తస్మై ప్రాదాత్సహస్రం వై వాజినాం వరుణస్తదా। తదశ్వతీర్థం విఖ్యాతముత్థితా యత్ర తే హయాః
అప్పుడు వరుణుడు అతనికి అలాంటి వెయ్యి గుర్రాలు ఇచ్చాడు. ఆ గుర్రాలు పుట్టిన ప్రదేశం అశ్వతీర్థం అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
గఙ్గాయాం కాన్యకుబ్జే వై దదౌ సత్యవతీం తదా। తతో గాధిః సుతాం చాస్మై జన్యాశ్చాసన్సురాస్తదా
కణ్యకుబ్జంలో, గంగానదీ తీరంలో, ఆ సమయంలో సత్యవతిని ఇచ్చాడు. ఆ తర్వాత గాధి తన కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చాడు. వారిద్దరి నుంచి దేవతలు జన్మించారు.
లబ్ధం హయసహస్రం తు తాం చ దృష్ట్వా దివౌకసః। `విస్మయం పరమం జగ్ముస్తమేవ దివి సంస్తువన్
వెయ్యి గుర్రాలు లభించి, ఆమెను చూసినప్పుడు, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు గొప్ప ఆశ్చర్యంతో అతన్ని ప్రశంసిస్తూ స్తుతించారు.
ధర్మేణ లబ్ధ్వా తాం భార్యామృచీకో ద్విజసత్తమః। యథాకామం యథాజోషం తయా రేమే సుమధ్యయా
ధర్మబద్ధంగా భార్యను పొందిన ఋచీకుడు, సన్నని నడుము కలిగిన ఆమెతో తన ఇష్టానుసారం ఆనందంగా జీవించాడు.
తం వివాహే కృతేరాజన్సభార్యమవలోకకః। ఆజగామ భృగుశ్రేష్ఠః పుత్రం దృష్ట్వా ననన్ద చ
పెళ్లి సమయంలో, ఓ రాజా, భృగువంశంలో ప్రముఖుడు తన కుమారుడిని భార్యతో కలిసి చూడడానికి వచ్చి, చూసి ఆనందించాడు.
భార్యాపతీ తమాసీనం భృగుం సురగణార్చితమ్। అర్చిత్వా పర్యుపాసీనౌ ప్రాఞ్జలీ తస్థతుస్తదా
భర్తా భార్యలు, దేవతలు పూజించిన భృగువును చూసి, ఆయనకు పూజ చేసి, చేతులు జోడించి ఆయన ఎదుట నిలబడ్డారు.
తతః స్నుషాం స భగవాన్ప్రహృష్టో భృగురబ్రవీత్। వరం వృణీష్వ సుభగే దాతా హ్యస్మి తవేప్సితమ్
అప్పుడు ఆనందంతో ఉన్న భగవాన్ భృగువు తన కోడలిని చూసి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సుభగే! నీవు కావలసిన వరాన్ని కోరుకో. నేను నీకు కావలసినదాన్ని ఇస్తాను.'
సా వై ప్రసాదయాభాస తం గురుం పుత్రకారణాత్। ఆత్మనశ్చైవ మాతుశ్చ ప్రసాదం చ చకార సః
ఆమె తన గురువు వద్ద కుమారసంతానాన్ని కోరుతూ వినయంగా ప్రార్థించింది. ఆయన ఆమెకు, ఆమె తల్లికి కూడా అనుగ్రహం చేశాడు.
ఋతౌ త్వం చైవ మాతా చ స్నాతే పుంసవనాయ వై। ఆలిఙ్గేతాం పృథగ్వృక్షౌ సాఽస్వత్థం త్వముదుమ్బరమ్
'సరిగ్గా కాలంలో, నీవూ నీ తల్లీ స్నానం చేసి పుంసవన సంస్కారం కోసం ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క చెట్టును ఆలింగనం చేయాలి. నువ్వు అశ్వత్థ చెట్టును, నీ తల్లి ఉదుంబర చెట్టును ఆలింగనం చేయాలి.'
చరుద్వయమిదం భద్రే జనన్యాశ్చ తవైవ చ। విశ్వమావర్తయిత్వా తు మయా యత్నేన సాధితమ్
'ఓ భాగ్యవతీ! నీ తల్లికీ నీకూ ఈ రెండు చారులు నేను విశ్వాన్ని చుట్టి, ఎంతో శ్రద్ధతో సిద్ధం చేశాను.'
