సా తత్ర గత్వా కుశలా తపోనిత్యస్య సంనిధౌ। ఆశ్రమం తం సమాసాద్య దదర్శ తమృషేః సుతమ్
ఆమె అక్కడికి వెళ్లి, ఎప్పుడూ తపస్సులో నిమగ్నుడై ఉన్న వాడి సమీపానికి చేరి, ఆ మహర్షి కుమారుని చూసింది.
కచ్చిన్మునే కుశలం తాపసానాం కచ్చిచ్చ వో మూలఫలం ప్రభూతమ్। కచ్చిద్భవాన్రమతే చాశ్రేఽస్మిం- స్త్వాం వై ద్రష్టుం సాంప్రతమాగతాస్మి
'మహర్షీ! మీ ఆశ్రమంలో అందరూ క్షేమంగా ఉన్నారా? మీకు మూలికలు, పండ్లు సమృద్ధిగా లభిస్తున్నాయా? ఈ ఆశ్రమంలో మీరు సంతోషంగా ఉన్నారా? నేను మీను చూడటానికి ఇక్కడికి వచ్చాను.'
కచ్చిత్తపో వర్ధతే తాపసానాం పితా చ తే కచ్చిదహీనతేజాః। కచ్చిత్త్వయా ప్రీయతేచైవ విప్ర కచ్చిత్స్వాధ్యాయః క్రియతే చర్శ్యశృఙ్గః
'ఈ ఆశ్రమంలో తపస్సు మరింత పెరుగుతోందా? మీ తండ్రి ఇంకా శక్తివంతంగా ఉన్నారా? బ్రాహ్మణా! ఆయన మీపై సంతోషంగా ఉన్నారా? ఋష్యశృంగా! మీరు చదువూ, ఆచరణా కొనసాగిస్తున్నారా?'
ఋద్ధ్యా భవాఞ్జ్యోతిరివ ప్రకాశతే మన్యే చాహం త్వామభివాదనీయమ్। పాద్యం వై తే సంప్రదాస్యామి కామా- ద్యథాధర్మం ఫలమూలాని చైవ
'మీరు ఐశ్వర్యంతో ప్రకాశిస్తూ, వెలుగు వంటివారు. నేను మిమ్మల్ని గౌరవించదగినవారిగా భావిస్తున్నాను. నేను మీకు పాదాలు కడుక్కునేందుకు నీళ్లు, ధర్మానుసారం మూలికలు, పండ్లు కూడా ఇస్తాను.'
కౌశ్యాం బృస్యామాస్స్వ యథోపజోషం కృష్ణాజినేనావృతాయాం సుఖాయ। క్వ చాశ్రమస్తవ కిం నామ చేదం వ్రతంబ్రహ్మంశ్చరసి హి దేవవత్త్వమ్
ఈ దర్భాసనంపై నీకు నచ్చినట్లు కూర్చో, ఈ నల్ల కృష్ణాజినంతో కప్పుకుని సుఖంగా ఉండు. నీ ఆశ్రమం ఎక్కడ ఉంది? దానికి ఏ పేరు? బ్రాహ్మణా! నువ్వు ఇక్కడ ఏ వ్రతం ఆచరిస్తున్నావు? నీవు దేవతలా జీవిస్తున్నావు.
మమాశ్రమః కాశ్యపపుత్ర రమ్య- స్త్రియోజనం శైలమిమం పరేణ। తత్రస్వధర్మోఽనభివాదనం నో న చోదకం పాద్యముపస్పృశామః
నా ఆశ్రమం, కాశ్యపుని కుమారా, చాలా అందంగా ఉంటుంది. ఈ కొండ దాటి మూడు యోజనల దూరంలో ఉంది. అక్కడ మేము పరస్పరం నమస్కారం చేయము, కాలుకి నీళ్లు ఇవ్వము, చేతులు కడుక్కోవడానికి కూడా నీళ్లు ఇవ్వము. ఇదే మా ఆచారం.
భవతా నాభివాద్యోఽహమభివాద్యో భవాన్మయా। వ్రతమేతాదృశం బ్రహ్మన్పరిష్వజ్యో భవాన్మయా
నువ్వు నాకు నమస్కారం చేయకూడదు, నేనూ నీకు నమస్కారం చేయను. బ్రాహ్మణా! ఇదే మా వ్రతం. కానీ, నేను నిన్ను ఆలింగనం చేయాలి.
