తానలక్ష్మీసమావిష్టాన్దానవాన్కలినాహతాన్। దర్పాభిభూతాన్కౌన్తేయ క్రియాహీనానచేతసః ।। మానాభిభూతానచిరాద్వినాశః సమపద్యత
దురదృష్టంలో చిక్కుకుని, కలియుగానికి లోనై, గర్వంతో మునిగిపోయి, క్రియలు లేని, జ్ఞానం లేని దానవులు, ఓ కౌంతేయా, అహంకారానికి లోనై త్వరలోనే నాశనం అయ్యారు.
నిర్యశస్కాస్తథా దైత్యాః కృత్స్నశో విలయం గతాః। `అధర్మరుచయోరాజన్నలక్ష్మ్యా సమధిష్ఠితాః
అలా దైత్యులు కీర్తిని కోల్పోయి, పూర్తిగా నాశనం అయ్యారు, ఓ రాజా, ఎందుకంటే వారు అధర్మాన్ని ఆశ్రయించి, దురదృష్టంలో చిక్కుకున్నారు.
దేవాస్తు సాగరాంశ్చైవ సరితశ్చ సరాంసి చ। అభ్యగచ్ఛన్ధర్మశీలాః పుణ్యాన్యావతనాని చ
కానీ దేవతలు ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, సముద్రాలు, నదులు, సరస్సులు, పవిత్ర స్థలాలను చేరుకున్నారు.
తపోభిః క్రతుభిర్దానైరాశీర్వాదైశ్చ పాణ్డవ। ప్రజహుః సర్వపాపాని శ్రేయశ్చ ప్రతిపేదిరే
తపస్సు, యజ్ఞాలు, దానాలు, ఆశీర్వాదాల ద్వారా, ఓ పాండవా, వారు అన్ని పాపాలను తొలగించుకుని, శ్రేయస్సును పొందారు.
ఏవమాదానవన్తశ్ నిరాదానాశ్చ సర్వశః। తీర్థాన్యగచ్ఛన్విబుధాస్తేనాపుర్భూతిముత్తమామ్
అలా, ఇచ్చేవారు, ఇవ్వని వారు, అందరూ కూడా, జ్ఞానులు పవిత్ర తీర్థాలకు వెళ్లి, అద్భుతమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందారు.
తథా త్వమపి రాజేన్ద్ర స్నాత్వా తీర్థేషు సానుజః। పునర్వేత్స్వసి తాం లక్ష్మీమేష పన్థాః సనాతనః
అందువల్ల, ఓ రాజేంద్రా, నీవు కూడా అన్నదమ్ములతో కలిసి పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేసి, మళ్లీ ఆ ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతావు; ఇదే శాశ్వతమైన మార్గం.
యథైవ హి నృగో రాజా శివిరౌశీనరో యథా। భగీరయో వసుమనా గయః పూరుః పురూరవాః
ఎలా నృగుడు, శిబి, ఉశీనరుడు, భగీరథుడు, వసుమనుడు, గయ, పూరు, పురూరవుడు చేసినారో,
చరమాణాస్తపో నిత్యంస్పర్శనాదమ్భసశ్చ తే। తీర్థామిగమనాత్పూతా దర్శనాచ్చ మహాత్మనామ్
వారు నిరంతరం తపస్సు చేస్తూ, పవిత్ర జలాలను తాకుతూ, తీర్థాలను సందర్శిస్తూ, మహాత్ములను దర్శిస్తూ పవిత్రులయ్యారు.
అలభన్త యశః పుణ్యం ధనాని చ విశాంపతే। తథా త్వమపి రాజేన్ద్ర లబ్ధ్వా సువిపులాం శ్రియమ్
వారు కీర్తి, పుణ్యం, ధనం పొందారు, ఓ ప్రజల అధిపతీ; అలాగే నీవు కూడా, ఓ రాజేంద్రా, విస్తృతమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతావు.
యథా చేక్ష్వాకురభవత్సపుత్రజనబాన్ధవః। ముచుకున్దోఽథ మాంధాతా మరుత్తశ్చ మహీపతిః
ఇక్ష్వాకుడు తన కుమారులు, బంధువులు, మిత్రులతో కలిసి ఎలా చేసాడో, ముచుకుందుడు, మాంధాత, మహారాజు మరుత్తుడు కూడా అలాగే చేశారు.
