తమబ్రవీత్పన్నగేన్ద్రః కాశ్యపం త్వరితం ద్విజమ్। క్వ భవాంస్త్వరితో యాతి కిం చ కార్యం చికీర్షతి
ఆ సర్పరాజు, వేగంగా వెళ్తున్న కాశ్యపుడు అనే ద్విజుని అడిగాడు: 'ఎక్కడికి అంత తొందరగా వెళ్తున్నావు? ఏ పని చేయాలనుకుంటున్నావు?'
యత్ర రాజా కురుశ్రేష్ఠః పరిక్షిన్నామ వై ద్విజ। తక్షకేణ భుజంగేన ధక్ష్యతే కిల సోఽద్య వై
'కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన పరిక్షిత్ అనే రాజు ఉన్న చోటికి వెళ్తున్నాను. నేడు తక్షకుడు అనే సర్పుడు అతన్ని కాల్చబోతున్నాడు, అందుకే అక్కడికి వెళ్తున్నాను, ఓ ద్విజా!'
గచ్ఛామ్యహం తం త్వరితః సద్యః కర్తుమపజ్వరమ్। మయాఽభిపన్నం తం చాపి న సర్పో ధర్షయిష్యతి
'నేను త్వరగా వెళ్లి, అతని జ్వరం వెంటనే పోయేలా చేస్తాను. నేను అక్కడ ఉంటే, ఆ సర్పుడు అతనికి ఏమి చేయలేడు.'
కిమర్థం తం మయా దష్టం సంజీవయితుమిచ్ఛసి। అహం త తక్షకో బ్రహ్మన్పశ్య మే వీర్యమద్భుతమ్
'నీవు అతన్ని కాటు వేసిన తర్వాత ఎందుకు బ్రతికించాలనుకుంటున్నావు? నేను తక్షకుడిని, ఓ బ్రాహ్మణా! నా అద్భుతమైన శక్తిని చూడు!'
ఇత్యుక్త్వా తక్షకస్తత్ర సోఽదశద్వై వనస్పతిమ్
అలా చెప్పిన తరువాత తక్షకుడు అక్కడ ఆ చెట్టును కొరికాడు.
స దష్టమాత్రో నాగేన భస్మీభూతోఽభవన్నగః। కాశ్యపశ్చ తతో రాజన్నజీవయత తం నగమ్
ఆ పాము కొరికిన వెంటనే ఆ చెట్టు బూడిదగా మారిపోయింది. రాజా! తరువాత కాశ్యపుడు ఆ చెట్టును మళ్లీ ప్రాణం పోసాడు.
తతస్తం లోభయామాస కామం బ్రూహీతి తక్షకః। స ఏవముక్తస్తం ప్రాహ కాశ్యపస్తక్షకం పునః
అప్పుడతడు, 'నీకు కావలసినది చెప్పు,' అని తక్షకుడు ప్రలోభపెట్టాడు. అప్పుడు కాశ్యపుడు తక్షకునికి ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
ధనలిప్సురహం తత్ర యామీత్యుక్తశ్చ తేన సః। తమువాచ మహాత్మానం తక్షకః శ్లక్ష్ణయా గిరా
'నాకు ధనం కావాలి, అందుకే అక్కడికి వెళ్తున్నాను' అని అతడు చెప్పాడు. అప్పుడు తక్షకుడు ఆ మహాత్ముడిని మృదువుగా ఇలా అడిగాడు.
యావద్ధనం ప్రార్థయసే రాజ్ఞస్తస్మాత్తతోఽధికమ్। గృహాణ మత్త ఏవ త్వం సన్నివర్తస్వ చానఘ
నీవు రాజు దగ్గర ఎంత ధనం కోరుతున్నావో, దానికంటే ఎక్కువను నన్ను దగ్గర నుంచి తీసుకో. పాపరహితుడా, వెనక్కి వెళ్లిపో.
స ఏవముక్తో నాగేన కాశ్యపో ద్విపదాం వరః। లబ్ధ్వా విత్తం నివవృతే తక్షకాద్యావదీప్సితమ్
పాము ఇలా చెప్పిన తర్వాత, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన కాశ్యపుడు తక్షకుని దగ్గర తనకు కావలసినంత ధనం తీసుకుని వెనుదిరిగాడు.
