భవాననుగతో రామం జామదగ్న్యం మహాబలమ్। ప్రత్యక్షదర్శీ సర్వస్య పూర్వవృత్తస్య కర్మణః
"నీవు మహాబలుడు అయిన జమదగ్ని కుమారుడు రాముని వెంట నడుస్తావు. అతడు అందరి గత కార్యాలను ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకునే వాడు."
స భవాన్కథయత్వద్య యథా రామేణ నిర్జితాః। ఆహవే క్షత్రియాః సర్వే కథం కేన చ హేతునా
"ఇప్పుడు నువ్వు చెప్పు, యుద్ధంలో రాముడు ఎలా, ఎందుకు, ఏ విధంగా క్షత్రియులను ఓడించాడు?"
[హన్త తే కథయిష్యామి మహదాఖ్యానముత్తమమ్। భృగూణాం రాజశార్దూల వంశే జాతస్య భారత
"అయితే, రాజశార్దూలా, భరతా! భృగువుల వంశంలో జన్మించినవాడి గొప్ప, ఉత్తమమైన కథను నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను."
రామస్య జామదగ్న్యస్య చరితం దేవసంమితమ్। హైహయాధిపతేశ్చైవ కార్తవీర్యస్ భారత
"జమదగ్ని కుమారుడు రాముని దైవికమైన చరిత్రను, అలాగే హైహయుల అధిపతి కార్తవీర్యుని కథను కూడా చెబుతాను, ఓ భరతా!"
రామేణ చార్జునో నామ హైహయాధిపతిర్హతిః। తస్య బాహుశతాన్యాసంస్త్రీణి సప్త చ పాణ్డవ
"రాముడు హైహయుల రాజు అర్జునుణ్ణి సంహరించాడు. అతనికి మూడు సార్లు ఏడూ, మొత్తం వెయ్యి చేతులు ఉండేవి, ఓ పాండవా!"
దత్తాత్రేయప్రసాదేన విమానం కాఞ్చనం తథా। ఐశ్వర్యం సర్వభూతేషు పృథివ్యాం పృథివీపతే
"దత్తాత్రేయుని అనుగ్రహంతో అతడికి బంగారు రథం, భూమిపై అన్ని జీవులపై అధికారం లభించాయి, ఓ భూమిపతి!"
అవ్ఘాహతగతిశ్చైవ రథస్తస్య మహాత్మనః। రథేన తేన తు సదావరదానేన వీర్యవాన్
"ఆ మహాత్ముడి రథం ఎక్కడికైనా వెళ్లగలదు. ఆ వరంతో అతడు ఎప్పుడూ శక్తివంతుడయ్యాడు. ఆ రథంతో అతడు మహాశక్తి కలవాడయ్యాడు."
మమర్ద దేవాన్యక్షాంశ్చ ఋషీంశ్చైవ సమన్తతః। భూతాంశ్చైవ స సర్వాంస్తు పీడయామాస సర్వతః
"అతడు దేవతలను, యక్షులను, ఋషులను చుట్టూ ఎక్కడైనా నెరిపాడు. అన్ని భూతాలను అన్ని వైపులా బాధించేవాడు."
తతో దేవాః సమేత్యాహుర్ఋషయశ్చ మహావ్రతాః। దేవదేవం సురారిఘ్నం విష్ణుం సత్యపరాక్రమమ్। భగవన్భూతరార్థమర్జునం జహి వై ప్రభో
అప్పుడు దేవతలు, మహావ్రతులు అయిన ఋషులు కలిసి, దేవదేవుడైన, దేవతల శత్రువులను సంహరించేవాడైన, నిజమైన పరాక్రమశాలి విష్ణువును ప్రార్థిస్తూ, "ప్రభూ! భూతాల రక్షణ కోసం అర్జునుణ్ణి సంహరించు" అని ప్రార్థించారు.
విమానేన చ దివ్యేన హైహయాధిపతిః ప్రభుః। శచీసహాయం క్రీడన్తం ధర్షయామాస వాసవమ్
"దివ్యమైన రథంతో హైహయాధిపతి, శచీతో కలిసి ఆడుకుంటున్న ఇంద్రుని మీద దాడి చేశాడు."
తతస్తు భగవాన్దేవః శక్రేణ సహితస్తదా। కార్తవీర్యవినాశార్థం మన్త్రయామాస భారత
"అప్పుడు భగవంతుడు, శక్రునితో కలిసి, కార్తవీర్యుని నాశనం కోసం ఆలోచించాడు, ఓ భరతా!"
