మయాఽటన్త్యేహ వల్మీకే దృష్టం సత్వమభిజ్వలత్। ఖద్యోతవదభిజ్ఞాతం తన్మయా విద్ధమన్తికాత్
నేను ఇక్కడ చీమల గుట్ట దగ్గర తిరుగుతూ ఉండగా, ఒక ప్రకాశవంతమైన జీవిని చూశాను. అది జ్యోతిర్వంతంగా మెరిసిపోతూ, నిప్పు పురుగు లా కనిపించింది. దాన్ని నేను దగ్గరగా చూసి గుర్తించి, కొట్టాను.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వల్మీకం శర్యాతిస్తూర్ణమభ్యయాత్। తత్రాపశయ్త్తపోవృద్ధం చన్ద్రాదిత్యసమప్రభమ్
ఇలా విన్న శర్యాతి వెంటనే ఆ చీమల గుట్టవైపు వెళ్లాడు. అక్కడ అతను దీక్షలో ప్రావీణ్యం పొందిన, చంద్రుడు సూర్యుడు లా ప్రకాశించే ఒక మునిని చూశాడు.
అయాచదథ సైన్యార్థం ప్రాఞ్జలిః పృథివీపతిః। అజ్ఞానాద్బాలయా యత్తే కృతం తత్క్షన్తుమర్హసి
రాజు చేతులు జోడించి, యుద్ధానికి సహాయం కోరుతూ, 'నా కుమార్తె తెలియక, బాల్యంతో చేసిన తప్పును క్షమించాలి' అని మునిని వేడుకున్నాడు.
తతోఽబ్రవీన్మహీపాలం చ్యవనో భార్గవస్తదా। అపమానాదహం విద్ధో హ్యనయా దర్పపూర్ణయా
అప్పుడు భృగువంశజుడైన చ్యవనుడు రాజుతో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ గర్వంతో నిండిన యువతితో నేను అవమానించబడ్డాను.'
రూపౌదార్యసమాయుక్తాం లోభమోహబలాత్కృతామ్। తామేవ ప్రతిగృహ్యాహం రాజన్దుహితరం తవ। క్షంస్యామీతి మహీపాల సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
ఆమె అందంతో, ఉదారతతో కూడినవాడే అయినా, లోభం మాయ వల్ల అలా చేసింది. అందుకే రాజా, నేను నీ కుమార్తెను స్వీకరిస్తాను. అలా చేస్తే ఆమెను క్షమిస్తాను — ఇది నిజం, నీకు చెప్పుతున్నాను.
ఋషేర్వచనమాజ్ఞాయ శర్యాతిరవిచారయన్। దదౌ దుహితరం తస్మై చ్యవనాయ మహాత్మనే
మునివారి మాటలు విని, శర్యాతి ఏమాత్రం సందేహించకుండా తన కుమార్తెను మహాత్ముడైన చ్యవనునికి ఇచ్చాడు.
ప్రతిగృహ్య చ తాం కన్యాం భగవాన్ప్రససాద హ। ప్రాప్తప్రసాదౌ రాజా వై ససైన్యః పురమావ్రజత్
ఆ యువతిని స్వీకరించిన చ్యవనుడు సంతృప్తి పొందాడు. రాజు సైన్యంతో కలసి ఆనందంగా తన పట్టణానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
సుకన్యాఽపి పతిం లబ్ధ్వా తపస్వినమనిన్దితా। నిత్యం పర్యచరత్ప్రీత్యా తపసా నియమేన చ
సుకన్యా, నిందలేని ఆమె, తపస్సు చేసుకునే భర్తను పొందిన తర్వాత, ఎల్లప్పుడూ ప్రేమతో, నియమంతో, తపస్సుతో ఆయనకు సేవచేసింది.
అగ్నీనామతీథీనాం చ శుశ్రూషునసూయికా। సమారాధయత క్షిప్రం చ్యవనం సా శుభాననా
అగ్నులకు, అతిథులకు సేవ చేయడంలో ఆసక్తి చూపుతూ, అసూయ లేకుండా, ఆ మంగళముఖి సుకన్యా త్వరగా చ్యవనుని సంతుష్టిపరిచింది.
కస్య చిత్త్వథ కాలస్య త్రిదశావశ్వినౌ నృప। కృతాభిషేకాం వివృతాం సుకన్యాం తామపశ్యతామ్
కొంతకాలం తర్వాత, ఓ రాజా, దేవతలలో అగ్రస్థానంలో ఉన్న అశ్వినీదేవులు, అలంకారంతో ప్రకాశిస్తూ తిరుగుతున్న సుకన్యను చూశారు.