తస్మిన్ప్రతిగతే విప్రే ఛద్మనోపేత్య తక్షకః। తం నృపం నృపతిశ్రేష్ఠం పితరం ధార్మికం తవ
ఆ బ్రాహ్మణుడు వెళ్ళిన తరువాత, తక్షకుడు మోసంతో నీ తండ్రి అయిన ధర్మాత్ముడైన రాజును దగ్గరకు వెళ్లాడు.
ప్రాసాదస్థం యత్తమపి దగ్ధవాన్విషవహ్నినా। తతస్త్వం పురుషవ్యాఘ్ర విజయాయాభిషేచితః
ఆయన రాజభవనంలో రక్షణలో ఉన్నా, తక్షకుడు తన విషాగ్నితో నీ తండ్రిని కాల్చేశాడు. ఆ తరువాత నీవు, మానవులలో సింహుడవు, విజయానికి అభిషేకించబడ్డావు.
ఏతద్దృష్టం శ్రుతం చాపి యథావన్నృపసత్తమ। అస్మాభిర్నిఖిలం సర్వం కథితం తేఽతిదారుణమ్
రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు, మేము చూచినదీ, వినినదీ అన్నీ నీకు పూర్తిగా, భయంకరంగా వివరించాము.
శ్రుత్వా చైతం నరశ్రేష్ఠ పార్థివస్య పరాభవమ్। అస్య చర్షేరుదఙ్కస్య విధత్స్వ యదనన్తరమ్
మానవులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ రాజుని పరాభవాన్ని విని, ఇప్పుడు ఉతంక మహర్షికి కావలసినదాన్ని నీవు చేయు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు స రాజా జనమేజయః। ఉవాచ మన్త్రిణః సర్వానిదం వాక్యమరిదమః
అదే సమయంలో, శత్రువులను సంహరించువాడు అయిన జనమేజయుడు తన మంత్రులందరితో ఇలా అన్నాడు.
అథ తత్కథితం కేన యద్వృత్తం తద్వనస్పతౌ। ఆశ్చర్యభూతం లోకస్య భస్మరాశీకృతం తదా
అప్పుడు, ఆ చెట్టుకు జరిగిన ఆశ్చర్యకరమైన సంఘటనను, అది బూడిదగా మారిన విషయాన్ని, ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచినదాన్ని ఎవరు చెప్పారు?
యద్వృక్షం జీవయామాస కాశ్యపస్తక్షకేణ వై। నూనం మన్త్రైర్హతవిషో న ప్రణశ్యేత కాశ్యపాత్
తక్షకుడు కొరికిన తరువాత కాశ్యపుడు మళ్లీ ప్రాణం పోసిన ఆ చెట్టు — కాశ్యపుని మంత్రాలతో విషం తొలగిపోతే, ఆయన చేతిలో ఏదీ నశించదు.
చిన్తయామాస పాపాత్మా మనసా పన్నగాధమః। దష్టం యది మయా విప్రః పార్థివం జీవయిష్యతి
పాపబుద్ధి కలిగిన, నీచుడైన ఆ పాము తనలో తానే ఇలా ఆలోచించాడు: 'నేను కొరికిన బ్రాహ్మణుడు రాజును మళ్లీ బ్రతికిస్తే...'
తక్షకః సంహతవిషో లోకే యాస్యతి హాస్యతామ్। విచిన్త్యైవం కృతా తేన ధ్రువం తుష్టిర్ద్విజస్య వై
'తక్షకుని విషం కలిసిపోయినదిగా తెలిసి, లోకంలో అందరూ నవ్వుతారు.' ఇలా ఆలోచించి, ఆ బ్రాహ్మణునితో తృప్తి చెందాడు.
భవిష్యతి హ్యుపాయేన యస్య దాస్యామి యాతనామ్। ఏకం తు శ్రోతుమిచ్ఛామి తద్వృత్తం నిర్జనే వనే
'ఎదో ఒక విధంగా అతనికి బాధ కలిగిస్తాను. కానీ, ఆ అరణ్యంలో ఏం జరిగిందో పూర్తిగా వినాలని ఉంది.'
