పితామహసరః పుణ్యం పుష్కరం నామ నామతః। వైఖానసానాం సిద్ధానామృషీణామాశ్రమః ప్రియః
అక్కడ పితామహుని పవిత్రమైన సరస్సు ఉంది, దానికి పుష్కరం అని పేరు. అది వైఖానస సిద్ధ ఋషులకు ప్రియమైన ఆశ్రమం.
అప్యత్ర సంశ్రయార్థాయ ప్రజాపతిరథో జగౌ। పుష్కరేషు కురుశ్రేష్ఠ గాథాం సుకృతినాంవర
ఇక్కడే శరణార్థుల కోసం ప్రజాపతి ఒకసారి పాడాడు. పుష్కరంలో, కురు వంశ శ్రేష్ఠుడా, ఆయన సత్కార్యులు కోసం ఒక గాథను చెప్పాడు.
మనసాఽప్యభికామస్య పుష్కరాణి మనఖినః। విప్రణశ్యన్తి పాపాని నాకపృష్ఠే చ మోదతే
మనసులో కోరిక కలిగినవారికి, పుష్కరాలు ఆలోచనలోని పాపాలను కూడా తొలగిస్తాయి. వారు స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు.
ఉదీచ్యాం రాజశార్దూల దిశి పుణ్యాని యాని వై। తాని తే కీర్తయిష్యామి పుణ్యాన్యాయతనాని చ
రాజశార్దూలా, ఉత్తర దిశలో ఉన్న పవిత్ర స్థలాలు, తీర్థాలు నీకు వివరంగా చెబుతాను.
శృణుష్వావహితో భూత్వా మమ మన్త్రయతః ప్రభో। కథాప్రతిగ్రహో వీర శ్రద్ధాం జనయతే శుభామ్
ప్రభూ, నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా విను. వీరా, ఈ కథను గ్రహించడం శుభమైన విశ్వాసాన్ని కలిగిస్తుంది.
సరస్వతీ మహాపుణ్యా హ్రదినీ తీర్థమాలినీ। సముద్రగా మహావేగా యమునా యత్ర పాణ్డవ
పాండవా, అక్కడ సర్వస్వతి నది అత్యంత పవిత్రమైనది, ఎన్నో హ్రదాలతో, తీర్థాలతో నిండి ఉంది. అలాగే, యమునా నది సముద్రాన్ని చేరే వేగవంతమైనది.
యత్ర పుణ్యతరం తీర్థం ప్లక్షావతరణం శుభమ్। యత్రసారస్వతైరిష్ట్వా గచ్ఛన్త్యవభృథం ద్విజాః
అక్కడ అత్యంత పవిత్రమైన తీర్థం ప్లక్షావతరణం ఉంది. అక్కడ సారస్వత బ్రాహ్మణులు యజ్ఞం చేసి, చివరి స్నానానికి వెళ్తారు.
పుణ్యం చాఖ్యాయతే దివ్యం శివమగ్నిశిరోఽనఘ। సహదేవోఽయజద్యత్రశమ్యాక్షేపేణ భారత
అక్కడే దివ్యమైన, పవిత్రమైన, పాపరహితమైన అగ్నిశిరస్సు అనే స్థలం ఉంది. అక్కడ సహదేవుడు శమ్యాక్షేపంతో యజ్ఞం చేశాడు, భారతా.
ఏతస్మిన్నేవ చార్థేఽసౌ ఇన్ద్రగీతా యుధిష్ఠిర। గాథా చరతి లోకేఽస్మిన్గీయమానా ద్విజాతిభిః
ఈ విషయంపై, యుదిష్ఠిరా, ఇంద్రుని గీత ఉంది. ఆ గాథను ద్విజులు ఈ లోకంలో పాడుతుంటారు.
