తతో మహీధరం జగ్ముర్ధర్మజ్ఞేనాభిసత్కృతమ్। రాజర్షిణా పుణ్యకృతా గయేనానుపమద్యుతే
తరువాత వారు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన రాజర్షి గయుడు పూజించిన, అపూర్వ కాంతితో వెలిగే పవిత్ర పర్వతానికి వెళ్లారు.
నగో గయశిరో యత్ర పుణ్యా చైవ మహానదీ। వానీరమాలినీ రమ్యా నదీ పులినశోభితా
అక్కడ గయశిరస్సు అనే పర్వతం, పవిత్రమైన మహానది, అందమైన వనీరమా నది, రమణీయమైన తీరాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
దివ్యం పవిత్రకూటం చ పవిత్రధరణీధరమ్। ఋషిజుష్టం సుపుణ్యం తత్తీర్థం బ్రహ్మసరోతులమ్
అక్కడ దివ్యమైన పవిత్రమైన శిఖరం, తపస్సు చేసిన ఋషులు నివసించే, అత్యంత పవిత్రమైన తీర్థం, బ్రహ్మ సరస్సుకు సమానమైనది ఉంది.
అగస్త్యో భగవాన్యత్ర గతో వైవస్వతం ప్రతి। రఉవాస చ స్వయం తత్ర ధర్మరాజః సనాతనః
అక్కడ భగవంతుడు అగస్త్యుడు ఒకసారి వైవస్వతుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. అక్కడే శాశ్వతమైన ధర్మరాజు స్వయంగా నివసించాడు.
సర్వాసాం సరితాం చైవ సముద్భేదో విశాంపతే। యత్రసంనిహితో నిత్యం మహాదేవః పినాకధృక్
రాజా! అక్కడ అన్ని నదుల మూలం ఉంది. అక్కడే మహాదేవుడు పినాకిని ధరించినవాడు ఎప్పుడూ ఉంటాడు.
పరిపూర్ణః పరంజ్యోతిః పరమాత్మా సనాతనః। బ్రహ్మాదిభిరుపాస్యోఽయం భగవాన్పరమేశ్వరః
ఆయన పరిపూర్ణుడు, పరమజ్యోతి, శాశ్వతమైన పరమాత్మ, బ్రహ్మ మొదలైనవారు పూజించే పరమేశ్వరుడు.
తం ప్రణమ్య మహాదేవం చతుర్వర్గఫలప్రదమ్। రసిద్ధిక్షేత్రమిదం మత్వాసర్వేషాంమోక్షకాఙ్క్షిణామ్
నాలుగు పురుషార్థాల ఫలాలను ప్రసాదించే మహాదేవునికి నమస్కరించి, మోక్షాన్ని కోరేవారందరికీ ఇది సిద్ధిక్షేత్రమని భావించారు.
తత్ర తే పాణ్డవా వీరాశ్చాతుర్మాస్యైస్తదేజిరే। ఋషియజ్ఞేన మహతా యత్రాక్షయవటో మహాన్। అక్షయే దేవయజనే అక్షయం యత్రవై ఫలమ్
అక్కడ ఆ వీర పాండవులు, మహా ఋషుల కోసం గొప్ప చాతుర్మాస్య యజ్ఞం చేశారు. అక్కడ అక్షయవట వృక్షం ఉంది. అక్కడ దేవతలకు చేసిన యజ్ఞం ఎప్పటికీ నశించదు, ఫలితమూ ఎప్పటికీ తగ్గదు.
యే తు తత్రోపవాసాంస్తు చక్రుర్నిశ్చితమానసాః। బ్రాహ్మణాస్తత్రశతశః సమాజగ్ముస్తపోధనాః
అక్కడ ఉపవాసం చేసిన బ్రాహ్మణులు, దృఢమైన మనస్సుతో వ్రతాలు ఆచరించిన వారు, వందలాది తపస్సుతో నిండిన బ్రాహ్మణులు అక్కడ చేరుకున్నారు.
చాతుర్మాస్యేనాయజన్త ఆర్షేణ విధినా తదా। తత్ర విద్యాతపోవృద్ధా బ్రాహ్మణా వేదపారగాః। కథాం ప్రచక్రిరే పుణ్యాం సదసిస్థా మహాత్మనామ్
ఆ సమయంలో వారు పురాతన నియమానుసారం చాతుర్మాస్య యజ్ఞం నిర్వహించారు. అక్కడ విద్యలో, తపస్సులో ప్రావీణ్యం గల, వేదాలను సంపూర్ణంగా నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణులు, మహానుభావుల కథలను సభలో కూర్చొని చెప్పేవారు.