ఫలాని పక్వాని దదాని తేఽహం భల్లాతకాన్యామలకాని చైవ। కరూషకానీఙ్గుదధన్వనాని ప్రియాలానాం కాఙ్క్షితం వై కురుష్వ
నేను నీకు పండిన ఫలాలు ఇస్తాను — భల్లాతకాలు, ఆమలకాలు, కరూషకాలు, ఇంగుళ్లు, ధన్వన ఫలాలు. వీటిలో నీవు కోరుకున్న ప్రియాల ఫలాలు తీసుకో.
సా తాని సర్వాణి విసర్జయిత్వా భక్ష్యాణ్యనర్హాణి దదౌ తతోఽస్మై। తాన్యృశ్యశృఙ్గాయ మహారసాని భృశం సురూపాణి చ మోదకాని
ఆమె తినడానికి అనర్హమైనవి వదిలేసి, ఉత్తమమైన, రుచికరమైన, అందమైన మిఠాయిలను ఋశ్యశృంగునికి ఇచ్చింది.
దదౌ చ మాల్యాని సుగన్ధవన్తి చిత్రాణి వాసాంసి చ భానుమన్తి। పేయాని చాగ్ర్యాణి తతో ముమోద చిక్రీడ చైవ ప్రజహాస చైవ
ఆమె సువాసన గల మాలలు, రంగురంగుల మెరిసే వస్త్రాలు, ఉత్తమమైన పానీయాలు కూడా ఇచ్చింది. తరువాత ఆనందంతో నవ్వుతూ, ఆడుతూ, ఉల్లాసంగా గడిపింది.
సా కన్దుకేనారమతాస్య మూలే విభజ్యమానా ఫలితా లతేవ। గాత్రైశ్చ గాత్రాణి నిషేవమాణా సమాశ్లిషచ్చాసకృదృశ్యశృఙ్గమ్
ఆమె చెట్టు అడుగున బంతితో ఆడుతూ, పుష్పించిన లతలా కనిపించింది. తన శరీరాన్ని అతని శరీరానికి తాకిస్తూ, ఋశ్యశృంగుని పునఃపునః ఆలింగనం చేసింది.
సర్జానశోకాంస్తిలకాంశ్చ వృక్షా- న్సుపుష్పితానవనామ్యావభజ్య। విలజ్జమానేవ మదాభిభూతా ప్రోభయామాస సుతం మహర్షేః
ఆమె సర్జ, అశోక, తిలక వంటి పుష్పించిన చెట్లను వంచి కొంత కొంతగా పీకి, మనసులో మోహంతో ఉన్నా, బయటకు సిగ్గుపడుతున్నట్టు నటిస్తూ, మహర్షి కుమారుని ఆకర్షించింది.
అథర్శ్యశృఙ్గం వికృతంసమీక్ష్య పునః పునః పీఞ్య చ కాయమస్య। అవేక్ష్యమాణా శనకైర్జగామ కృత్వాఽగ్నిహోత్రస్య తదాఽపదేశమ్
తర్వాత ఋశ్యశృంగుడు అయోమయంగా ఉన్నట్టు చూసి, ఆమె అతని శరీరాన్ని మళ్లీ మళ్లీ నిమిరింది. నెమ్మదిగా అతన్ని చూస్తూ, అగ్నిహోత్ర విధిని చెప్పి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయింది.
తస్యాం గతాయాం మదనేన మత్తో విచేతనశ్చాభవదృశ్యశృఙ్గః। తామేవ భావేన గతేన శూన్యే వినిఃశ్వసన్నార్తరూపో బభూవ
ఆమె వెళ్లిపోయిన తర్వాత, మోహంతో మత్తులో ఉన్న ఋశ్యశృంగుడు చిత్తశుద్ధి కోల్పోయాడు. ఆమె లేనప్పుడు, లోతైన ఊపిరి తీసుకుంటూ, బాధతో కనిపించాడు.