కీర్తిం పుణ్యామవిన్దన్త యథా దేవాస్తపోబలాత్। దేవర్షయశ్చ కార్త్స్న్యేన తథా త్వమపి వేత్స్యసి
యథా దేవతలు తపస్సు బలంతో పవిత్రమైన కీర్తిని పొందినట్లు, దేవర్షులు కూడా సంపూర్ణంగా అలా పొందారు. అలాగే నీవు కూడా ఆ జ్ఞానాన్ని సంపాదించగలవు.
ధార్తరాష్ట్రాస్త్వధర్మేణ మోహిన చ వశీకృతాః। నచిరాద్వై వినఙ్క్ష్యన్తి దైత్యా ఇవ న సంశయః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టి మోహంలో పడిపోయి, త్వరలోనే రాక్షసులా నశించిపోతారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
నే తథా సహితా వీరా వసన్తస్తత్రతత్ర హ। క్రమేణ పృథివీపాల నైమిషారణ్యమాగతాః
భూమిని పరిరక్షించే రాజా! ఇంత మంది వీరులు ఒకే చోట కలిసిన దృష్టాంతం ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ లేదు. వారు ఒక్కొక్కరుగా నైమిశారణ్యానికి వచ్చారు.
తత్స్తీర్థేషు పుణ్యేషు గోమత్యాః పాణ్డవా నృప। కృతాభిషేకాః ప్రదదుర్గాశ్చ విత్తం చ భారత
భారత వంశజా! గోమతి నదిలోని పవిత్రమైన తీర్థాలలో పాండవులు స్నానం చేసి, ఆవులు, ధనం దానం చేశారు.
తత్ర దేవాన్పితౄన్విప్రాంస్తర్పయిత్వా పునఃపునః। కన్యాతీర్థేఽశ్వతీర్థే చ గవాం తీర్థే చ భారత
భారత! అక్కడ కన్యాతీర్థం, అశ్వతీర్థం, గవాం తీర్థంలో దేవతలు, పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణులను పునఃపునః తృప్తిపరిచారు.
కాలకోట్యాం విపప్రస్థే గిరావుష్య చ కౌరవాః। బాహుదాయాం మహీపాల చక్రుః సర్వేఽభిషేచనమ్
కౌరవా! కాలకోటిలో, విపప్రస్థంలో, గిరావుషలో, భూలోక పాలకా! బాహుదా నదిలో కూడా అందరూ స్నానం చేశారు.
ప్రయాగే దేవయజనే దేవానాం పృథివీపతే। ఊషుగప్లుత్య గాత్రాణి తపశ్చాతస్థురుత్తమమ్
భూమిపతీ! ప్రయాగంలో దేవతలకు యజ్ఞం చేసినప్పుడు, వారు అక్కడ శరీరాన్ని స్నానం చేసి, ఉత్తమమైన తపస్సు ఆచరించారు.
గఙ్గాయమునయోశ్చైవ సంగమే సత్యసంగరాః। విపాప్మానో మహాత్మానో విప్రేభ్యః ప్రదదుర్వసు
సత్యనిష్ఠులైన ఆ మహాత్ములు, గంగాయమునల సంగమంలో పాపరహితులై, బ్రాహ్మణులకు ధనం దానం చేశారు.
తపస్విజనజుష్టాం చ తతో వేదీం ప్రజాపతేః। జగ్ముః పాణ్డుసుతా రాజన్బ్రాహ్మణైః సహ భారత
రాజా! ఆ తరువాత పాండవులు బ్రాహ్మణులతో కలిసి తపస్సు చేసినవారి ఆశీర్వాదంతో ఉన్న ప్రజాపతి యజ్ఞవేదిక వద్దకు వెళ్లారు.
తత్ర తే న్యవసన్వీరాస్తపశ్చాతస్థురుత్తమమ్। సంతర్పయన్తః సతతం వన్యేన హవిషా ద్విజాన్
అక్కడ ఆ వీరులు నివసిస్తూ, గొప్ప తపస్సు ఆచరించి, ఎప్పటికప్పుడు అడవి ఫలాలతో బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరిచారు.
తతో మహీధరం జగ్ముర్ధర్మజ్ఞేనాభిసత్కృతమ్। రాజర్షిణా పుణ్యకృతా గయేనానుపమద్యుతే
తరువాత వారు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన రాజర్షి గయుడు పూజించిన, అపూర్వ కాంతితో వెలిగే పవిత్ర పర్వతానికి వెళ్లారు.
