న బుబోధ చ తం రాజా మౌనవ్రతధరం మునిమ్। స తం క్రోధసమావిష్టో ధర్షయామాస తే పితా
ఆ ముని మౌనవ్రతంలో ఉన్నాడని రాజు గ్రహించలేకపోయాడు. కోపంతో ఊగిపోయిన నీ తండ్రి అతడిని అవమానించాడు.
మృతం సర్పం ధనుష్కోట్యా సముత్క్షిప్య ధరాతలాత్। తస్య శుద్ధాత్మనః ప్రాదాత్స్కన్ధే భరతసత్తమ
విల్లు చివరతో నేలపై ఉన్న చనిపోయిన పాము తీసుకుని, ఆ పవిత్రహృదయుడైన ముని భుజంపై ఉంచాడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠ.
న చోవాచ స మేధావీ తమథో సాధ్వసాధు వా। తస్థౌ తథైవ చాక్రుద్ధః సర్పం స్కన్ధేన ధారయన్
ఆ జ్ఞానమంతుడు ఏమీ మాట్లాడలేదు, ఇది మంచిదా చెడిదా అని చెప్పలేదు. కోపపడకుండా, మౌనంగా, భుజంపై పామును మోస్తూ అలాగే నిలబడ్డాడు.
తతః స రాజా రాజేన్ద్ర స్కన్ధే తస్య భుజంగమమ్। మునేః క్షుత్క్షామ ఆసజ్య స్వపురం ప్రయయౌ పునః
ఆ తరువాత ఆ రాజు, ఆ ముని భుజంపై పామును ఉంచి, తిరిగి తన నగరానికి వెళ్ళిపోయాడు.
ఋషేస్తస్య తు పుత్రోఽభూద్గతి జాతో మహాయశాః। శృఙ్గీ నామ మహాతేజాస్తిగ్మవీర్యోఽతికోపనః
ఆ మునికి శృంగీ అనే కుమారుడు ఉండేవాడు. అతడు గొప్ప పేరుగాంచినవాడు, అపారమైన తేజస్సు కలవాడు, తీవ్రమైన శక్తి, కోపానికి లోనయ్యే స్వభావం కలవాడు.
బ్రహ్మాణం సముపాగమ్య మునిః పూజాం చకార హ। సోఽనుజ్ఞాతస్తతస్తత్ర శృఙ్గీ శుశ్రావ తం తదా
ఆ ముని బ్రహ్మను దర్శించి పూజ చేశాడు. తరువాత అనుమతి తీసుకుని, అక్కడే శృంగీ ఆ సంఘటన గురించి విన్నాడు.
సఖ్యుః సకాశాత్పితరం పిత్రా తే ధర్షితం పురా। మృతం సర్పం సమాసక్తం స్థాణుభూతస్య తస్య తమ్
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ స్నేహితుని తండ్రి, నీ తండ్రిని ఒకసారి అవమానించాడు. అప్పుడు నీ తండ్రి నిశ్చలంగా నిలబడి ఉండగా, అతని మీద మృత సర్పాన్ని వేసి ఉంచాడు.
వహన్తం రాజశార్దూల స్కన్ధేనానపకారిణమ్। తపస్వినమతీవాథ తం మునిప్రవరం నృప
ఆపరాధం చేయని నీ తండ్రి, ఓ రాజా, ఆ మహాతపస్వి, మహర్షుల్లో గొప్పవాడు, ఆ మృత సర్పాన్ని తన భుజంపై మోస్తూ ఉండేవాడు.
జితేన్ద్రియం విశుద్ధం చ స్థితం కర్మణ్యథాద్భుతమ్। తపసా ద్యోతితాత్మానం స్వేష్వఙ్గేషు యతం తదా
అతడు ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, పవిత్రమైనవాడు, అద్భుతమైన కార్యాలలో స్థిరమైనవాడు, తపస్సుతో ప్రకాశించే మనస్సున్నవాడు, ఆ సమయంలో తన శరీరాన్ని పూర్తిగా నియంత్రించుకున్నవాడు.
శుభాచారం శుభకథం సుస్థితం తమలోలుపమ్। అక్షుద్రమనసూయం చ వృద్ధం మౌనవ్రతే స్థితమ్। శరణ్యం సర్వభూతానాం పిత్రా వినికృతం తవ
అతడు మంచిపనులు చేసే వాడు, శుభమైన మాటలు చెప్పేవాడు, స్థిరంగా ఉండేవాడు, లోభం లేనివాడు, చిన్న మనసు లేనివాడు, అసూయ లేనివాడు, వృద్ధుడు, మౌనవ్రతంలో ఉండేవాడు, అన్ని జీవులకు ఆశ్రయం ఇచ్చేవాడు. అయినా నీ తండ్రి అతనిని అవమానించాడు.