తత్ర విద్యావ్రతస్నాతః కౌమారం వ్రతమాస్థితః। శమఠోఽకథయద్రాజన్నాధూర్తరజసం గయమ్
అక్కడ విద్యావ్రతస్నానం చేసిన, బాల్యంలోనే వ్రతాన్ని స్వీకరించిన శమఠుడు అనే బ్రాహ్మణుడు, ఓ రాజా, ఆధూర్తరజసుని కుమారుడు అయిన గయుని కథను వివరంగా వివరించాడు.
ఆధూర్తరజసః పుత్రో గయో రాజర్షిసత్తమః। పుణ్యాని తస్య కర్మాణి తాని మే శృణు భారత
ఆధూర్తరజసుని కుమారుడు, రాజర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన గయుడు. అతని పుణ్యమైన కార్యాలను నువ్వు విను, ఓ భారతా.
యస్య యజ్ఞో బభూవేహ బహ్వన్నో బహుదక్షిణః। యత్రాన్నపర్వతా రాజఞ్శతశోఽథ సహస్రశః
అతని యజ్ఞంలో అన్నపానీయాలు అపారంగా ఉండేవి, దానం విరివిగా జరిగేది. అక్కడ, ఓ రాజా, వందలాది, వేలాది అన్నపర్వతాలు కనిపించేవి.
ఘృతకుల్యాశ్చ దధ్నశ్చ నద్యో బహుశతాస్తథా। వ్యఞ్జనానాం ప్రవాహాశ్చ మహార్హాణాం సహస్రశః
అక్కడ నూరుకుపైగా నెయ్యి, పెరుగు నదులు, వేలాది విలువైన వంటకాల ప్రవాహాలు ఉండేవి.
అహన్యహని చాప్యేవం యాచతాం సంప్రదీయతే। అన్యే చ బ్రాహ్మణా రాజన్భుఞ్జతేఽన్నం సుసంస్కృతమ్
ప్రతిరోజూ యాచకులకు ఆహారం ఇచ్చేవారు. ఇతర బ్రాహ్మణులు కూడా బాగా సిద్ధం చేసిన అన్నాన్ని తినేవారు, ఓ రాజా.
తత్ర వై దక్షిణాకాలే బ్రహ్మఘోషో దివం గతః। న చ ప్రజ్ఞాయతే కించిద్బ్రహ్మశబ్దేన భారత
అక్కడ దానం చేసే సమయంలో వేదపఠనం ధ్వని ఆకాశాన్ని తాకింది. వేదమాత్రమే వినిపించేది, వేరే ఏ శబ్దమూ వినిపించేది కాదు, ఓ భారతా.
పుణ్యేన చరతా రాజన్భూర్దిశః ఖం నభస్తథా। ఆపూర్ణమాసీచ్ఛబ్దేన తదప్యాసీన్మహాద్భుతమ్
పుణ్యాత్ముడైన రాజు అక్కడ తిరుగుతుండగా, దిక్కులు, ఆకాశం, అంతరిక్షం అన్నీ పూర్ణిమయాగ శబ్దంతో నిండిపోయాయి. అది కూడా ఒక గొప్ప ఆశ్చర్యంగా everyone చూసారు.
యత్రస్మ గాథా గాయన్తి మనుష్యా మరతర్షభ। అన్నపానైః శుభైస్తృప్తా దేశే దేశే సువర్చసః
అక్కడ, ఓ మానవశ్రేష్ఠా, ప్రజలు మంచి అన్నపానీయాలతో తృప్తిపడి, ప్రతి ప్రాంతంలో ప్రకాశిస్తూ, గీతలు పాడేవారు.
గయస్య యజ్ఞే కే త్వద్య ప్రాణినో భోక్తుమీప్సవః। తత్ర భోజనశిష్టస్య పర్వతాః పఞ్చవింశతిః
ఈ రోజుల్లో ఎవరు గయుని యజ్ఞంలో భోజనం చేయాలని ఆశపడతారు? అక్కడ యజ్ఞం అయిపోయిన తర్వాత ఇరవై అయిదు అన్నపర్వతాలు మిగిలిపోయేవి.
న తత్పూర్వే జనాశ్చక్రుర్న కరిష్యన్తి చాపరే। గయో యదకరోద్యజ్ఞే రాజర్షిరమితద్యుతిః
అమిత తేజస్సుతో ఉన్న రాజర్షి గయుడు తన యజ్ఞంలో చేసిన కార్యాన్ని, గతంలో ఎవ్వరూ చేయలేదు, భవిష్యత్తులో కూడా ఎవరూ చేయలేరు.
