తా రాజభయభీతాశ్చ శాపభీతాశ్చ యోషితః। అశక్యమూచుస్తత్కార్యం విషణ్ణా గతచేతసః
ఆ స్త్రీలు, రాజు భయంతోను, శాపభయంతోను, మనసు మళ్లిపోయి, నిరుత్సాహంగా, ఆ పని అసాధ్యమని చెప్పారు.
తత్ర త్వేకా జరద్యోషా రాజానమిదమబ్రవీత్। ప్రయతిష్యే మహారాజ తమానేతుం తపోధనమ్
అప్పుడు ఒక వృద్ధ వేశ్య రాజుతో ఇలా చెప్పింది: 'మహారాజా! ఆ తపస్సు గలవాడిని ఇక్కడికి తీసుకురావడానికి నేను ప్రయత్నిస్తాను.'
అభిప్రేతాంస్తు మే కామాంస్త్వమనుజ్ఞాతుమర్హసి। తతః శక్ష్యామ్యానయితుమృశ్యశృఙ్గమృషేః సుతమ్
'నాకు కావాల్సిన కోరికలు నీవు మంజూరు చేయాలి. అప్పుడు నేను ఋష్యశృంగ మహర్షి కుమారుని తీసుకురాగలను.'
తస్యాః సర్వమభిప్రేతమన్వజానాత్స పార్థివః। ధనం చ ప్రదదౌ భూరి రత్నాని వివిధాని చ
ఆమె కోరుకున్నవన్నీ రాజు మంజూరు చేశాడు. ఆమెకు విరివిగా ధనం, రకరకాల రత్నాలు కూడా ఇచ్చాడు.
తతో రూపేణ సపన్నా వయసా చ మహీపతే। స్త్రియ ఆదాయ కాశ్చిత్సా జగామ వనమఞ్జసా
అంతటితో కాదు, అందంతో, యవ్వనంతో అలంకరించబడిన ఆ వృద్ధ వేశ్య, ఇంకొంతమంది స్త్రీలను తీసుకుని నేరుగా అడవిలోకి వెళ్లింది.
సా తు నావ్యాశ్రమం చక్రే రాజకార్యార్థసిద్ధయే। సందేశాచ్చైవ నృపతేః స్వబుద్ధ్యా చైవ భారత
ఆమె రాజు పనిని పూర్తిచేయడానికి, రాజు చెప్పినట్లు, తన తెలివితో కూడినట్లు, ఓ నావపై ఆశ్రమాన్ని నిర్మించింది.
నానాపుష్పఫలైర్వృక్షైః కృత్రిమైరుపశోభితైః। నానాగుల్మలతోపేతైః స్వాదుకామఫలప్రదైః
ఆ ఆశ్రమం, కల్పితంగా చేసిన ఎన్నో పూలు, పండ్లతో ఉన్న చెట్లతో, రకరకాల పొదలు, లతలతో, రుచికరమైన పండ్లు ఇచ్చే మొక్కలతో అలంకరించబడింది.
అతీవ రమణీయం తదతీవ చ మనోహరమ్। చక్రే నావ్యాశ్రమం రమ్యమద్భుతోపమదేర్శనమ్
ఆ నావపై ఆశ్రమం ఎంతో ఆకర్షణీయంగా, చూడటానికి అద్భుతంగా, హృదయాన్ని హరిస్తూ ఉండేది.
తతో నివధ్య సా నావమదూరే కాశ్యపాశ్రమాత్। చారయామాస పురుషైర్విహారం తస్య వై మునేః
తర్వాత, ఆ నావను కాశ్యప మహర్షి ఆశ్రమానికి దగ్గరగా నిలిపి, తన సేవకులతో ఆ ఋషికి వినోదాల్ని ఏర్పాటుచేయించింది.
తతో దుహితరం వేశ్యాం సమాధాయేతికార్యతామ్। దృష్ట్వాఽన్తరం కాశయ్పస్య ప్రాహిణోద్బుద్ధిసంమతామ్
తర్వాత, ఒక వేశ్యను పనికి సిద్ధం చేసి, కాశ్యపుని ఆశ్రమంలో అనుకూల సమయం చూసి, తెలివైన ఆ స్త్రీని పంపింది.
