ఇల్వలస్తు విషణ్ణోఽభూద్దృష్ట్వా జీర్ణం మహాసురమ్। ప్రాఞ్జలిశ్చ సహామాత్యైరిదం వచనమబ్రవీత్। కిమర్థముపయాతాః స్థ బ్రూత కిం కరవాణి వః
మహాసురుడు జీర్ణమైపోయినదాన్ని చూసి ఇల్వలుడు మునిగిపోయాడు. అమాత్యులతో కలిసి చేతులు జోడించి, 'మీరు ఎందుకు వచ్చారు? నాకు చెప్పండి, మీకోసం ఏమి చేయాలి?' అని అడిగాడు.
ప్రత్యువాచ తతోఽగస్త్యః ప్రహసన్నిల్వలం తదా। ఈశోస్యసుర విద్మస్త్వాం వయం సర్వే ధనేశ్వరమ్
అప్పుడు అగస్త్యుడు నవ్వుతూ, 'ఓ అసురా, మేమందరం నిన్ను ధనాధిపతిగా తెలుసు,' అని ఇల్వలునికి చెప్పాడు.
ఏతే చ నాతిధనినో ధనాశా మహతీ మమ। యథాశక్త్యవిహింస్యాన్యాన్సంవిభాగం ప్రయచ్ఛ నః
ఇవాళ్ళందరికీ పెద్దగా ధనం లేదు. నాకు మాత్రం ధనంపై గొప్ప ఆశ ఉంది. ఇతరులకు హాని చేయకుండా, నీ శక్తికి తగినంతగా మాకు భాగం ఇవ్వు.
తతోఽవమత్య తమృషిమిల్వలో వాక్యమబ్రవీత్। దిత్సితం యది వేత్సి త్వంతతో దాస్యామి తే వసు
అప్పుడు ఇల్వలుడు ఆ ఋషిని తక్కువగా చూసి, 'ఇచ్చేది నీకు తెలుసుంటే, నేను నీకు ధనం ఇస్తాను,' అన్నాడు.
గవాం దశసహస్రాణి రాజ్ఞామేకైకశోఽసుర। తావదేవ సువర్ణస్య దిత్సితం తే మహాసుర
ఓ అసురా, ప్రతి రాజుకు పది వేల గోవులు, అంతే పరిమాణంలో బంగారం కూడా నీవు ఇవ్వాలి, మహాసురా.
మహ్యం తతో వై ద్విగుణం రథశ్చైవ హిరణ్మయః। మనోజవౌ వాజినౌ చ దిత్సితం తే మహాసుర
నాకు మాత్రం రెండింతలు, బంగారు రథం, మనసు వేగంతో పరిగెత్తే రెండు గుర్రాలు కూడా నీవు ఇవ్వాలి, మహాసురా.
ఉల్వలస్తు మునిం ప్రాహ సర్వమస్తి యథాఽఽత్థ మామ్। సర్వమేతత్ప్రదాస్యామి హిరణ్యం గాశ్చ యద్ధనమ్। రథం తు యదవోచో మాం నైతం విద్మ హిరణ్మయమ్
ఉల్వలుడు ఆ మునికి ఇలా అన్నాడు: "మీరు చెప్పినట్టు అన్నీ నాలో ఉన్నాయి. బంగారం, ఆవులు, నాకు ఉన్న సర్వ సంపదలు మీకిచ్చేస్తాను. మీరు చెప్పిన బంగారు రథం మాత్రం నాకు తెలియదు."
న మే వాగనృతా కాచిదుక్తపూర్వా మహాఽసుర। విజ్ఞాయతాం రథః సాధు వ్యక్తమస్తి హిరణ్మయః
నా నోట ఎప్పుడూ అబద్ధం రాలేదు, మహాసురా. ఆ రథాన్ని పరిశీలించండి, అది నిజంగా బంగారంతో తయారై ఉంది.
విజ్ఞాయమానః స రథః కౌన్తేయాసీద్ధిరణ్మయః'। తతః ప్రవ్యథితో దైత్యో దదావభ్యధికం వసు
ఆ రథాన్ని పరిశీలించినప్పుడు, కుంతీ కుమారా, అది నిజంగా బంగారు రథమే అని తెలిసింది. అప్పుడు ఆ దైత్యుడు భయపడి, ఇంకా ఎక్కువ ధనం ఇచ్చాడు.
వివాజీ చ సువాజీ చ తస్మిన్యుక్తౌ రథే హయౌ। ఊహతుః స వసూనాశు తావగస్త్యాశ్రమం ప్రతి। సర్వాన్రాజ్ఞః సహాగస్త్యాన్నిమేషాదివ భారత
ఆ రథానికి రెండు వేగవంతమైన, శ్రేష్ఠమైన గుర్రాలు జోడించబడ్డాయి. అవి ఆస్తిని, రాజులతో పాటు అగస్త్యుని ఆశ్రమానికి క్షణంలోనే తీసుకువెళ్లాయి, ఓ భారతా.