తతో ముహూర్తాద్ధరిపిఙ్గలాక్షః ప్రవేష్టితో రోమభిరానఖాగ్రాత్। స్వాధ్యాయవాన్వృత్తసమాధియుక్తో విభాణ్డకః కాశ్యపః ప్రాదురాసీత్
కొంతసేపటి తర్వాత, తల నుండి పాదాల వరకు వెంట్రుకలు నిక్కబొడుచుకుని, పింగళ నేత్రాలతో, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నంగా, నియమంగా ఉన్న కాశ్యపుడు విభాండకుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సోఽపశ్యదాసీనముపేత్య పుత్రం ధ్యాయన్తమేకం విపరీతచిత్తమ్। వినిఃశ్వసన్తం ముహురూర్ధ్వదృష్టిం విభాణ్కః పుత్రమువాచ దీనమ్
అతను తన కుమారుడిని ఒంటరిగా కూర్చొని, ఆలోచనల్లో మునిగి, మనసు చంచలంగా, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి తీసుకుంటూ, పైకి చూస్తూ ఉన్నట్టు చూశాడు. విభాండకుడు తన ముదుసలి కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
న కల్పితాః సమిధః కింను తాత కచ్చిద్ధుతం చాగ్నిహోఽత్రం త్వయాఽద్య। `న సంసృష్టం క్రియతే ద్వారభాగే సువృక్షాణా ఖణ్డనే కః ప్రవృత్తః
తాత! నీవు సమిధలు సిద్ధం చేయలేదేమో? నేడు అగ్నిహోత్రం చేశావా? గుమ్మం శుభ్రంగా లేదు, మంచి చెట్లను ఎవరు కోసారు?
సునిర్ణిక్తం స్రుక్స్రువం హోమధేనుః కచ్చిత్సవత్సాద్యకృతా త్వయా చ। `కోప్యాగతః శుశ్రూషణాయేహ పుత్ర కుతశ్చిత్రం మాల్యమిదం ప్రవృద్ధమ్
హోమానికి ఉపయోగించే పాత్రలు, చెంచాలు బాగా శుభ్రపరిచావా? పాలు ఇచ్చే ఆవు, దాని కూనను చూసుకున్నావా? ఎవరో ఇక్కడ సేవకు వచ్చారా, కుమారా? ఈ అందమైన మాలలు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయి?
న వై యథాపూర్వమివాసి పుత్ర చిన్తాపరశ్చాసి విచేతనశ్చ। దీనోతిమాత్రం కిమివాద్య ఖిన్నః పృచ్ఛామి త్వాం క ఇహాద్యాగతోఽభూత్
నీవు మునుపటిలా లేవు కుమారా! ఆలోచనల్లో మునిగి, మనసు చంచలంగా ఉన్నావు. నేడు ఎందుకు ఇంత బాధగా, నిరుత్సాహంగా ఉన్నావు? నేడు ఇక్కడ ఎవరు వచ్చారు? చెప్పు.
ఇహాగతో జటిలో బ్రహ్మచారీ న వై హ్రస్వో నాతిదీర్ఘో మనస్వీ। సువర్ణవర్ణః కమలాయతాక్షః సుతః సురాణామవి శోభమానః
ఇక్కడ జటలు వేసుకున్న బ్రహ్మచారి వచ్చాడు. అతడు తక్కువ పొడవు కాదు, ఎక్కువ పొడవు కూడా కాదు. ధైర్యవంతుడు, బంగారు వర్ణంతో, కమలపు కన్నులతో, దేవతా కుమారుడిలా ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
సమృద్ధరూపః సవితేవ దీప్తః సుశ్లక్ష్ణవాక్కృష్ణతారశ్చకోరాత్। నీలాః ప్రసన్నాశ్చ జటాః సుగన్ధా హిరణ్యరజ్జుగ్రథితాః సుదీర్ఘాః
అతడు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, అందంగా ఉన్నాడు. అతని మాటలు మృదువుగా ఉన్నాయి. కృష్ణ తారలవంటి కళ్ళు, నీలంగా, సుగంధంగా, బంగారు దారాలతో గట్టిగా కట్టిన పొడవైన జటలు అతనికి ఉన్నాయి.
ఆధారభూతః పునరస్య కణ్ఠే విభ్రాజతే విద్యుదివాన్తరిక్షే। ద్వౌ చాస్ పిణ్డావధరేణ కణ్ఠా- దజాతరోమౌ సుమనోహరౌ చ
అతని మెడపై మెరుస్తున్న ఒక అలంకారం ఉంది, అది పగటి ఆకాశంలో మెరుస్తున్న మెరుపులా ఉంది. మెడ కింద రెండు ముద్దలు ఉన్నాయి, అవి వెంట్రుకలు లేవు, చూడటానికి చాలా ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి.