ప్రాశితవ్యం ప్రయత్నేన తేత్యుక్త్వాఽదర్శనం గతః। ఆలిఙ్గనే చరౌ చైవ చక్రతుస్తే విపర్యయమ్
ఆహారం జాగ్రత్తగా తినాలి అని చెప్పి, ఆయన కనబడకుండా పోయారు. కానీ ఆలింగనం, చారువు విషయంలో వారు తప్పుగా చేశారు.
తతః పున స భగవాన్కాలే బహుతిథే గతే। దివ్యజ్ఞానాద్విదిత్వా తు భగవానాగతః పునః
ఆ తరువాత చాలా కాలం గడిచిన తర్వాత, దివ్యజ్ఞానంతో తెలిసిన భగవంతుడు మళ్లీ వచ్చారు.
అథోవాచ మహాతేజా భృగుః సత్యవతీం శ్నుషామ్
అప్పుడు మహాతేజస్సుతో ఉన్న భృగుమహర్షి, సత్యవతిని తన కోడలిని ఇలా అడిగాడు.
ఉపయుక్తశ్చరుర్భద్రే వృక్షే చాలిఙ్గనం కృతమ్। విపరీతేన తే సుభ్రూర్మాత్రా చైవాసి వఞ్చితా
సుందరమైన సత్యవతి! నీవు చారువును తిన్నావు, వృక్షం దగ్గర ఆలింగనం చేసావు. కానీ రెండింటినీ తప్పుగా చేసావు. అందువల్ల నీ తల్లి మోసపోయింది.
క్షత్రియో బ్రాహ్మణాచారో మాతుస్తవ సుతో మహాన్। భవిష్యతి మహావీర్యః సాధూనాం మార్గమాస్థితః
నీ కుమారుడు క్షత్రియుడైనా, బ్రాహ్మణుల ఆచారాన్ని అనుసరిస్తాడు. అతడు మహాశక్తిశాలి, ధైర్యవంతుడు, సద్గుణాల మార్గంలో నడుస్తాడు.
తతః ప్రసాదయామాస శ్వశురం సా పునఃపునః। న మే పుత్రో భవేదీదృక్కామం పౌత్రో భవేదితి
అప్పుడా సత్యవతి తన మామను పదే పదే వేడుకుంది: 'నా కుమారుడు ఇలా కాకూడదు. నా మనవడు నా కోరిక ప్రకారం ఉండాలి' అని ప్రార్థించింది.
ఏవమస్త్వితి సా తేన పాణ్డవ ప్రతినన్దితా। క్రాలం ప్రతీక్షతీ గర్భం ధారయామాస యత్నతః
అప్పుడు భగవంతుడు 'అలా జరుగుతుంది' అని ఆమెను సంతృప్తిపరిచాడు. ఆమె సమయం కోసం ఎదురుచూస్తూ, జాగ్రత్తగా గర్భాన్ని ధరించింది.
జమదగ్నిం తతః పుత్రం జజ్ఞే సా కాల ఆగతే। తేజసా వర్చసా చైవ యుక్తం భార్గవనన్దనమ్
కాలం వచ్చినప్పుడు, ఆమె భృగువంశానికి ఆనందంగా, తేజస్సుతో, కాంతితో నిండిన కుమారుడు జమదగ్ని ని ప్రసవించింది.
స వర్ధమానస్తేజస్వీ వేదస్యాధ్యయనేన చ। బహూనృషీన్మహాతేజాః పాణ్డవేయాత్యవర్తత
ఆ తేజోవంతుడైన జమదగ్ని వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నమై, అనేక మహర్షులను మించి ప్రఖ్యాతి పొందాడు, ఓ పాండవుడా!
తం తు కృత్స్నో ధనుర్వేదః ప్రత్యభాద్భరతర్షభ। చతుర్విధాని చాస్త్రాణి భాస్కరోపమవర్చసమ్
భరతవంశశ్రేష్ఠుడా! అతనికి మొత్తం ధనుర్వేదం, నాలుగు విధాల ఆయుధ విద్యలు స్పష్టంగా తెలిసాయి. అతని కాంతి సూర్యుని లాంటిది.