తాం దృష్ట్వా దర్శనీయాఙ్గీం దేవరాజసుతామివ। ఊచతుః సమభిద్రుత్య నాసత్యావశ్వినావిదమ్
ఆమె అందమైన అవయవాలను చూసి, ఇంద్రుని కుమార్తె లా మెరిసిపోతున్న ఆమెను అశ్వినీదేవులు దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అడిగారు.
కస్య త్వమసి వామోరు వనేఽస్మిన్కిం కరోషి చ। ఇచ్ఛావ భద్రే జ్ఞాతుం త్వాం తత్వమాఖ్యాహి శోభనే
'నీవెవరు, సన్నని తొడలవాలిని? ఈ అడవిలో ఏమి చేస్తున్నావు? మేము నీ గురించి నిజం తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాం. అందాలవతీ, దయచేసి చెప్పు.'
తతః సుకన్యా సంవీతా తావువాచ సురోత్తమౌ। శర్యాతితనయాం విత్తం భార్యాం మాం చ్యవనస్య చ
అప్పుడు సుకన్యా, మర్యాదగా ముఖాన్ని కప్పుకుని, ఆ ఇద్దరు దేవతలకు ఇలా చెప్పింది: 'నేను శర్యాతి కుమార్తెను, చ్యవనుని భార్యను.'
నామ్నా చాహం సుకన్యేతి నృలోకేఽస్మిన్ప్రతిష్ఠితా। సాఽహంసర్వాత్మనా నిత్యం భర్తారమనువర్తినీ
'నా పేరు సుకన్యా. ఈ మానవ లోకంలో నాకు మంచి పేరు ఉంది. నేను నా భర్తకు మనసారా ఎల్లప్పుడూ విధేయురాలిని.'
అథాశ్వినౌ ప్రహస్యైతామబ్రూతాం పునరేవ తు। కథం త్వమసి కల్యాణి పిత్రా దత్తాఽఽగతా వనే
అశ్వినీదేవులు చిరునవ్వుతో మళ్లీ అడిగారు: 'నీ తండ్రి ఇచ్చిన నీవు, కల్యాణిని, ఎలా అడవిలో నివసిస్తున్నావు?'
భ్రాజసేఽస్మిన్వనే భీరు విద్యుత్సౌదామనీ యథా। న దేవేష్వపి తుల్యాం హి త్వయా పశ్యావ భామిని
'ఈ అడవిలో నీవు మెరిసిపోతున్నావు, భయపడే వాడివి, మెరుపు లాంటి వెలుగుతో. దేవతల్లో కూడా నీకు సమానంగా ఎవ్వరూ లేరు, అందాలవతీ.'
అనాభరణసంపన్నా పరమామ్బరవర్జితా। శోభయస్యధికం భద్రే వనమప్యనలంకృతా
'నీవు ఆభరణాలు లేకుండా, సాధారణ వస్త్రాలు ధరించి ఉన్నా, అలంకారం లేకున్నా, ఈ అడవిని ఇంకా అందంగా చేస్తున్నావు, మృదువైనవాడివి.'
సర్వాభరణసంపననా పరమామ్వరధారిణీ। శోభేథాస్త్వనవద్యాఙ్గి న త్వేవం మలపఙ్కినీ
'అన్ని ఆభరణాలతో, ఉత్తమ వస్త్రాలు ధరించి ఉంటే, నీవు మరింత ప్రకాశించేవాడివి, నిందలేని అవయవాలవాలిని. కానీ ఇలా మురికి, ధూళితో ఉండగా కాదు.'
కస్మాదేవంవిధా భూత్వా జరాజర్జరితం పతిమ్। త్వముపాస్సే హ కల్యాణి కామభోగబహిష్కృతమ్
ఓ సౌభాగ్యవతీ! నువ్వు ఇంత అందమైనవాడివై, వృద్ధాప్యంతో బలహీనమైన, కామసుఖాలకు దూరమైన ఈ వృద్ధుడిని ఎందుకు భర్తగా సేవిస్తున్నావు?
అసమర్థం పరిత్రాణే పోషణే తు శుచిస్మితే। సా త్వం చ్యవనముత్సృజ్యవరయస్వైకమావయోః
ఓ స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా! అతడు నిన్ను రక్షించడానికీ, పోషించడానికీ అసమర్థుడు. కాబట్టి నీవు చ్యవనుని వదిలి, మమ్మల్ని ఇద్దరిలో ఒకరిని భర్తగా ఎంచుకో.
