తస్మిన్ప్రతిగతే విప్రే ఛద్మనోపేత్య తక్షకః। తం నృపం నృపతిశ్రేష్ఠం పితరం ధార్మికం తవ
ఆ బ్రాహ్మణుడు వెళ్ళిన తరువాత, తక్షకుడు మోసంతో నీ తండ్రి అయిన ధర్మాత్ముడైన రాజును దగ్గరకు వెళ్లాడు.
ప్రాసాదస్థం యత్తమపి దగ్ధవాన్విషవహ్నినా। తతస్త్వం పురుషవ్యాఘ్ర విజయాయాభిషేచితః
ఆయన రాజభవనంలో రక్షణలో ఉన్నా, తక్షకుడు తన విషాగ్నితో నీ తండ్రిని కాల్చేశాడు. ఆ తరువాత నీవు, మానవులలో సింహుడవు, విజయానికి అభిషేకించబడ్డావు.
ఏతద్దృష్టం శ్రుతం చాపి యథావన్నృపసత్తమ। అస్మాభిర్నిఖిలం సర్వం కథితం తేఽతిదారుణమ్
రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు, మేము చూచినదీ, వినినదీ అన్నీ నీకు పూర్తిగా, భయంకరంగా వివరించాము.
శ్రుత్వా చైతం నరశ్రేష్ఠ పార్థివస్య పరాభవమ్। అస్య చర్షేరుదఙ్కస్య విధత్స్వ యదనన్తరమ్
మానవులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ రాజుని పరాభవాన్ని విని, ఇప్పుడు ఉతంక మహర్షికి కావలసినదాన్ని నీవు చేయు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు స రాజా జనమేజయః। ఉవాచ మన్త్రిణః సర్వానిదం వాక్యమరిదమః
అదే సమయంలో, శత్రువులను సంహరించువాడు అయిన జనమేజయుడు తన మంత్రులందరితో ఇలా అన్నాడు.
అథ తత్కథితం కేన యద్వృత్తం తద్వనస్పతౌ। ఆశ్చర్యభూతం లోకస్య భస్మరాశీకృతం తదా
అప్పుడు, ఆ చెట్టుకు జరిగిన ఆశ్చర్యకరమైన సంఘటనను, అది బూడిదగా మారిన విషయాన్ని, ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచినదాన్ని ఎవరు చెప్పారు?
యద్వృక్షం జీవయామాస కాశ్యపస్తక్షకేణ వై। నూనం మన్త్రైర్హతవిషో న ప్రణశ్యేత కాశ్యపాత్
తక్షకుడు కొరికిన తరువాత కాశ్యపుడు మళ్లీ ప్రాణం పోసిన ఆ చెట్టు — కాశ్యపుని మంత్రాలతో విషం తొలగిపోతే, ఆయన చేతిలో ఏదీ నశించదు.
చిన్తయామాస పాపాత్మా మనసా పన్నగాధమః। దష్టం యది మయా విప్రః పార్థివం జీవయిష్యతి
పాపబుద్ధి కలిగిన, నీచుడైన ఆ పాము తనలో తానే ఇలా ఆలోచించాడు: 'నేను కొరికిన బ్రాహ్మణుడు రాజును మళ్లీ బ్రతికిస్తే...'
తక్షకః సంహతవిషో లోకే యాస్యతి హాస్యతామ్। విచిన్త్యైవం కృతా తేన ధ్రువం తుష్టిర్ద్విజస్య వై
'తక్షకుని విషం కలిసిపోయినదిగా తెలిసి, లోకంలో అందరూ నవ్వుతారు.' ఇలా ఆలోచించి, ఆ బ్రాహ్మణునితో తృప్తి చెందాడు.
భవిష్యతి హ్యుపాయేన యస్య దాస్యామి యాతనామ్। ఏకం తు శ్రోతుమిచ్ఛామి తద్వృత్తం నిర్జనే వనే
'ఎదో ఒక విధంగా అతనికి బాధ కలిగిస్తాను. కానీ, ఆ అరణ్యంలో ఏం జరిగిందో పూర్తిగా వినాలని ఉంది.'