కథం తు దేవా హవిషా గయేన పరితర్పితాః। పున శక్ష్యన్త్యుపాదాతుమన్యైర్దత్తాని కానిచిత్
దేవతలు గయుని హవిస్సులతో పూర్తిగా తృప్తి చెందిన తర్వాత, మరొకరి దానంతో మళ్లీ తృప్తి చెందగలరా?
సికతా వా యథా లోకే యథా వా దివి తారకాః। యథా వా వర్షతోధారా అసంఖ్యేయాః స్మ కేనచిత్। తథా గణయితుం శక్యా గయయజ్ఞే న దక్షిణాః
భూమిపై ఉన్న ఇసుకరేణువులు, ఆకాశంలో నక్షత్రాలు, వర్షపు చినుకులు లెక్కించలేనివి. అలాగే, గయుని యజ్ఞంలో ఇచ్చిన దానాలను ఎవరూ లెక్కించలేరు.
ఏవంవిధాః సుబహవస్తస్య యజ్ఞా మహీపతేః। బభూవురస్య సరసః సమీపే కురునన్దన
అలాంటి అనేక గొప్ప యజ్ఞాలు ఆ రాజు సరస్సు దగ్గర నిర్వహించాడు, ఓ కురునందనా.
తతః సంప్రస్థితో రాజా కౌన్తేయో భూరిదక్షిణః। అగస్త్యాశ్రమమాసాద్య దుర్జయాయామువాస హ
ఆ తరువాత కౌంతేయుడు, విరివిగా దానం చేసే రాజు, ప్రయాణమై, దుర్జయ అనే ప్రదేశంలో ఉన్న అగస్త్యుని ఆశ్రమాన్ని చేరి అక్కడ నివసించాడు.
తత్రైవ లోమశం రాజా పప్రచ్ఛ వదతాంవరః। అగస్త్యేనేహ వాతాపిః కిమర్థముపశామితః
అక్కడే, రాజు, మాటలలో శ్రేష్ఠుడు, లోమశుని అడిగాడు: 'ఇక్కడ అగస్త్యుడు వాతాపిని ఏ కారణంగా శాంతింపజేశాడు?' అని.
ఆసీద్వా కింప్రభావశ్చ స దైత్యో మానవాన్తకః। కిమర్థం చోదితో మన్యురగస్త్యస్య మహాత్మనః
'ఆ దైత్యుడు ఎవరు? అతని శక్తి ఏమిటి? ఎందుకు మానవులను నాశనం చేశాడు? మహాత్ముడైన అగస్త్యునికి కోపం ఎందుకు వచ్చింది?' అని అడిగాడు.
ఇల్వలో నామ దైతేయ ఆసీత్కౌరవనన్దనా। మణిమత్యాం పురి పురా వాతాపిస్తస్య చానుజః
కౌరవ వంశోద్భవా, మణిమతి అనే నగరంలో ఇల్వలుడు అనే ఒక దైత్యుడు ఉండేవాడు. అతనికి వాతాపి అనే తమ్ముడు ఉండేవాడు.
స బ్రాహ్మణం తపోయుక్తమువాచ దితినన్దనః। పుత్రం మే భగవానేకమిన్ద్రతుల్యం ప్రయచ్ఛతు
ఆ దితిపుత్రుడు, తపస్సుతో ఉన్న ఒక బ్రాహ్మణుడిని దగ్గరికి వచ్చి, "భగవంతుడా, నాకు ఇంద్రునికి సమానమైన కుమారుడు కలగనీయండి" అని కోరాడు.
తస్మై స బ్రాహ్మణో నాదాత్పుత్రం వాసవసంమితమ్। చుక్రోధ సోఽసురస్తస్య బ్రాహ్మణస్య తతో భృశమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు వాసవునికి సమానమైన కుమారుణ్ణి ఇవ్వలేదు. దాంతో ఆ అసురుడు ఆ బ్రాహ్మణుడిపై చాలా కోపంగా మారాడు.
తదాప్రభృతిరాజేన్ద్ర ఇల్వలో బ్రహ్మహాఽసురః। మన్యుమాన్భ్రాతరం ఛాగం మాయావీ హ్యకరోత్తతః
అప్పటి నుంచి, రాజా, బ్రాహ్మణ హంతకుడైన ఇల్వలుడు కోపంతో తన మాయావి అయిన తమ్ముడిని మేక రూపంలోకి మార్చాడు.