యత్తద్భూతహితం కార్యం సురేన్ద్రేణ నివేదితమ్। సంప్రతిశ్రుత్య తత్సర్వం భగవాఁల్లోకపూజితః। జగామ బదరీం రమ్యాం స్వమేవాశ్రమమణ్డలమ్
"జీవుల హితార్థంగా ఇంద్రుడు చెప్పిన పనిని చేయాలని వాగ్దానం చేసి, లోకాలకు పూజ్యుడైన భగవంతుడు, తన స్వంత ఆశ్రమమైన అందమైన బదరీకి వెళ్లాడు."
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు పృథివ్యాం పృథివీపతిః।] కాన్యకుబ్జే మహానాసీత్పార్థివః సుమహాబలః। గాధీతి విశ్రుతో లోకే వనవాసం జగామ హ
అదే సమయానికి భూమిపై, కాశీ దేశంలోని కణ్యకుబ్జంలో, గొప్ప బలమున్న రాజు గాధి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు అడవిలో నివసించడానికి వెళ్లాడు.
వనే తు తస్య వసతః కన్యా జజ్ఞేఽప్సరఃసమా। ఋచీకో భార్గవస్తాం చ వరయామాస భారత
అతడు అడవిలో ఉండగా, అతనికి ఒక కుమార్తె జన్మించింది. ఆమె అప్సరసులాంటి అందాన్ని కలిగి ఉండగా, భార్గవ వంశానికి చెందిన ఋచీకుడు ఆమెను పెండ్లి చేసుకోవాలని కోరాడు.
తమువాచ తతో గాధిర్బ్రాహ్మణం సంశితవ్రతమ్। ఉచితం నః కులే కించిత్పూర్వైర్యత్సంప్రవర్తితమ్
ఆ సమయంలో గాధి, ఆ దీక్షతో ఉన్న బ్రాహ్మణునితో ఇలా అన్నాడు: 'మా వంశంలో పూర్వీకుల నుండి వస్తున్న ఒక సంప్రదాయం ఉంది. పెండ్లికి తగినదేదైనా ఇవ్వాలి.'
ఏకతః శ్యామకర్ణానాం పాణ్డురాణాం తరస్వినామ్। సహస్రం వాజినాం శుక్లమితి విద్ధి ద్విజోత్తమ
'ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా! నీవు తెలుసుకో, నల్ల చెవులు కలిగిన తెల్లని వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలు వెయ్యో లేక దానికి సమానమైనదేదైనా ఇవ్వాలి.'
న చాపి భగవాన్వాచ్యోదీయతామితి భార్గవ। దేయా మే దుహితా చైవ త్వద్విధాయ మహాత్మనే
'ఓ భార్గవా! ఇది ముడిపణి అని పిలవవద్దు. నీవు గొప్ప మనసున్నవాడివి కాబట్టి నా కుమార్తెను నీకు ఇస్తాను.'
ఏకతః శ్యామకర్ణానాం పాణ్డురాణాం తరస్వినామ్। దాస్యామ్యశ్వసహస్రం తే మమ భార్యా సుతాఽస్తు తే
'నల్ల చెవులు కలిగిన తెల్లని వేగవంతమైన గుర్రాలు వెయ్యో నీకు ఇస్తాను. నా కుమార్తె నీ భార్యగా మారుతుంది.'
దదాస్యశ్వసహస్రం మే తవ భార్యా సుతాఽస్తు మే
'నీవు నాకు వెయ్యి గుర్రాలు ఇస్తే, నా కుమార్తె నీ భార్య అవుతుంది.'
స తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ రాజన్వరుణమబ్రవీత్। ఏకతః శ్యామకర్ణానాం పాణ్డురాణాం తరస్వినామ్। సహస్రం వాజినామేకం శుల్కార్థం ప్రతిదీయతామ్
అప్పుడా ఋషి 'అలాగేనూ' అని అంగీకరించి, వరుణుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: 'నల్ల చెవులు కలిగిన తెల్లని వేగవంతమైన గుర్రాలు వెయ్యో ముడిపణిగా నాకు ఇవ్వబడాలి.'
