌ మర్త్యానాం కథం సోమమిహార్హతః
వారు వైద్యులు, పనులు చేసే వారు, కావలసిన రూపం ధరించగలవారు, మానవ లోకంలో సంచరిస్తారు. అలాంటివారు ఇక్కడ సోమాన్ని పొందటానికి ఎలా అర్హులు?
ఏతదేవ తదా వాక్యమామ్రేడయతి వాసవే। అనాదృత్యతతః శక్రం గ్రహం జగ్రాహ భార్గవః
ఇదే మాటలను అప్పట్లో వాసవుడు మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాడు. కానీ శక్రుని మాటలను పట్టించుకోకుండా, భృగువంశజుడు సోమాన్ని సమర్పించాడు.
గ్రహీష్యన్తం తు తం సోమమశ్వినోరుత్తమం తదా। సమీక్ష్య బలభిద్దేవ ఇదం వచనమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో, భృగువంశుడు అశ్వినీదేవులకు ఉత్తమమైన సోమాన్ని సమర్పించబోతున్నాడని చూసి, బలవంతుడు అయిన ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు.
ఆభ్యామర్తాయ సోమం త్వం గ్రహీష్యసి యది స్వయమ్। వజ్రం తే ప్రహరిష్యామి ఘోరరూపమనుత్తమమ్
నీవు స్వయంగా ఈ ఇద్దరికి, మానవునికి సోమాన్ని ఇస్తే, నేను నీపై భయంకరమైన, అపూర్వమైన వజ్రాయుధంతో దాడి చేస్తాను.
ఏవముక్తః స్మయన్నిన్ద్రమభివీక్ష్యస భార్గవః। జగ్రాహ విధివత్సోమమశ్విభ్యాముత్తమం గ్రహమ్
ఇలా అన్నప్పుడు, భృగువంశుడు చిరునవ్వుతో ఇంద్రుని చూసి, నియమానుసారం అశ్వినీదేవులకు ఉత్తమమైన సోమాన్ని సమర్పించాడు.
తతోఽస్మై ప్రాహరద్వజ్రం ఘోరరూపం శచీపతిః। తస్య ప్రహరతో బాహుం స్తమ్భయామాస భార్గవః
అప్పుడే శచీపతి భయంకరమైన వజ్రాయుధాన్ని అతనిపై విసిరాడు. కానీ భృగువంశుడు ఆ దెబ్బను ఎదుర్కొని, ఇంద్రుని చేయిని స్థంభింపజేశాడు.
తం స్తమ్భయిత్వా చ్యవనో జుహువే మన్త్రతోఽనలమ్। కృత్యార్థీ సుమహాతేజా దేవం హింసితుముద్యతః
ఇంద్రుని చేయిని స్థంభింపజేసిన తర్వాత, అమిత తేజస్సుతో ఉన్న చ్యవనుడు, తాను చేపట్టిన కార్యాన్ని పూర్తి చేయాలని, మంత్రబలంతో అగ్నిని ఆహ్వానించాడు, దేవుడిని హానిచేయాలని సంకల్పించాడు.
తతః కృత్యాఽథ సంజజ్ఞే మునేస్తస్య తపోబలాత్। మదో నామ మహావీర్యో బృహత్కాయో మహాసురః
అప్పుడు ఆ మునివరి తపస్సు బలంతో, కృత్య అనే ఒక మహాశక్తివంతుడైన అసురుడు, మద అనే పేరుతో, విస్తారమైన శరీరంతో జన్మించాడు.
శరీరం యస్ నిర్దేష్టుమశక్యం తు సురాసురైః। తస్యాస్యమభవద్ధోరం తీక్ష్ణాగ్రదశనం మహత్
దేవతలు, అసురులు కూడా వివరించలేని ఆ శరీరానికి, భయంకరమైన ముఖం, పెద్దగా, పదునైన పళ్లతో కనిపించింది.
హనురేకా స్థితా త్వస్య భూమావేకా దివం గతా। చతస్రశ్చాయతా దంష్ట్రా యోజనానాం శతంశతమ్
ఆ యక్షుని ఒక దవడ భూమిపై ఉండగా, ఇంకొకటి ఆకాశాన్ని తాకింది. నాలుగు పొడవైన పళ్లూ వంద యోజనాల పొడవుగా వెలిగిపోయాయి.
ఇతరే తస్య దశనా బభూవుర్దశయోజనాః। ప్రాసాదశిఖరాకారాః శూలాగ్రసమదర్శనాః
ఇతర పళ్ళు ఒక్కోటి పది యోజనాల పొడవుండి, కోట గోపురాల్లా, కత్తిపొడవుల్లా కనిపించాయి.
బాహూ పరిఘసంకాశావాయతావయుతం సమౌ। నేత్రే రవిశశిప్రఖ్యే వక్రం కాలాగ్నిసంనిభమ్
ఆయన రెండు చేతులు ఇరునీళ్ల కట్టెల్లా, పొడవుగా, బలంగా ఉన్నాయి. కళ్ళు సూర్య చంద్రుల్లా ప్రకాశించాయి. అవి వంకరగా, కాలాగ్ని మంటలా మెరిపించాయి.