విలగ్నమధ్యశ్చ స నాభిదేశే కటిశ్చ తస్యాతికృతప్రమాణా। తథాఽస్ చీరాన్తరతః ప్రభాతి హిరణ్మయీ మేఖలా మే యథేయమ్
ఆయన నాభి దగ్గర నడుము సన్నగా ఉంది, తక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఆయన కటిభాగం చాలా వెడల్పుగా ఉంది. అలాగే ఆయన వస్త్రం క్రింద బంగారు మెఖల కూడా మెరిసిపోతుంది, అది నా మెఖలలా ఉంది.
అన్యచ్చ తస్యాద్భుతదర్శనీయం వికూజితం పాదయోః సంప్రభాతి। పాణ్యోశ్చ తద్వత్స్వనవన్నిబద్ధౌ కలాపకావక్షమాలా యథేయమ్
ఇంకా, ఆయన పాదాల దగ్గర నుంచి ఒక అద్భుతమైన మధురమైన శబ్దం వినిపిస్తుంది. అలాగే, ఆయన చేతులపై కూడా కొత్తగా కట్టిన పూలహారాలు, మణిమాలలు మెరిసిపోతున్నాయి, అవి కూడా నా హారాల్లా ఉన్నాయి.
విచేష్టమానస్య చ తస్య తాని కూజన్తి హంసాః సరసీవ మత్తాః। చీరాణి తస్యాద్భుతదర్శనాని నేమాని తద్వన్మమ రూపవన్తి
ఆయన నడుస్తూ ఉండగా, ఆ శబ్దాలు సరస్సులో మత్తుగా ఈదే హంసలలా వినిపిస్తున్నాయి. ఆయన వస్త్రాలు కూడా ఎంతో అందంగా, అద్భుతంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఇవికూడా అలాగే అందంగా ఉన్నాయి, నా వస్త్రాల్లా.
వక్రం చ తస్యాద్భుతదర్సనీయం ప్రవ్యాహృతం హ్లాదయతీవ చేతః। పింస్కోకిలస్యేవ చ తస్య వాణి తాం శృణ్వతో మే వ్యథితోఽన్తరాత్మా
ఆయన మాటలు వంకరగా, అద్భుతంగా పలికినవి. అవి మనసుని ఆనందింపజేస్తున్నాయి. ఆయన స్వరం కోయిలపాటలా మధురంగా ఉంది. ఆ స్వరం విన్నప్పుడు నా అంతరాత్మ కదిలిపోయింది.
యథా వనం మాధవమాసిమధ్యే సమీరీతం శ్వసనేనేవ భాతి। తథా స భాత్యుత్తమపుణ్యగన్ధీ నిషేవ్యమాణః పవనేన తాత
వసంతకాలంలో మాధవ వనం గాలితో అలమకబడి ఎలా మెరిసిపోతుందో, అలాగే ఆయన కూడా ఉత్తమమైన పుణ్యసుగంధంతో గాలి తాకినప్పుడు మెరిసిపోతున్నారు, ప్రియమైనవాడా.
సుసంవతాశ్చాపి జటా విభక్తా ద్వైధీకృతా భాతిలలాటదేశే। కర్ణౌ చ చిత్రైరివ చక్రవాకైః సమావృతౌ తస్య సురూపవద్భిః
ఆయన జటలు బాగా కట్టబడి, రెండు భాగాలుగా విడిపోయి, నుదుటిపై మెరిసిపోతున్నాయి. ఆయన చెవులు కూడా అందమైన చక్రవాక పక్షులలా అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
తథా ఫలం వృత్తమథో విచిత్రం సమాహతం పాణినా దక్షిణేన। తద్భూమిమాసాద్య పునఃపునశ్చ సముత్పతత్యద్భుతరూపముచ్చైః
ఒక గుండ్రంగా, అద్భుతంగా ఉన్న పండు ఆయన కుడిచేతితో కొట్టగా, అది నేలపై పడిపోతుంది. మళ్లీ మళ్లీ అది ఎగిరిపడి, ఆశ్చర్యంగా పైకి లేచిపోతుంది.
తచ్చాభిహత్వా పరివర్తతేఽసౌ వాతేరితో వృక్ష ఇవావఘూర్ణమ్। తం ప్రేక్షతః పుత్రమివామరాణాం ప్రీతిః పరా తాత రతిశ్చ జాతా
ఆ పండును కొట్టి తిరగేస్తూ, గాలి ఊదిన చెట్టు లా ఊగిపోతున్నాడు. ఆయనను చూస్తూ దేవతల కుమారుడిని చూసినట్లు నాకు గొప్ప ఆనందం, హర్షం కలిగింది.