సా తత్ర గత్వా కుశలా తపోనిత్యస్య సంనిధౌ। ఆశ్రమం తం సమాసాద్య దదర్శ తమృషేః సుతమ్
ఆమె అక్కడికి వెళ్లి, ఎప్పుడూ తపస్సులో నిమగ్నుడై ఉన్న వాడి సమీపానికి చేరి, ఆ మహర్షి కుమారుని చూసింది.
కచ్చిన్మునే కుశలం తాపసానాం కచ్చిచ్చ వో మూలఫలం ప్రభూతమ్। కచ్చిద్భవాన్రమతే చాశ్రేఽస్మిం- స్త్వాం వై ద్రష్టుం సాంప్రతమాగతాస్మి
'మహర్షీ! మీ ఆశ్రమంలో అందరూ క్షేమంగా ఉన్నారా? మీకు మూలికలు, పండ్లు సమృద్ధిగా లభిస్తున్నాయా? ఈ ఆశ్రమంలో మీరు సంతోషంగా ఉన్నారా? నేను మీను చూడటానికి ఇక్కడికి వచ్చాను.'
కచ్చిత్తపో వర్ధతే తాపసానాం పితా చ తే కచ్చిదహీనతేజాః। కచ్చిత్త్వయా ప్రీయతేచైవ విప్ర కచ్చిత్స్వాధ్యాయః క్రియతే చర్శ్యశృఙ్గః
'ఈ ఆశ్రమంలో తపస్సు మరింత పెరుగుతోందా? మీ తండ్రి ఇంకా శక్తివంతంగా ఉన్నారా? బ్రాహ్మణా! ఆయన మీపై సంతోషంగా ఉన్నారా? ఋష్యశృంగా! మీరు చదువూ, ఆచరణా కొనసాగిస్తున్నారా?'
ఋద్ధ్యా భవాఞ్జ్యోతిరివ ప్రకాశతే మన్యే చాహం త్వామభివాదనీయమ్। పాద్యం వై తే సంప్రదాస్యామి కామా- ద్యథాధర్మం ఫలమూలాని చైవ
'మీరు ఐశ్వర్యంతో ప్రకాశిస్తూ, వెలుగు వంటివారు. నేను మిమ్మల్ని గౌరవించదగినవారిగా భావిస్తున్నాను. నేను మీకు పాదాలు కడుక్కునేందుకు నీళ్లు, ధర్మానుసారం మూలికలు, పండ్లు కూడా ఇస్తాను.'
కౌశ్యాం బృస్యామాస్స్వ యథోపజోషం కృష్ణాజినేనావృతాయాం సుఖాయ। క్వ చాశ్రమస్తవ కిం నామ చేదం వ్రతంబ్రహ్మంశ్చరసి హి దేవవత్త్వమ్
ఈ దర్భాసనంపై నీకు నచ్చినట్లు కూర్చో, ఈ నల్ల కృష్ణాజినంతో కప్పుకుని సుఖంగా ఉండు. నీ ఆశ్రమం ఎక్కడ ఉంది? దానికి ఏ పేరు? బ్రాహ్మణా! నువ్వు ఇక్కడ ఏ వ్రతం ఆచరిస్తున్నావు? నీవు దేవతలా జీవిస్తున్నావు.
మమాశ్రమః కాశ్యపపుత్ర రమ్య- స్త్రియోజనం శైలమిమం పరేణ। తత్రస్వధర్మోఽనభివాదనం నో న చోదకం పాద్యముపస్పృశామః
నా ఆశ్రమం, కాశ్యపుని కుమారా, చాలా అందంగా ఉంటుంది. ఈ కొండ దాటి మూడు యోజనల దూరంలో ఉంది. అక్కడ మేము పరస్పరం నమస్కారం చేయము, కాలుకి నీళ్లు ఇవ్వము, చేతులు కడుక్కోవడానికి కూడా నీళ్లు ఇవ్వము. ఇదే మా ఆచారం.