సంవాదం పన్నగేన్ద్రస్య కాశ్యపస్య చ కస్తదా। శ్రుతవాన్దృష్టవాంశ్చాపి భవత్సు కథమాగతమ్। శ్రుత్వా తస్య విధాస్యేఽహం పన్నగాన్తకరీం మతిమ్
'ఆ సమయంలో అక్కడ ఉన్నవారిలో ఎవరు పన్నగాధిపతి, కాశ్యపుడు మధ్య జరిగిన సంభాషణను చూశారు లేదా విన్నారు? అది తెలుసుకుని, పాములను నాశనం చేసే మార్గాన్ని నేను ఆలోచిస్తాను.'
శృణు రాజన్యథాస్మాకం యేన తత్కథితం పురా। సమాగతం ద్విజేన్ద్రస్య పన్నగేన్ద్రస్య చాధ్వని
రాజా! పూర్వం మాకు అది ఎలా చెప్పబడిందో విను. ఆ మార్గంలో బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు, పన్నగాధిపతి కలిసిన విధాన్ని వివరించబడింది.
తస్మిన్వృక్షే నరః కశ్చిదిన్ధనార్థాయ పార్థివ। విచిన్వన్పూర్వమారూఢః శుష్కశాఖావనస్పతౌ
ఓ రాజా, ఒకడు ఆ వృక్షాన్ని ఎక్కి, పొగాకి కోసం పొడిపొదలతో నిండిన ఆ చెట్టులో ఎక్కాడు.
న బుధ్యేతాముభౌ తౌ చ నగస్థం పన్నగద్విజౌ। సహ తేనైవ వృక్షేణ భస్మీభూతోఽభవన్నృప
ఆ చెట్టులో ఉన్న పాము, బ్రాహ్మణుడు ఇద్దరూ ఆ మనిషిని గమనించలేదు. వారితో పాటు ఆ చెట్టూ బూడిదైపోయింది, ఓ రాజా.
ద్విజప్రభావాద్రాజేన్ద్ర వ్యజీవత్స వనస్పతిః। తేనాగమ్య ద్విజశ్రేష్ఠ పుంసాఽస్మాసు నివేదితమ్
బ్రాహ్మణుని ప్రభావంతో ఆ చెట్టు మళ్లీ బ్రతికింది, ఓ రాజేంద్ర. అప్పుడు అక్కడికి వచ్చిన ఒక మనిషి ఈ సంగతిని మాకు తెలియజేశాడు, ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ.
యథా వృత్తం తు తత్సర్వం తక్షకస్య ద్విజస్య చ। ఏతత్తే కథితం రాజన్యథాదృష్టం శ్రుతం చ యత్। శ్రుత్వా చ నృపశార్దూల విధత్స్వ యదనన్తరమ్
టక్షకుడి విషయమై, బ్రాహ్మణుని విషయమై జరిగినదంతా నేను చూచింది, విన్నదంతా నీకు చెప్పాను, ఓ రాజా. ఈ సంగతి విని, తరువాత ఏం చేయాలో నిర్ణయించుకో.
మన్త్రిణాం తు వచః శ్రుత్వా స రాజా జనమేజయః। పర్యతప్యత దుఃఖార్తః ప్రత్యపింషత్కరం కరే
తన మంత్రుల మాటలు విన్న జనమేజయుడు తీవ్ర దుఃఖంతో బాధపడి, తన చేయిని నోటికి పట్టుకున్నాడు.
నిఃశ్వాసముష్ణమసకృద్దీర్ఘం రాజీవలోచనః। ముమోచాశ్రూణి చ తదా నేత్రాభ్యాం ప్రరుదన్నృపః
కమలాక్షుడు అయిన ఆ రాజు, మళ్లీ మళ్లీ దీర్ఘంగా వేడిగా ఊపిరిపీల్చి, కన్నీళ్లు కార్చుతూ ఏడ్చాడు.
ఉవాచ చ మహీపాలో దుఃఖశోకసమన్వితః। దుర్ధరం బాష్పముత్సృజ్య స్పృష్ట్వా చాపో యథావిధి
భూమిని పాలించే ఆ రాజు బాధతో, శోకంతో కన్నీళ్లు విడిచాడు. తరువాత నీళ్లు తాకి, విధిగా మాట్లాడాడు.