శశాపాథ మహాతేజాః పితరం తే రుషాన్వితః। ఋషేః పుత్రో మహాతేజా బాలోఽపి స్థవిరద్యుతిః
ఆ తర్వాత మహాతేజస్సు కలిగిన ఆ ఋషిపుత్రుడు, చిన్నవాడైనా వృద్ధులవలె తేజస్సుతో, కోపంతో నీ తండ్రిని శపించాడు.
స క్షిప్రముదకం స్పృష్ట్వా రోషాదిదమువాచ హ। పితరం తేఽభిసన్ధాయ తేజసా ప్రజ్వలన్నివ
వేగంగా నీరు తాకి, తేజస్సుతో మండుతూ, కోపంతో నీ తండ్రిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
అనాగసి గురౌ యో మే మృతం సర్పవాసృజత్। తం నాగస్తక్షకః క్రుద్ధస్తేజసా ప్రదహిష్యతి
ఎవరైతే నా పాపరహిత గురువుని మీద మృత సర్పాన్ని వేసాడో, అతనిని తక్షకుడు అనే సర్పరాజు కోపంతో తపస్సు తేజంతో కాల్చేస్తాడు.
ఆశీవిషస్తిగ్మతేజా మద్వాక్యబలచోదితః। సప్తరాత్రాదితః పాపం పశ్య మే తపసో బలమ్
నా మాటల బలంతో ప్రేరేపితుడై, విషమున్న తక్షకుడు, ఏడవ రోజు నా తపస్సు శక్తిని చూపిస్తాడు—చూడు!
ఇత్యుక్త్వా ప్రయయౌ తత్ర పితా యత్రాఽస్య సోఽభవత్। దృష్ట్వా చ పితరం తస్మై తం శాపం ప్రత్యవేదయత్
ఇలా చెప్పి, అతడు తన తండ్రి ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు. అక్కడికి వెళ్లి తాను ఇచ్చిన శాపాన్ని తండ్రికి వివరంగా చెప్పాడు.
స చాపి మునిశార్దూలః ప్రేరయామాస తే పితుః। శిష్యం గౌరముఖం నామ శీలవన్తం గుణాన్వితమ్
ఆ మహర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడు, నీ తండ్రి శిష్యుడైన గౌరముఖుడు అనే మంచి స్వభావం, మంచి లక్షణాలు ఉన్నవాడిని పంపించాడు.
ఆచఖ్యౌం సత్త్వ విశ్రాన్తో రాజ్ఞః సర్వమశేషతః। శప్తోఽసి మమ పుత్రేణ యత్తో భవ మహీపతే
ఆ శిష్యుడు, స్థిరమైన మనస్సుతో, రాజుకు అన్ని విషయాలు పూర్తిగా వివరించాడు: 'నా కుమారుడు నిన్ను శపించాడు. జాగ్రత్తగా ఉండు, ఓ మహారాజా!'
తక్షకస్త్వాం మహారాజ తేజసాఽసౌ దహిష్యతి। శ్రుత్వా చ తద్వచో ఘోరం పితా తే జనమేజయ
'తక్షకుడు, ఓ మహారాజా, నిన్ను తపస్సు తేజంతో కాల్చేస్తాడు.' ఆ భయంకరమైన మాటలు విని, నీ తండ్రి జనమేజయుడు—
యత్తోఽభవత్పరిత్రస్తస్తక్షకాత్పన్నగోత్తమాత్। తతస్తస్మింస్తు దివసే సప్తమే సముపస్థితే
తక్షకుడు అనే సర్పరాజు వల్ల భయంతో, అప్రమత్తంగా ఉండేవాడు. అలా ఏడవ రోజు వచ్చినప్పుడు—
రాజ్ఞః సమీపం బ్రహ్మర్షిః కాశ్యపో గన్తుమైచ్ఛత। తం దదర్శాథ నాగేన్ద్రస్తక్షకః [https://vedastudy.wixsite.com/puranastudy/%E0%A4%A4%E0%A4%95-%E0%A4%B7%E0%A4%95 తక్షకోపరి టిప్పణీ] కాశ్యపం తదా
ఒక బ్రహ్మర్షి అయిన కాశ్యపుడు రాజు వద్దకు వెళ్లాలని అనుకున్నాడు. అదే సమయంలో తక్షకుడు అనే సర్పరాజు కాశ్యపుణ్ని చూశాడు.