ఇల్వలస్త్వనుగమ్యైనమగస్త్యం హన్తుమైచ్ఛత। భస్మ చక్రే మహాతేజా హుఙ్కారేణ మహాఽసురమ్
ఇల్వలుడు అగస్త్యుని వెంట వెళ్లి అతన్ని చంపాలని యత్నించాడు. కానీ మహాతేజస్సుతో ఉన్న అగస్త్యుడు ఒక్క మాటతో ఆ మహాసురుణ్ని బూడిదగా మార్చేశాడు.
అగస్త్యేనాభ్యనుజ్ఞాతా జగ్మూ రాజర్షయస్తదా। కృతవాంశ్ మునిః సర్వం లోపాముద్రాచికీర్షితమ్
అగస్త్యుడు అనుమతి ఇచ్చిన తర్వాత, రాజర్షులు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు. ముని తన భార్య లోపాముద్ర కోరినదంతా నెరవేర్చాడు.
కృతవానసి తత్సర్వం భగవన్మమ కాఙ్క్షితమ్। ఉత్పాదయ సకృన్మహ్యమపత్యం వీర్యవత్తరమ్
భగవంతుడా, మీరు నా కోరికలన్నీ నెరవేర్చారు. ఇప్పుడు నాకు ఒక్కసారి, గొప్ప బలమున్న సంతానం కలిగించండి.
తుష్టోఽహమస్మి కల్యాణి తవ వృత్తేన శోభనే। విచారణామపత్యే తు తవ వక్ష్యామి తాం శృణు
నీ ప్రవర్తన చూసి నేను సంతోషించాను, మంగళకరమైనవాడివి. సంతానం విషయమై నేను చెప్పేది విను.
సహస్రం తేఽస్తు పుత్రాణఆం శతం వా తత్సమం తవ। దశ వా శతతుల్యాః స్యురేకో వాఽపి సహస్రజిత్
నీకు వెయ్యి మంది కుమారులు కావచ్చు, లేదా వారికి సమానమైన వంద మంది కావచ్చు, లేక వంద మందికి సమానమైన పది మంది కావచ్చు, లేక వెయ్యిమందిని మించిపోయే ఒక్క కుమారుడు కావచ్చు.
సహస్రసంమితః పుత్ర ఏకోప్యస్తు తపోధన। ఏకో హి బహుభిః శ్రేయాన్విద్వాన్సాధురసాధుభిః
ఓ తపస్సు కలవాడా, నీకు వెయ్యిమందికి సమానమైన ఒక్క కుమారుడు కలగాలి. ఎందుకంటే, ఒక్క తెలివైన, మంచి కుమారుడు అనేకమంది నిస్సారమైన వారికంటే మేలైనవాడు.
స తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ తయా సమగమన్మునిః। సమయే సమశీలిన్యా శ్రద్ధావాన్శ్రద్దధానయా
ఆమె 'అలాగే' అని అంగీకరించి, మునితో కలిసి, శుద్ధతతో, విశ్వాసంతో ఆ నియమాన్ని పాటించింది.
తత ఆధాయ గర్భం తమగమద్వనమేవ సః। తస్మిన్వనగతే గర్భో వవృధే సప్త శారదాన్
అతడు గర్భాన్ని ధరించి, అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు. అక్కడ ఉండగా, ఆ గర్భం ఏడు శరదృతువులు పెరిగింది.
సప్తమేఽబ్దే గతే చాపి ప్రాచ్యవత్స మహాకవిః। జ్వలన్నివ ప్రభావేన దృఢస్యుర్నామ భారత
ఏడవ సంవత్సరానికి, ఓ భారతా, మహాకవి ఒకడు జన్మించాడు. అతడు ప్రకాశవంతంగా, దృఢస్యు అనే పేరుతో పుట్టాడు.
సాఙ్గోపనిషదాన్వేదాఞ్జపన్నేవ మహాతపాః। తస్య పుత్రోఽభవదృషేః స తేజస్వీ మహానృషిః
వేదాలు, ఉపనిషత్తులతో కూడిన మంత్రాలను జపిస్తూ, ఆ మహాతపస్వి కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు తేజస్సుతో నిండిన గొప్ప ఋషి అయ్యాడు.