సంవాదం పన్నగేన్ద్రస్య కాశ్యపస్య చ కస్తదా। శ్రుతవాన్దృష్టవాంశ్చాపి భవత్సు కథమాగతమ్। శ్రుత్వా తస్య విధాస్యేఽహం పన్నగాన్తకరీం మతిమ్
'ఆ సమయంలో అక్కడ ఉన్నవారిలో ఎవరు పన్నగాధిపతి, కాశ్యపుడు మధ్య జరిగిన సంభాషణను చూశారు లేదా విన్నారు? అది తెలుసుకుని, పాములను నాశనం చేసే మార్గాన్ని నేను ఆలోచిస్తాను.'
శృణు రాజన్యథాస్మాకం యేన తత్కథితం పురా। సమాగతం ద్విజేన్ద్రస్య పన్నగేన్ద్రస్య చాధ్వని
రాజా! పూర్వం మాకు అది ఎలా చెప్పబడిందో విను. ఆ మార్గంలో బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు, పన్నగాధిపతి కలిసిన విధాన్ని వివరించబడింది.
తస్మిన్వృక్షే నరః కశ్చిదిన్ధనార్థాయ పార్థివ। విచిన్వన్పూర్వమారూఢః శుష్కశాఖావనస్పతౌ
ఓ రాజా, ఒకడు ఆ వృక్షాన్ని ఎక్కి, పొగాకి కోసం పొడిపొదలతో నిండిన ఆ చెట్టులో ఎక్కాడు.
న బుధ్యేతాముభౌ తౌ చ నగస్థం పన్నగద్విజౌ। సహ తేనైవ వృక్షేణ భస్మీభూతోఽభవన్నృప
ఆ చెట్టులో ఉన్న పాము, బ్రాహ్మణుడు ఇద్దరూ ఆ మనిషిని గమనించలేదు. వారితో పాటు ఆ చెట్టూ బూడిదైపోయింది, ఓ రాజా.
ద్విజప్రభావాద్రాజేన్ద్ర వ్యజీవత్స వనస్పతిః। తేనాగమ్య ద్విజశ్రేష్ఠ పుంసాఽస్మాసు నివేదితమ్
బ్రాహ్మణుని ప్రభావంతో ఆ చెట్టు మళ్లీ బ్రతికింది, ఓ రాజేంద్ర. అప్పుడు అక్కడికి వచ్చిన ఒక మనిషి ఈ సంగతిని మాకు తెలియజేశాడు, ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ.
యథా వృత్తం తు తత్సర్వం తక్షకస్య ద్విజస్య చ। ఏతత్తే కథితం రాజన్యథాదృష్టం శ్రుతం చ యత్। శ్రుత్వా చ నృపశార్దూల విధత్స్వ యదనన్తరమ్
టక్షకుడి విషయమై, బ్రాహ్మణుని విషయమై జరిగినదంతా నేను చూచింది, విన్నదంతా నీకు చెప్పాను, ఓ రాజా. ఈ సంగతి విని, తరువాత ఏం చేయాలో నిర్ణయించుకో.
మన్త్రిణాం తు వచః శ్రుత్వా స రాజా జనమేజయః। పర్యతప్యత దుఃఖార్తః ప్రత్యపింషత్కరం కరే
తన మంత్రుల మాటలు విన్న జనమేజయుడు తీవ్ర దుఃఖంతో బాధపడి, తన చేయిని నోటికి పట్టుకున్నాడు.
నిఃశ్వాసముష్ణమసకృద్దీర్ఘం రాజీవలోచనః। ముమోచాశ్రూణి చ తదా నేత్రాభ్యాం ప్రరుదన్నృపః
కమలాక్షుడు అయిన ఆ రాజు, మళ్లీ మళ్లీ దీర్ఘంగా వేడిగా ఊపిరిపీల్చి, కన్నీళ్లు కార్చుతూ ఏడ్చాడు.
ఉవాచ చ మహీపాలో దుఃఖశోకసమన్వితః। దుర్ధరం బాష్పముత్సృజ్య స్పృష్ట్వా చాపో యథావిధి
భూమిని పాలించే ఆ రాజు బాధతో, శోకంతో కన్నీళ్లు విడిచాడు. తరువాత నీళ్లు తాకి, విధిగా మాట్లాడాడు.
ముహూర్తమివ చ ధ్యాత్వా నిశ్చిత్య మనసా నృపః। అమర్షీ మన్త్రిణః సర్వానిదం వచనమబ్రవీత్
కొంతసేపు ఆలోచించి, మనసులో నిర్ణయం తీసుకుని, ఆగ్రహంతో రాజు తన మంత్రులందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.