నాస్మిన్కులే జాతు బభూవ రాజా యో న ప్రజానాం ప్రియకృత్ప్రియశ్చ। విశేషతః ప్రేక్ష్య పితామహానాం వృత్తం మహద్వృత్తపరాయణానామ్
ఈ వంశంలో ప్రజలకు ఇష్టమైనవాడిగా, ప్రియమైనవాడిగా లేని రాజు ఎప్పుడూ లేడు. ముఖ్యంగా మన పితామహుల గొప్ప నడవడికను, వారు చేసిన మేలైన పనులను చూస్తే మరింత స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
కథం నిధనమాపన్నః పితా మమ తథావిధః। ఆచక్షధ్వం యథావన్మే శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః
ఇంత గొప్పవాడైన నా తండ్రి ఎలా మరణించాడు? నిజంగా, పూర్తిగా నాకు చెప్పండి. ఆ సంగతిని నేను విని తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.
ఏవం సంచోదితా రాజ్ఞా మన్త్రిణస్తే నరాధిపమ్। ఊచుః సర్వే యథావృత్తం రాజ్ఞః ప్రియహితైషిణః
అలా రాజు అడిగినప్పుడు, నీ మంత్రులు రాజుకు మేలు కోరుతూ, జరిగినదాన్ని యథావిధిగా వివరంగా చెప్పారు.
స రాజా పృథివీపాలః సర్వశస్త్రభృతాం వరః। బభూవ మృగయాశీలస్తవ రాజన్పితా సదా
అప్పట్లో భూమిని పాలించిన రాజు, యుద్ధంలో శూరుడైన నీ తండ్రి, ఎప్పుడూ వేటలో ఆసక్తి కలిగి ఉండేవాడు.
యథా పాణ్డుర్మహాబాహుర్ధనుర్ధరవరో యుధి। అస్మాస్వాసజ్య సర్వాణి రాజకార్యాణ్యశేషతః
బలమైన భుజాలు కలిగిన పాండు యుద్ధంలో అగ్రగణ్యుడై, తన రాజకార్యాలన్నీ మమ్మల్ని పూర్తిగా అప్పగించినట్లే—
స కదాచిద్వనగతో మృగం వివ్యాధ పత్రిణా। విద్ధ్వా చాన్వసరత్తూర్ణం తం మృగం గహనే వనే
ఒకసారి అడవికి వెళ్ళినప్పుడు, పక్షి రెక్కలతో చేసిన బాణంతో ఒక జింకను గాయపరిచాడు. దాన్ని గాయపరిచిన తరువాత, ఆ జింకను అడవి లోతుల్లో వేగంగా వెంబడించాడు.
పదాతిర్బద్ధనిస్త్రింశస్తతాయుధకలాపవాన్। న చాససాద గహనే మృగం నష్టం పితా తవ
పాదచారిగా, కత్తి, విల్లు, బాణాల సంచి ధరించి, నీ తండ్రి ఆ దాగిపోయిన జింకను అడవి లోపల కనుగొనలేకపోయాడు.
పరిశ్రాన్తో వయస్థశ్చ షష్టివర్షో జరాన్వితః। క్షుధితః స మహారణ్యే దదర్శ మునిసత్తమమ్
వయసుతో అలసిపోయి, అరవై ఏళ్ళ వృద్ధుడై, ఆకలితో ఉన్న ఆయన, ఆ మహా అడవిలో ఒక గొప్ప మునిని చూశాడు.
స తం పప్రచ్ఛ రాజేన్ద్రో మునిం మౌనవ్రతే స్థితమ్। న చ కించిదువాచేదం పృష్టోఽపి సమునిస్తదా
రాజు, ముని మౌనవ్రతంలో ఉన్నాడని చూసి, అతడిని ప్రశ్నించాడు. కానీ అడిగినప్పటికీ ఆ ముని ఏమీ మాట్లాడలేదు.
తతో రాజా క్షుచ్ఛ్రమార్తస్తం మునిం స్థాణువత్స్థితమ్। మౌనవ్రతధరం శాన్తం సద్యో మన్యువశం గతః
ఆ తరువాత, ఆకలి, అలసటతో బాధపడుతూ, ఆ ముని స్థిరంగా, ప్రశాంతంగా, మౌనంగా నిలబడి ఉండటాన్ని చూసి, రాజు ఒక్కసారిగా కోపానికి లోనయ్యాడు.