తస్మై ప్రాదాత్సహస్రం వై వాజినాం వరుణస్తదా। తదశ్వతీర్థం విఖ్యాతముత్థితా యత్ర తే హయాః
అప్పుడు వరుణుడు అతనికి అలాంటి వెయ్యి గుర్రాలు ఇచ్చాడు. ఆ గుర్రాలు పుట్టిన ప్రదేశం అశ్వతీర్థం అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
గఙ్గాయాం కాన్యకుబ్జే వై దదౌ సత్యవతీం తదా। తతో గాధిః సుతాం చాస్మై జన్యాశ్చాసన్సురాస్తదా
కణ్యకుబ్జంలో, గంగానదీ తీరంలో, ఆ సమయంలో సత్యవతిని ఇచ్చాడు. ఆ తర్వాత గాధి తన కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చాడు. వారిద్దరి నుంచి దేవతలు జన్మించారు.
లబ్ధం హయసహస్రం తు తాం చ దృష్ట్వా దివౌకసః। `విస్మయం పరమం జగ్ముస్తమేవ దివి సంస్తువన్
వెయ్యి గుర్రాలు లభించి, ఆమెను చూసినప్పుడు, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు గొప్ప ఆశ్చర్యంతో అతన్ని ప్రశంసిస్తూ స్తుతించారు.
ధర్మేణ లబ్ధ్వా తాం భార్యామృచీకో ద్విజసత్తమః। యథాకామం యథాజోషం తయా రేమే సుమధ్యయా
ధర్మబద్ధంగా భార్యను పొందిన ఋచీకుడు, సన్నని నడుము కలిగిన ఆమెతో తన ఇష్టానుసారం ఆనందంగా జీవించాడు.
తం వివాహే కృతేరాజన్సభార్యమవలోకకః। ఆజగామ భృగుశ్రేష్ఠః పుత్రం దృష్ట్వా ననన్ద చ
పెళ్లి సమయంలో, ఓ రాజా, భృగువంశంలో ప్రముఖుడు తన కుమారుడిని భార్యతో కలిసి చూడడానికి వచ్చి, చూసి ఆనందించాడు.
భార్యాపతీ తమాసీనం భృగుం సురగణార్చితమ్। అర్చిత్వా పర్యుపాసీనౌ ప్రాఞ్జలీ తస్థతుస్తదా
భర్తా భార్యలు, దేవతలు పూజించిన భృగువును చూసి, ఆయనకు పూజ చేసి, చేతులు జోడించి ఆయన ఎదుట నిలబడ్డారు.
తతః స్నుషాం స భగవాన్ప్రహృష్టో భృగురబ్రవీత్। వరం వృణీష్వ సుభగే దాతా హ్యస్మి తవేప్సితమ్
అప్పుడు ఆనందంతో ఉన్న భగవాన్ భృగువు తన కోడలిని చూసి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సుభగే! నీవు కావలసిన వరాన్ని కోరుకో. నేను నీకు కావలసినదాన్ని ఇస్తాను.'
సా వై ప్రసాదయాభాస తం గురుం పుత్రకారణాత్। ఆత్మనశ్చైవ మాతుశ్చ ప్రసాదం చ చకార సః
ఆమె తన గురువు వద్ద కుమారసంతానాన్ని కోరుతూ వినయంగా ప్రార్థించింది. ఆయన ఆమెకు, ఆమె తల్లికి కూడా అనుగ్రహం చేశాడు.
ఋతౌ త్వం చైవ మాతా చ స్నాతే పుంసవనాయ వై। ఆలిఙ్గేతాం పృథగ్వృక్షౌ సాఽస్వత్థం త్వముదుమ్బరమ్
'సరిగ్గా కాలంలో, నీవూ నీ తల్లీ స్నానం చేసి పుంసవన సంస్కారం కోసం ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క చెట్టును ఆలింగనం చేయాలి. నువ్వు అశ్వత్థ చెట్టును, నీ తల్లి ఉదుంబర చెట్టును ఆలింగనం చేయాలి.'
చరుద్వయమిదం భద్రే జనన్యాశ్చ తవైవ చ। విశ్వమావర్తయిత్వా తు మయా యత్నేన సాధితమ్
'ఓ భాగ్యవతీ! నీ తల్లికీ నీకూ ఈ రెండు చారులు నేను విశ్వాన్ని చుట్టి, ఎంతో శ్రద్ధతో సిద్ధం చేశాను.'