ముహూర్తమివ చ ధ్యాత్వా నిశ్చిత్య మనసా నృపః। అమర్షీ మన్త్రిణః సర్వానిదం వచనమబ్రవీత్
కొంతసేపు ఆలోచించి, మనసులో నిర్ణయం తీసుకుని, ఆగ్రహంతో రాజు తన మంత్రులందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
శ్రుత్వైతద్భవతాం వాక్యం పితుర్మే స్వర్గతిం ప్రతి। నిశ్చితేయం మమ మతిర్యా చ తాం మే నిబోధత। అనన్తరం చ మన్యేఽహం తక్షకాయ దురాత్మనే
మీరు చెప్పిన మాటలు విని, నా తండ్రి పరలోకానికి వెళ్లిన సంగతి తెలుసుకున్నాను. ఇప్పుడు నా నిర్ణయం ఖరారు అయింది. నేను ఏమి చేయబోతున్నానో వినండి. తరువాత ఆ దుష్టుడైన టక్షకుడిని శిక్షించాలి అని నేను భావిస్తున్నాను.
ప్రతికర్తవ్యమిత్యేవం యేన మే హింసితః పితా। శృఙ్గిణం హేతుమాత్రం యః కృత్వా దగ్ధ్వా చ పార్థివమ్
నా తండ్రిని హింసించిన వాడిని ప్రతీకారం చేయాలి. శృంగిని కేవలం కారణంగా చేసి, రాజును కాల్చిన వాడే అతడు.
ఇయం దురాత్మతా తస్య కాశ్యపం యో న్యవర్తయత్। యద్యాగచ్ఛేత్స వై విప్రో నను జీవేత్పితా మమ
టక్షకుడు కాశ్యపుడిని పంపించకుండా ఆపడం అతని దుష్టత్వమే. ఆ బ్రాహ్మణుడు వచ్చినట్లయితే, తప్పకుండా నా తండ్రి బ్రతికేవాడు.
పరిహీయేత కిం తస్య యది జీవేత్స పార్థివః। కాశ్యపస్య ప్రసాదేన మన్త్రిణాం వినయేన చ
కాష్యపుని దయతో, మంత్రుల సూచనతో, రాజు బ్రతికినట్లయితే టక్షకుడికి ఏమి నష్టం ఉండేది?
స తు వారితవాన్మోహాత్కాశ్యపం ద్విజసత్తమమ్। సంజిజీవయిషుం ప్రాప్తం రాజానమపరాజితమ్
కానీ మాయతో, టక్షకుడు ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడైన కాశ్యపుని ఆపేశాడు. రాజును మళ్లీ బ్రతికించేందుకు వచ్చిన అతడిని నిలిపివేశాడు.
మహానతిక్రమో హ్యేష తక్షకస్య దురాత్మనః। ద్విజస్య యోఽదదద్ద్రవ్యం మా నృపం జీవయేదితి
ఇది టక్షకుడి పెద్ద తప్పు. బ్రాహ్మణునికి ధనం ఇచ్చి, రాజు బ్రతికిపోవద్దని చెప్పాడు.
ఉత్తఙ్కస్య ప్రియం కర్తుమాత్మనశ్చ మహత్ప్రియమ్। భవతాం చైవ సర్వేషాం గచ్ఛామ్యపచితిం పితుః
ఉత్తంకునికి సంతోషం కలిగించేందుకు, నాకు, మీ అందరికీ మేలు చేయాలనే ఉద్దేశంతో, నా తండ్రికి తగిన విధంగా శ్రాద్ధకర్మలు నిర్వహిస్తాను.
ఏవముక్త్వా తతః శ్రీమాన్మన్త్రిభిశ్చానుమీదితః। ఆరురోహ ప్రతిజ్ఞాం స సర్పసత్రాయ పార్థివః
ఇలా చెప్పి, మంత్రుల సహాయంతో ఆ మహారాజు, సర్పయాగాన్ని చేయాలని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
బ్రహ్మన్భరతశార్దూలో రాజా పారిక్షితస్తదా। పురోహితమథాహూయ ఋత్విజో వసుధాధిపః
ఓ బ్రాహ్మణా, ఓ భరతవంశశార్దూలా, అప్పుడా రాజు పరిక్షిత్తు కుమారుడు తన పురోహితుని, ఋత్విజులను పిలిపించుకున్నాడు.
అబ్రవీద్వాక్యసంపన్నః కార్యసంపత్కరం వచః। యో మే హింసితవాంస్తాతం తక్షకః స దురాత్మవాన్
వాక్చాతుర్యంతో కూడిన ఆ రాజు, తన కార్యాన్ని పూర్తిచేయడానికి ఇలా అన్నాడు: 'నా తండ్రిని హత్య చేసిన ఆ దుష్టుడైన టక్షకుడు...'