భవతా నాభివాద్యోఽహమభివాద్యో భవాన్మయా। వ్రతమేతాదృశం బ్రహ్మన్పరిష్వజ్యో భవాన్మయా
నువ్వు నాకు నమస్కారం చేయకూడదు, నేనూ నీకు నమస్కారం చేయను. బ్రాహ్మణా! ఇదే మా వ్రతం. కానీ, నేను నిన్ను ఆలింగనం చేయాలి.
ఫలాని పక్వాని దదాని తేఽహం భల్లాతకాన్యామలకాని చైవ। కరూషకానీఙ్గుదధన్వనాని ప్రియాలానాం కాఙ్క్షితం వై కురుష్వ
నేను నీకు పండిన ఫలాలు ఇస్తాను — భల్లాతకాలు, ఆమలకాలు, కరూషకాలు, ఇంగుళ్లు, ధన్వన ఫలాలు. వీటిలో నీవు కోరుకున్న ప్రియాల ఫలాలు తీసుకో.
సా తాని సర్వాణి విసర్జయిత్వా భక్ష్యాణ్యనర్హాణి దదౌ తతోఽస్మై। తాన్యృశ్యశృఙ్గాయ మహారసాని భృశం సురూపాణి చ మోదకాని
ఆమె తినడానికి అనర్హమైనవి వదిలేసి, ఉత్తమమైన, రుచికరమైన, అందమైన మిఠాయిలను ఋశ్యశృంగునికి ఇచ్చింది.
దదౌ చ మాల్యాని సుగన్ధవన్తి చిత్రాణి వాసాంసి చ భానుమన్తి। పేయాని చాగ్ర్యాణి తతో ముమోద చిక్రీడ చైవ ప్రజహాస చైవ
ఆమె సువాసన గల మాలలు, రంగురంగుల మెరిసే వస్త్రాలు, ఉత్తమమైన పానీయాలు కూడా ఇచ్చింది. తరువాత ఆనందంతో నవ్వుతూ, ఆడుతూ, ఉల్లాసంగా గడిపింది.
సా కన్దుకేనారమతాస్య మూలే విభజ్యమానా ఫలితా లతేవ। గాత్రైశ్చ గాత్రాణి నిషేవమాణా సమాశ్లిషచ్చాసకృదృశ్యశృఙ్గమ్
ఆమె చెట్టు అడుగున బంతితో ఆడుతూ, పుష్పించిన లతలా కనిపించింది. తన శరీరాన్ని అతని శరీరానికి తాకిస్తూ, ఋశ్యశృంగుని పునఃపునః ఆలింగనం చేసింది.
సర్జానశోకాంస్తిలకాంశ్చ వృక్షా- న్సుపుష్పితానవనామ్యావభజ్య। విలజ్జమానేవ మదాభిభూతా ప్రోభయామాస సుతం మహర్షేః
ఆమె సర్జ, అశోక, తిలక వంటి పుష్పించిన చెట్లను వంచి కొంత కొంతగా పీకి, మనసులో మోహంతో ఉన్నా, బయటకు సిగ్గుపడుతున్నట్టు నటిస్తూ, మహర్షి కుమారుని ఆకర్షించింది.
అథర్శ్యశృఙ్గం వికృతంసమీక్ష్య పునః పునః పీఞ్య చ కాయమస్య। అవేక్ష్యమాణా శనకైర్జగామ కృత్వాఽగ్నిహోత్రస్య తదాఽపదేశమ్
తర్వాత ఋశ్యశృంగుడు అయోమయంగా ఉన్నట్టు చూసి, ఆమె అతని శరీరాన్ని మళ్లీ మళ్లీ నిమిరింది. నెమ్మదిగా అతన్ని చూస్తూ, అగ్నిహోత్ర విధిని చెప్పి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయింది.