న బుబోధ చ తం రాజా మౌనవ్రతధరం మునిమ్। స తం క్రోధసమావిష్టో ధర్షయామాస తే పితా
ఆ ముని మౌనవ్రతంలో ఉన్నాడని రాజు గ్రహించలేకపోయాడు. కోపంతో ఊగిపోయిన నీ తండ్రి అతడిని అవమానించాడు.
మృతం సర్పం ధనుష్కోట్యా సముత్క్షిప్య ధరాతలాత్। తస్య శుద్ధాత్మనః ప్రాదాత్స్కన్ధే భరతసత్తమ
విల్లు చివరతో నేలపై ఉన్న చనిపోయిన పాము తీసుకుని, ఆ పవిత్రహృదయుడైన ముని భుజంపై ఉంచాడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠ.
న చోవాచ స మేధావీ తమథో సాధ్వసాధు వా। తస్థౌ తథైవ చాక్రుద్ధః సర్పం స్కన్ధేన ధారయన్
ఆ జ్ఞానమంతుడు ఏమీ మాట్లాడలేదు, ఇది మంచిదా చెడిదా అని చెప్పలేదు. కోపపడకుండా, మౌనంగా, భుజంపై పామును మోస్తూ అలాగే నిలబడ్డాడు.
తతః స రాజా రాజేన్ద్ర స్కన్ధే తస్య భుజంగమమ్। మునేః క్షుత్క్షామ ఆసజ్య స్వపురం ప్రయయౌ పునః
ఆ తరువాత ఆ రాజు, ఆ ముని భుజంపై పామును ఉంచి, తిరిగి తన నగరానికి వెళ్ళిపోయాడు.
ఋషేస్తస్య తు పుత్రోఽభూద్గతి జాతో మహాయశాః। శృఙ్గీ నామ మహాతేజాస్తిగ్మవీర్యోఽతికోపనః
ఆ మునికి శృంగీ అనే కుమారుడు ఉండేవాడు. అతడు గొప్ప పేరుగాంచినవాడు, అపారమైన తేజస్సు కలవాడు, తీవ్రమైన శక్తి, కోపానికి లోనయ్యే స్వభావం కలవాడు.
బ్రహ్మాణం సముపాగమ్య మునిః పూజాం చకార హ। సోఽనుజ్ఞాతస్తతస్తత్ర శృఙ్గీ శుశ్రావ తం తదా
ఆ ముని బ్రహ్మను దర్శించి పూజ చేశాడు. తరువాత అనుమతి తీసుకుని, అక్కడే శృంగీ ఆ సంఘటన గురించి విన్నాడు.
సఖ్యుః సకాశాత్పితరం పిత్రా తే ధర్షితం పురా। మృతం సర్పం సమాసక్తం స్థాణుభూతస్య తస్య తమ్
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ స్నేహితుని తండ్రి, నీ తండ్రిని ఒకసారి అవమానించాడు. అప్పుడు నీ తండ్రి నిశ్చలంగా నిలబడి ఉండగా, అతని మీద మృత సర్పాన్ని వేసి ఉంచాడు.
వహన్తం రాజశార్దూల స్కన్ధేనానపకారిణమ్। తపస్వినమతీవాథ తం మునిప్రవరం నృప
ఆపరాధం చేయని నీ తండ్రి, ఓ రాజా, ఆ మహాతపస్వి, మహర్షుల్లో గొప్పవాడు, ఆ మృత సర్పాన్ని తన భుజంపై మోస్తూ ఉండేవాడు.
జితేన్ద్రియం విశుద్ధం చ స్థితం కర్మణ్యథాద్భుతమ్। తపసా ద్యోతితాత్మానం స్వేష్వఙ్గేషు యతం తదా
అతడు ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, పవిత్రమైనవాడు, అద్భుతమైన కార్యాలలో స్థిరమైనవాడు, తపస్సుతో ప్రకాశించే మనస్సున్నవాడు, ఆ సమయంలో తన శరీరాన్ని పూర్తిగా నియంత్రించుకున్నవాడు.
శుభాచారం శుభకథం సుస్థితం తమలోలుపమ్। అక్షుద్రమనసూయం చ వృద్ధం మౌనవ్రతే స్థితమ్। శరణ్యం సర్వభూతానాం పిత్రా వినికృతం తవ
అతడు మంచిపనులు చేసే వాడు, శుభమైన మాటలు చెప్పేవాడు, స్థిరంగా ఉండేవాడు, లోభం లేనివాడు, చిన్న మనసు లేనివాడు, అసూయ లేనివాడు, వృద్ధుడు, మౌనవ్రతంలో ఉండేవాడు, అన్ని జీవులకు ఆశ్రయం ఇచ్చేవాడు. అయినా నీ తండ్రి అతనిని అవమానించాడు.