స బాల ఏవతేజస్వీ పితుస్తస్య నివేశనే। ఇధ్మానాం భారమాజహ్రే ఇధ్మవాహస్తతోఽభవత్
అతడు చిన్నపుడే తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ తండ్రి ఇంట్లో ఉండేవాడు. అతడు ఇంధనం మోసేవాడు కావడంతో, 'ఇధ్మవాహ' అని పిలవబడేవాడు.
తథాయుక్తం తు తం దృష్ట్వా ముముదే స మునిస్తదా। ఏవం స జనయామాస భారతాపత్యముత్తమమ్। లేభిరే పితరశ్చాస్య లోకాన్రాజన్యథేప్సితాన్
అతడిని అలా కృషితో ఉన్నాడని చూసి ఆ ముని ఆనందించాడు. ఇలా అతడు ఉత్తమమైన సంతానాన్ని పొందాడు, ఓ భారతా. అతని పితృదేవతలు రాజుల్లా తాము కోరిన లోకాలను పొందారు.
అగస్త్యస్యాశ్రమశ్చాయమత ఊర్ధ్వం విశాంపతే। ఖ్యాతో భువి మహారాజ తేజసా తస్య ధీమతః
ఇదే అగస్త్యుని ఆశ్రమం, ఓ ప్రజల అధిపతీ. ఆ మహాత్ముడి తేజస్సుతో భూమిపై ప్రసిద్ధి పొందింది, మహారాజా.
ప్రాహ్లాదిరేవం వాతాపిర్బ్రహ్మఘ్నో దుష్టచేతనః। ఏవం వినాశితో రాజన్నగస్త్యేన మహాత్మనా। తస్యాయమాశ్రమో రాజన్రమణీయైర్గుణైర్యుతః
ప్రహ్లాదుని వంశస్థుడైన వాతాపి అనే బ్రాహ్మణహంతకుడు, దుష్టచిత్తుడు, అగస్త్య మహాత్ముడిచేత ఇలా నాశనం చేయబడ్డాడు, ఓ రాజా. అతని ఆశ్రమం అద్భుతమైన గుణాలతో నిండి ఉంది.
ఏషా భాగీరథీ పుణ్యా దేవగన్ధర్వసేవితా। వాతేరితా పతాకేవ విరాజతి నభస్తలే
ఇది పవిత్రమైన భాగీరథి నది. దేవతలు, గంధర్వులు ఈమెను సేవిస్తున్నారు. గాలి ఊదుతూ ఎగురుతున్న జెండాలా, ఆకాశంలో ఈమె ప్రకాశిస్తోంది.
ప్రతార్యమాణా కూటేషు యథా నిమ్నేషు నిత్యశః। శిలాతలేషు సంత్రస్తా పన్నగేన్ద్రవధూరివ
ఈ నది ఎప్పుడూ కొండలపై తాకుతూ, లోయల్లోకి ప్రవహిస్తూ, రాళ్లమీద తడబడుతూ, భయంతో వణికే పాము రాజు భార్యలా కనిపిస్తోంది.
దక్షిణాం వై దిశం సర్వాం ప్లావయన్తీ చ మాతృవత్। పూర్వం శంభోర్జటాభ్రష్టా సముద్రమహిషీ ప్రియా। అస్యాం నద్యాం ముపుణ్యాయాం యథేష్టమవగాహ్యతామ్
దక్షిణ దిక్కు అంతటినీ తల్లి లాగా నింపుతూ, శంభు జటల నుండి జారిపడి, సముద్రానికి ప్రియమైన రాణిగా మారింది. ఈ పవిత్ర నదిలో మీకు నచ్చినట్లు స్నానం చేయండి.
యుధిష్ఠిర నిబోధేదం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్। భృగోస్తీర్థం మహారాజ మహర్షిగణసేవితమ్
యుధిష్ఠిరా, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన భృగు తీర్థాన్ని విను. మహర్షులు సేవించే ఈ పవిత్ర స్థలం, మహారాజా!
యత్రోపస్పృష్టవాన్రామో హృతంతేజస్తదాప్తవాన్। అత్ర త్వంభ్రాతృభిః సార్ధం కృష్ణయా చైవ పాణ్డవ
ఇక్కడే రాముడు స్నానం చేసి, తన శక్తిని తిరిగి పొందాడు. పాండవా! నువ్వు నీ అన్నదమ్ములతో, కృష్ణతో కలిసి ఇక్కడ
దుర్యోధనహృతంతేజః పునరాదాతుమర్హసి। కృతవైరేణ రామేణ యథా కచోపహృతం పునః
దుర్యోధనుడు తీసుకున్న శక్తిని మళ్లీ పొందాలి. రాముడు తన శత్రుత్వం తరువాత ఎలా తన శక్తిని తిరిగి పొందాడో, కచుడు ఎలా తిరిగి పొందాడో, అలాగే నువ్వు కూడా పొందాలి.