తస్యాం గతాయాం మదనేన మత్తో విచేతనశ్చాభవదృశ్యశృఙ్గః। తామేవ భావేన గతేన శూన్యే వినిఃశ్వసన్నార్తరూపో బభూవ
ఆమె వెళ్లిపోయిన తర్వాత, మోహంతో మత్తులో ఉన్న ఋశ్యశృంగుడు చిత్తశుద్ధి కోల్పోయాడు. ఆమె లేనప్పుడు, లోతైన ఊపిరి తీసుకుంటూ, బాధతో కనిపించాడు.
తతో ముహూర్తాద్ధరిపిఙ్గలాక్షః ప్రవేష్టితో రోమభిరానఖాగ్రాత్। స్వాధ్యాయవాన్వృత్తసమాధియుక్తో విభాణ్డకః కాశ్యపః ప్రాదురాసీత్
కొంతసేపటి తర్వాత, తల నుండి పాదాల వరకు వెంట్రుకలు నిక్కబొడుచుకుని, పింగళ నేత్రాలతో, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నంగా, నియమంగా ఉన్న కాశ్యపుడు విభాండకుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సోఽపశ్యదాసీనముపేత్య పుత్రం ధ్యాయన్తమేకం విపరీతచిత్తమ్। వినిఃశ్వసన్తం ముహురూర్ధ్వదృష్టిం విభాణ్కః పుత్రమువాచ దీనమ్
అతను తన కుమారుడిని ఒంటరిగా కూర్చొని, ఆలోచనల్లో మునిగి, మనసు చంచలంగా, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి తీసుకుంటూ, పైకి చూస్తూ ఉన్నట్టు చూశాడు. విభాండకుడు తన ముదుసలి కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
న కల్పితాః సమిధః కింను తాత కచ్చిద్ధుతం చాగ్నిహోఽత్రం త్వయాఽద్య। `న సంసృష్టం క్రియతే ద్వారభాగే సువృక్షాణా ఖణ్డనే కః ప్రవృత్తః
తాత! నీవు సమిధలు సిద్ధం చేయలేదేమో? నేడు అగ్నిహోత్రం చేశావా? గుమ్మం శుభ్రంగా లేదు, మంచి చెట్లను ఎవరు కోసారు?
సునిర్ణిక్తం స్రుక్స్రువం హోమధేనుః కచ్చిత్సవత్సాద్యకృతా త్వయా చ। `కోప్యాగతః శుశ్రూషణాయేహ పుత్ర కుతశ్చిత్రం మాల్యమిదం ప్రవృద్ధమ్
హోమానికి ఉపయోగించే పాత్రలు, చెంచాలు బాగా శుభ్రపరిచావా? పాలు ఇచ్చే ఆవు, దాని కూనను చూసుకున్నావా? ఎవరో ఇక్కడ సేవకు వచ్చారా, కుమారా? ఈ అందమైన మాలలు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయి?
న వై యథాపూర్వమివాసి పుత్ర చిన్తాపరశ్చాసి విచేతనశ్చ। దీనోతిమాత్రం కిమివాద్య ఖిన్నః పృచ్ఛామి త్వాం క ఇహాద్యాగతోఽభూత్
నీవు మునుపటిలా లేవు కుమారా! ఆలోచనల్లో మునిగి, మనసు చంచలంగా ఉన్నావు. నేడు ఎందుకు ఇంత బాధగా, నిరుత్సాహంగా ఉన్నావు? నేడు ఇక్కడ ఎవరు వచ్చారు? చెప్పు.
ఇహాగతో జటిలో బ్రహ్మచారీ న వై హ్రస్వో నాతిదీర్ఘో మనస్వీ। సువర్ణవర్ణః కమలాయతాక్షః సుతః సురాణామవి శోభమానః
ఇక్కడ జటలు వేసుకున్న బ్రహ్మచారి వచ్చాడు. అతడు తక్కువ పొడవు కాదు, ఎక్కువ పొడవు కూడా కాదు. ధైర్యవంతుడు, బంగారు వర్ణంతో, కమలపు కన్నులతో, దేవతా కుమారుడిలా ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.