శశాపాథ మహాతేజాః పితరం తే రుషాన్వితః। ఋషేః పుత్రో మహాతేజా బాలోఽపి స్థవిరద్యుతిః
ఆ తర్వాత మహాతేజస్సు కలిగిన ఆ ఋషిపుత్రుడు, చిన్నవాడైనా వృద్ధులవలె తేజస్సుతో, కోపంతో నీ తండ్రిని శపించాడు.
స క్షిప్రముదకం స్పృష్ట్వా రోషాదిదమువాచ హ। పితరం తేఽభిసన్ధాయ తేజసా ప్రజ్వలన్నివ
వేగంగా నీరు తాకి, తేజస్సుతో మండుతూ, కోపంతో నీ తండ్రిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
అనాగసి గురౌ యో మే మృతం సర్పవాసృజత్। తం నాగస్తక్షకః క్రుద్ధస్తేజసా ప్రదహిష్యతి
ఎవరైతే నా పాపరహిత గురువుని మీద మృత సర్పాన్ని వేసాడో, అతనిని తక్షకుడు అనే సర్పరాజు కోపంతో తపస్సు తేజంతో కాల్చేస్తాడు.
ఆశీవిషస్తిగ్మతేజా మద్వాక్యబలచోదితః। సప్తరాత్రాదితః పాపం పశ్య మే తపసో బలమ్
నా మాటల బలంతో ప్రేరేపితుడై, విషమున్న తక్షకుడు, ఏడవ రోజు నా తపస్సు శక్తిని చూపిస్తాడు—చూడు!
ఇత్యుక్త్వా ప్రయయౌ తత్ర పితా యత్రాఽస్య సోఽభవత్। దృష్ట్వా చ పితరం తస్మై తం శాపం ప్రత్యవేదయత్
ఇలా చెప్పి, అతడు తన తండ్రి ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు. అక్కడికి వెళ్లి తాను ఇచ్చిన శాపాన్ని తండ్రికి వివరంగా చెప్పాడు.
స చాపి మునిశార్దూలః ప్రేరయామాస తే పితుః। శిష్యం గౌరముఖం నామ శీలవన్తం గుణాన్వితమ్
ఆ మహర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడు, నీ తండ్రి శిష్యుడైన గౌరముఖుడు అనే మంచి స్వభావం, మంచి లక్షణాలు ఉన్నవాడిని పంపించాడు.
ఆచఖ్యౌం సత్త్వ విశ్రాన్తో రాజ్ఞః సర్వమశేషతః। శప్తోఽసి మమ పుత్రేణ యత్తో భవ మహీపతే
ఆ శిష్యుడు, స్థిరమైన మనస్సుతో, రాజుకు అన్ని విషయాలు పూర్తిగా వివరించాడు: 'నా కుమారుడు నిన్ను శపించాడు. జాగ్రత్తగా ఉండు, ఓ మహారాజా!'
తక్షకస్త్వాం మహారాజ తేజసాఽసౌ దహిష్యతి। శ్రుత్వా చ తద్వచో ఘోరం పితా తే జనమేజయ
'తక్షకుడు, ఓ మహారాజా, నిన్ను తపస్సు తేజంతో కాల్చేస్తాడు.' ఆ భయంకరమైన మాటలు విని, నీ తండ్రి జనమేజయుడు—
యత్తోఽభవత్పరిత్రస్తస్తక్షకాత్పన్నగోత్తమాత్। తతస్తస్మింస్తు దివసే సప్తమే సముపస్థితే
తక్షకుడు అనే సర్పరాజు వల్ల భయంతో, అప్రమత్తంగా ఉండేవాడు. అలా ఏడవ రోజు వచ్చినప్పుడు—
రాజ్ఞః సమీపం బ్రహ్మర్షిః కాశ్యపో గన్తుమైచ్ఛత। తం దదర్శాథ నాగేన్ద్రస్తక్షకః [https://vedastudy.wixsite.com/puranastudy/%E0%A4%A4%E0%A4%95-%E0%A4%B7%E0%A4%95 తక్షకోపరి టిప్పణీ] కాశ్యపం తదా
ఒక బ్రహ్మర్షి అయిన కాశ్యపుడు రాజు వద్దకు వెళ్లాలని అనుకున్నాడు. అదే సమయంలో తక్షకుడు అనే సర్పరాజు కాశ్యపుణ్ని చూశాడు.