పత్యర్థం దేవగర్భాభే మా వృథా యౌవనం కృథాః। ఏవముక్తా సుకన్యాఽపి సురౌ తావిదమబ్రవీత్
దేవతలవంటి నీ యౌవనాన్ని భర్త కోసం వృథా చేయకు. ఇలా వారు చెప్పినప్పుడు, సుకన్య కూడా ఆ ఇద్దరు దేవతలకు ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
రతాఽహం చ్యవనే పత్యౌ మైవం మాం పర్యశఙ్కతమ్। తావబ్రూతాం పునస్త్వేనామావాం దేవభిషగ్వరౌ
నేను నా భర్త అయిన చ్యవనునికి అంకితమై ఉన్నాను. దయచేసి నన్ను ఇలా అనుమానించకండి. అప్పుడు ఆ ఇద్దరు మళ్లీ ఆమెతో, 'మేమే దేవత వైద్యులు' అని చెప్పారు.
యువానం రూపసంపన్నం కరిష్యావః పతిం తవ। తతస్తస్యావయోశ్చైవ వృణీష్వాన్యతమం పతిమ్। ఏతేన సమయేనైనమామన్త్రయ పతిం శుభే
మేము నీ భర్తను యువకుడిగా, అందమైనవాడిగా మార్చుతాము. ఆ తర్వాత మమ్మల్ని ముగ్గురిలో ఎవ్వరినైనా నువ్వు భర్తగా ఎంచుకో. ఈ ఒప్పందంతో నీ భర్తతో మాట్లాడి, ఓ మంగళకరమైనవాడా!
సా తయోర్వచనాద్రాజన్నుపసంగమ్య భార్గవమ్। ఉవాచ వాక్యం యత్తాభ్యాముక్తం భృగుసుతం ప్రతి
రాజా! వారి మాటలు విని, ఆమె భార్గవుని దగ్గరకు వెళ్లి, ఆ ఇద్దరు తన భర్త అయిన భృగుపుత్రునికి చెప్పినదాన్ని వివరంగా చెప్పింది.
తచ్ఛ్రుత్వా చ్యవనో భార్యామువాచ క్రియతామితి। `సా భర్త్రా సమనుజ్ఞాతా క్రియతామిత్యథాబ్రవీత్
అది విని, చ్యవనుడు తన భార్యతో 'అలా చేయు' అని చెప్పాడు. భర్త అనుమతి ఇచ్చిన తర్వాత, ఆమె కూడా 'అలా చేయండి' అని అంగీకరించింది.
శ్రుత్వా తదశ్వినౌ వాక్యం తస్యాస్తత్క్రియతామితి'। ఊచతూ రాజపుత్రీం తాం పతిస్తవ విశత్వపః
ఆమె మాటలు విని, అశ్వినీదేవతలు 'అలా జరగాలి' అని అన్నారు. వారు ఆ రాజకుమారిని చూచి, 'నీ భర్త నీటిలో ప్రవేశించాలి' అని చెప్పారు.
తతోఽమ్భశ్చ్యవనః శీఘ్రం రూపార్థీ ప్రవివేశ హ। అశ్వినావపి తద్రాజన్సరః ప్రావిశతాం తదా
అందుకే, అందాన్ని కోరుకుంటూ చ్యవనుడు వేగంగా ఆ నీటిలోకి ప్రవేశించాడు. ఆ సమయంలో, రాజా! అశ్వినీదేవతలు కూడా ఆ సరస్సులోకి ప్రవేశించారు.
తతో ముహూర్తాదుత్తీర్ణాః సర్వే తే సరసస్త్రయః। దివ్యరూపధరాః సర్వే యువానో మృష్టకుణ్డలాః। తుల్యవేషధరాశ్చైవ మనసః ప్రీతివర్ధనాః
కొంతసేపటి తర్వాత, ముగ్గురూ ఆ సరస్సు నుండి బయటకు వచ్చారు. అందరూ దివ్యమైన రూపంతో, యువకులుగా, మెరిసే కుండలాలు ధరించి, ఒకేలా వస్త్రాలు వేసుకుని, హృదయానికి ఆనందాన్ని కలిగించేలా కనిపించారు.
తేఽబ్రువన్సహితాః సర్వే వృణీష్వాన్యతమం శుభే। అస్మాకమీప్సితం భద్రే పతిత్వే వరవర్ణిని
అందరూ కలసి, 'ఓ మంగళకరమైనవాడా! మమ్మల్ని ముగ్గురిలో నీవు ఎవ్వరినైనా ఇష్టపడితే భర్తగా ఎంచుకో. మేము నిన్ను కోరుతున్నాము, ఓ సుందరీ!' అని అన్నారు.
త్వమశ్వినోరన్యతరం చ్యవనం వా యశస్విని'। యత్ర వాఽప్యభికామాఽసి తం వృణీష్వ సుశోభనే
ఓ కీర్తిశాలి! నీవు అశ్వినీదేవతల్లో ఒకరిని లేదా చ్యవనుని, లేదా నీవు ఎవరిని కోరుకుంటే వారినే ఎంచుకో, ఓ సుందరీ!