నగో గయశిరో యత్ర పుణ్యా చైవ మహానదీ। వానీరమాలినీ రమ్యా నదీ పులినశోభితా
అక్కడ గయశిరస్సు అనే పర్వతం, పవిత్రమైన మహానది, అందమైన వనీరమా నది, రమణీయమైన తీరాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
దివ్యం పవిత్రకూటం చ పవిత్రధరణీధరమ్। ఋషిజుష్టం సుపుణ్యం తత్తీర్థం బ్రహ్మసరోతులమ్
అక్కడ దివ్యమైన పవిత్రమైన శిఖరం, తపస్సు చేసిన ఋషులు నివసించే, అత్యంత పవిత్రమైన తీర్థం, బ్రహ్మ సరస్సుకు సమానమైనది ఉంది.
అగస్త్యో భగవాన్యత్ర గతో వైవస్వతం ప్రతి। రఉవాస చ స్వయం తత్ర ధర్మరాజః సనాతనః
అక్కడ భగవంతుడు అగస్త్యుడు ఒకసారి వైవస్వతుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. అక్కడే శాశ్వతమైన ధర్మరాజు స్వయంగా నివసించాడు.
సర్వాసాం సరితాం చైవ సముద్భేదో విశాంపతే। యత్రసంనిహితో నిత్యం మహాదేవః పినాకధృక్
రాజా! అక్కడ అన్ని నదుల మూలం ఉంది. అక్కడే మహాదేవుడు పినాకిని ధరించినవాడు ఎప్పుడూ ఉంటాడు.
పరిపూర్ణః పరంజ్యోతిః పరమాత్మా సనాతనః। బ్రహ్మాదిభిరుపాస్యోఽయం భగవాన్పరమేశ్వరః
ఆయన పరిపూర్ణుడు, పరమజ్యోతి, శాశ్వతమైన పరమాత్మ, బ్రహ్మ మొదలైనవారు పూజించే పరమేశ్వరుడు.
తం ప్రణమ్య మహాదేవం చతుర్వర్గఫలప్రదమ్। రసిద్ధిక్షేత్రమిదం మత్వాసర్వేషాంమోక్షకాఙ్క్షిణామ్
నాలుగు పురుషార్థాల ఫలాలను ప్రసాదించే మహాదేవునికి నమస్కరించి, మోక్షాన్ని కోరేవారందరికీ ఇది సిద్ధిక్షేత్రమని భావించారు.
తత్ర తే పాణ్డవా వీరాశ్చాతుర్మాస్యైస్తదేజిరే। ఋషియజ్ఞేన మహతా యత్రాక్షయవటో మహాన్। అక్షయే దేవయజనే అక్షయం యత్రవై ఫలమ్
అక్కడ ఆ వీర పాండవులు, మహా ఋషుల కోసం గొప్ప చాతుర్మాస్య యజ్ఞం చేశారు. అక్కడ అక్షయవట వృక్షం ఉంది. అక్కడ దేవతలకు చేసిన యజ్ఞం ఎప్పటికీ నశించదు, ఫలితమూ ఎప్పటికీ తగ్గదు.
యే తు తత్రోపవాసాంస్తు చక్రుర్నిశ్చితమానసాః। బ్రాహ్మణాస్తత్రశతశః సమాజగ్ముస్తపోధనాః
అక్కడ ఉపవాసం చేసిన బ్రాహ్మణులు, దృఢమైన మనస్సుతో వ్రతాలు ఆచరించిన వారు, వందలాది తపస్సుతో నిండిన బ్రాహ్మణులు అక్కడ చేరుకున్నారు.
చాతుర్మాస్యేనాయజన్త ఆర్షేణ విధినా తదా। తత్ర విద్యాతపోవృద్ధా బ్రాహ్మణా వేదపారగాః। కథాం ప్రచక్రిరే పుణ్యాం సదసిస్థా మహాత్మనామ్
ఆ సమయంలో వారు పురాతన నియమానుసారం చాతుర్మాస్య యజ్ఞం నిర్వహించారు. అక్కడ విద్యలో, తపస్సులో ప్రావీణ్యం గల, వేదాలను సంపూర్ణంగా నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణులు, మహానుభావుల కథలను సభలో కూర్చొని చెప్పేవారు.