స వేదాధ్యయనే యుక్తో జమదగ్నిర్మహాతపాః। తపస్తేపే తతో దేవాన్నియమాద్వశమానయత్
జమదగ్ని వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నమై, గొప్ప తపస్సు చేసి, నియమంతో దేవతలను తన వశంలోకి తెచ్చుకున్నాడు.
స ప్రసేనజితం రాజన్నధిగమ్య నరాధిపమ్। రేణుకాం వరయామాస స చ తస్మై దదౌ నృపః
అతడు రాజు ప్రసేనజిత్తును కలిసాడు. రేణుకను వరంగా అడిగాడు. రాజు ఆమెను అతనికి ఇచ్చాడు.
రేణుకాం త్వథ సంప్రాప్య భార్యాం భార్గవనన్దనః। ఆశ్రమస్థస్తయా సార్ధం తపస్తేపేఽనుకూలయా
రేణుకను భార్యగా పొందిన భృగునందనుడు, ఆశ్రమంలో ఆమెతో కలిసి తపస్సు చేశాడు. ఆమె కూడా అతనికి అనుకూలంగా ఉండింది.
తస్యాః కుమారాశ్చత్వారో జజ్ఞిరే రామపఞ్చమాః। సర్వేషామజఘన్యస్తు రామ ఆసీఞ్జఘన్యజః
ఆమెకు నలుగురు కుమారులు పుట్టారు. ఐదవవాడిగా రాముడు జన్మించాడు. అందరిలో రాముడు చిన్నవాడు.
ఫలాహారేషు సర్వేషు గతేష్వథ సుతేషు వై। రేణుకా స్నాతుమగమత్కదాచిన్నియతవ్రతా
అందరు కుమారులు పండ్లు తెచ్చేందుకు వెళ్లిన తర్వాత, నియమంగా ఉండే రేణుక ఒకసారి స్నానం చేయడానికి వెళ్లింది.
సా తు చిత్రరథం నామ మార్తికావతకం నృపమ్। దదర్శ రేణుకా రాజన్నాగచ్ఛన్తీ యదృచ్ఛయా
ఆ సమయంలో, రేణుక యాదృచ్ఛికంగా మార్తికావత అనే చిత్తరథ అనే రాజును చూసింది.
క్రీడన్తం సలిలే దృష్ట్వా సభార్యం పద్మమాలినమ్। ఋద్ధిమన్తం తతస్తస్య స్పృహయామాస రేణుకా
ఆ రాజు తన భార్యతో కలిసి నీటిలో ఆడుకుంటూ, పద్మమాలలు ధరించి, మహిమాన్వితుడిగా కనిపించాడు. అతడిని చూసి రేణుక మనసులో ఆకాంక్ష కలిగింది.
వ్యభిచారాచ్చ తస్మాత్సా క్లిన్నామ్భసి విచేతనా। `అన్తరిక్షాన్నిపతితా నర్మదాయాం మహాహ్రదే
ఆ విధేయత వల్ల, ఆమె మనస్సు చంచలమై, నీటిలో తడిగా మారింది. ఆపై, ఆమె ఆకాశం నుంచి నర్మదా నదిలోని గొప్ప హ్రదంలో పడిపోయింది.
ఉతీర్య చాపి సా యత్నాజ్జగామ భరతర్షభ'। ప్రవివేశాశ్రమం త్రస్తా తాం వై భర్తాన్వబుధ్యత
ఆమె ఎంతో కష్టపడి ఆపదను దాటి, భయంతో ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించింది. ఆమె భయపడుతూ వచ్చినదాన్ని భర్త గమనించాడు.
స తాం దృష్ట్వాచ్యుతాంధైర్యాద్బ్రాహ్మ్యా లక్ష్మ్యా వివర్జితామ్। శ్రిక్శబ్దేన మహాతేజా గర్హయామాస వీర్యవాన్
ఆమె ధైర్యాన్ని కోల్పోయి, బ్రాహ్మణుల తేజస్సు లేకుండా ఉన్నదాన్ని చూసి, మహాతేజస్సుతో కూడిన ఆమె భర్త 'శ్రీ' అనే మాటతో ఆమెను మందలించాడు.