లేలిహఞ్జిహ్వయా వక్రం విద్యుచ్చపలలోలయా। వ్యాత్తాననో ఘోరదృష్టిర్గ్రసన్నివ జగద్బలాత్
ఆయన నాలుక మెరుపులా వంగి ఊగుతూ, నోరు విప్పి, భయంకరంగా చూశాడు. అతడు బలవంతంగా లోకాన్ని మింగుతున్నట్టు కనిపించాడు.
స భక్షయిష్యన్సంక్రుద్ధః శతక్రతుముపాద్రవత్। మహతా ఘోరరూపేణ లోకాఞ్శబ్దేన నాదయత్
కోపంతో ముక్కు ముడుచుకుని, లోకాలను గర్జనతో దడిపిస్తూ, శతక్రతువును తినేందుకు పరుగెత్తాడు.
తం దృష్ట్వా ఘోరవదనం మదం దేవః శతక్రతుః। ఆయాన్తం భక్షయిష్యన్తం వ్యాత్తాననమివాన్తకమ్
ఆ భయంకరమైన ముఖాన్ని చూసిన శతక్రతువు దేవుడు మత్తులో మునిగిపోయాడు. అతడు యమధర్మరాజు లా నోరు విప్పి తినేందుకు ముందుకు వచ్చాడు.
భయాత్సంస్తమ్భితభుజః సృక్విణీ లేలిహన్ముహుః। తతోఽవ్రవీద్దేవరాజశ్చ్యవనం భయపీడితః
భయంతో చేతులు కదలకుండాపోయాయి. పెదవులు మళ్లీ మళ్లీ నాకుతూ, భయంతో దేవేంద్రుడు చ్యవనుని చూచి ఇలా అన్నాడు.
సోమార్హావశ్వినావేతావద్య ప్రభృతి భార్గవ। భవిష్యతః సత్యమేతద్వచో విప్ర ప్రసీద మే
ఇప్పటి నుంచి, భర్గవా, అశ్వినులు సోమపానం చేయటానికి అర్హులు. ఇది నిజమైన మాట, మునివరా, దయచూపు.
న తే మిథ్యా సమారమ్భో భవత్వేష పరో విధిః। జానామి చాహం విప్రర్షే న మిథ్యా త్వం కరిష్యసి
నీ ప్రయత్నం వృథా కాకూడదు. ఇది పరమమైన ఆజ్ఞ. మునివరా, నీవు అసత్యంగా ఏమీ చేయవు అని నాకు తెలుసు.
సోమపావశ్వినావేతౌ యథా వాద్య కృతౌ త్వయా। `తథైవ మామపి బ్రహ్మఞ్శ్రేయసా యోక్తుమర్హసి
బ్రహ్మన్, నీవు అశ్వినులకు సోమపానం హక్కు ఇచ్చినట్లే, నాకు కూడా శ్రేయస్సు కలిగించాలి.
భూయ ఏవ తు తే వీర్యం ప్రకాశేదితి భార్గవ। సుకన్యాయాః పితుశ్చాస్య లోకే కీర్తిః ప్రథేదితి
భర్గవా, నీ శక్తి మరలా ప్రదర్శించు. అప్పుడు సుకన్యా తండ్రి కీర్తి లోకంలో వ్యాపించాలి.
అతో మయైతద్విహితం తవ వీర్యప్రకాశనమ్। తస్మాన్ప్రసాదం కురు మే భవత్వేవం యథేచ్ఛసి
కాబట్టి, నీ శక్తి ప్రదర్శన కోసం నేనే ఇది ఏర్పాటుచేశాను. అందుకే, దయచేసి నాకు అనుగ్రహించు. నీ ఇష్టానుసారం జరగాలి.
ఏవముక్తస్య శక్రేణ చ్యవనస్య మహాత్మనః। స మన్యుర్వ్యగమచ్ఛీఘ్రం సుమోచ చ పురందరమ్
శక్రుడు ఇలా చెప్పగానే, మహాత్ముడు చ్యవనుడు వెంటనే కోపాన్ని విడిచిపెట్టి పురందరుడిని విడుదల చేశాడు.
మదం చ వ్యభజద్రాజన్పానే స్త్రీషు చ వీర్యవాన్। అక్షేషు మృగయాయాం చ పూర్వసృష్టం పునః పునః
ఓ రాజా, ఆ మహర్షి మత్తును మద్యం, స్త్రీలు, పాశాలు, వేట వంటి వాటిలో మళ్లీ మళ్లీ పంచిపెట్టాడు.
తదా మదం వినిక్షిప్య శక్రం సంతర్ప్య చేన్దునా। అశ్విభ్యాం సహితాన్దేవాన్యాజయిత్వా చ తం నృపమ్
తర్వాత మత్తును తొలగించి, శక్రునికి సోమాన్ని ఇచ్చి తృప్తిపరిచి, అశ్వినులు, రాజుతో కలిసి యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.