తమబ్రవీత్పన్నగేన్ద్రః కాశ్యపం త్వరితం ద్విజమ్। క్వ భవాంస్త్వరితో యాతి కిం చ కార్యం చికీర్షతి
ఆ సర్పరాజు, వేగంగా వెళ్తున్న కాశ్యపుడు అనే ద్విజుని అడిగాడు: 'ఎక్కడికి అంత తొందరగా వెళ్తున్నావు? ఏ పని చేయాలనుకుంటున్నావు?'
యత్ర రాజా కురుశ్రేష్ఠః పరిక్షిన్నామ వై ద్విజ। తక్షకేణ భుజంగేన ధక్ష్యతే కిల సోఽద్య వై
'కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన పరిక్షిత్ అనే రాజు ఉన్న చోటికి వెళ్తున్నాను. నేడు తక్షకుడు అనే సర్పుడు అతన్ని కాల్చబోతున్నాడు, అందుకే అక్కడికి వెళ్తున్నాను, ఓ ద్విజా!'
గచ్ఛామ్యహం తం త్వరితః సద్యః కర్తుమపజ్వరమ్। మయాఽభిపన్నం తం చాపి న సర్పో ధర్షయిష్యతి
'నేను త్వరగా వెళ్లి, అతని జ్వరం వెంటనే పోయేలా చేస్తాను. నేను అక్కడ ఉంటే, ఆ సర్పుడు అతనికి ఏమి చేయలేడు.'
కిమర్థం తం మయా దష్టం సంజీవయితుమిచ్ఛసి। అహం త తక్షకో బ్రహ్మన్పశ్య మే వీర్యమద్భుతమ్
'నీవు అతన్ని కాటు వేసిన తర్వాత ఎందుకు బ్రతికించాలనుకుంటున్నావు? నేను తక్షకుడిని, ఓ బ్రాహ్మణా! నా అద్భుతమైన శక్తిని చూడు!'
ఇత్యుక్త్వా తక్షకస్తత్ర సోఽదశద్వై వనస్పతిమ్
అలా చెప్పిన తరువాత తక్షకుడు అక్కడ ఆ చెట్టును కొరికాడు.
స దష్టమాత్రో నాగేన భస్మీభూతోఽభవన్నగః। కాశ్యపశ్చ తతో రాజన్నజీవయత తం నగమ్
ఆ పాము కొరికిన వెంటనే ఆ చెట్టు బూడిదగా మారిపోయింది. రాజా! తరువాత కాశ్యపుడు ఆ చెట్టును మళ్లీ ప్రాణం పోసాడు.
తతస్తం లోభయామాస కామం బ్రూహీతి తక్షకః। స ఏవముక్తస్తం ప్రాహ కాశ్యపస్తక్షకం పునః
అప్పుడతడు, 'నీకు కావలసినది చెప్పు,' అని తక్షకుడు ప్రలోభపెట్టాడు. అప్పుడు కాశ్యపుడు తక్షకునికి ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
ధనలిప్సురహం తత్ర యామీత్యుక్తశ్చ తేన సః। తమువాచ మహాత్మానం తక్షకః శ్లక్ష్ణయా గిరా
'నాకు ధనం కావాలి, అందుకే అక్కడికి వెళ్తున్నాను' అని అతడు చెప్పాడు. అప్పుడు తక్షకుడు ఆ మహాత్ముడిని మృదువుగా ఇలా అడిగాడు.
యావద్ధనం ప్రార్థయసే రాజ్ఞస్తస్మాత్తతోఽధికమ్। గృహాణ మత్త ఏవ త్వం సన్నివర్తస్వ చానఘ
నీవు రాజు దగ్గర ఎంత ధనం కోరుతున్నావో, దానికంటే ఎక్కువను నన్ను దగ్గర నుంచి తీసుకో. పాపరహితుడా, వెనక్కి వెళ్లిపో.
స ఏవముక్తో నాగేన కాశ్యపో ద్విపదాం వరః। లబ్ధ్వా విత్తం నివవృతే తక్షకాద్యావదీప్సితమ్
పాము ఇలా చెప్పిన తర్వాత, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన కాశ్యపుడు తక్షకుని దగ్గర తనకు కావలసినంత ధనం తీసుకుని వెనుదిరిగాడు.