అగ్నయః సహదేవేన యే చితా యమునామను। తే తస్య కురుశార్దూల సహస్రశతదక్షిణాః
కురు వంశ శ్రేష్ఠుడా, సహదేవుడు యమునా తీరంలో నిప్పులను ప్రతిష్ఠించాడు. వాటికి వేలాది దక్షిణలు ఇచ్చారు.
తత్రైవ భరతో రాజా చక్రవర్తీ మహాయశాః। వింశతీం సప్త చాష్టౌ చ హయమేధానుపాహరత్
అక్కడే మహా కీర్తిశాలి చక్రవర్తి భరతుడు ఇరవై, ఏడు, ఎనిమిది అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహించాడు.
కామకృద్యో ద్విజాతీనాం శ్రుతస్తాత యథా పురా। అత్యన్తమాశ్రమః పుణ్యః శరభఙ్గస్య విశ్రుతః
తాతా, ప్రాచీన కాలంలో ప్రసిద్ధమైన శరభంగుని పవిత్రమైన ఆశ్రమం ద్విజులకు కోరికలు నెరవేర్చే స్థలంగా పేరుగాంచింది.
సరస్వతీ నదీ సద్భిః సతతం పార్థ పూజితా। వాలఖిల్యైర్మహారాజ యత్రేష్టమృషిభిః పురా
పార్థా, సర్వస్వతి నది సద్భావన కలిగినవారిచేత ఎప్పుడూ పూజించబడుతుంది. అక్కడ వాలఖిల్య ఋషులు పురాతన కాలంలో యజ్ఞాలు చేశారు.
దృషద్వతీ మహాపుణ్యా యత్ర రఖ్యాతా యుధిష్ఠిర। న్యగ్రోధాఖ్యస్తు పాఞ్చాల్యః పాఞ్చాల్యోద్విపదాంవర। దాల్భ్యఘోషశ్చ దాల్భ్యాశ్ ధరణీస్థో మహాత్మనః
యుదిష్ఠిరా, అక్కడ దృషద్వతి నది అత్యంత పవిత్రమైనది. అలాగే, పాంచాల్యుడు అని పిలవబడే న్యగ్రోధం ఉంది, ద్విపదులలో శ్రేష్ఠుడా. దాల్భ్యులవారి ఘోషం, భూమిపై నివసించిన మహాత్ముడికి చెందినది కూడా అక్కడే ఉంది.
కౌన్తేయానన్తయశసః సువ్రతస్యామితౌజసః। ఆశ్రమః ఖ్యాయతే పుణ్యస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః
కుంతీ కుమారా, అనంతమైన కీర్తి కలిగి, సద్భక్తితో, అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న వానికి చెందిన ఆశ్రమం మూడు లోకాల్లో పవిత్రమైనదిగా, ప్రసిద్ధిగా పేరుగాంచింది.
ఏతావర్ణావవర్ణౌ చ విశ్రుతౌ మనుజాధిప। ఈజాతే క్రతుభిర్ముఖ్యైః పుణ్యైర్భరతసత్తమ
మానవుల రాజా, ఈ రెండు వర్ణాలు, రంగుతోనూ రంగు లేకుండా ఉన్నవారు, భరత వంశశ్రేష్ఠా, ఉత్తమమైన పవిత్ర యజ్ఞాలు నిర్వహించి ప్రసిద్ధి పొందారు.
సమేత్య బహుశో దేవాః సేన్ద్రాః సవరుణాః పురా। విశాఖయూపేఽతప్యన్ తేన పుణ్యతమశ్చ సః
పురాతన కాలంలో, ఇంద్రుడు, వరుణుడు సహా దేవతలు అనేకసార్లు కలిసి, విశాఖయూపం వద్ద తపస్సు చేసి, దానిని అత్యంత పవిత్రంగా మార్చారు.
ఋషిర్మహాన్మహాభాగో జమదగ్నిర్మహాయశాః। పలాశకేషు పుణ్యేషు రమ్యేష్వయజత ప్రభుః
మహాత్ముడైన, గొప్ప కీర్తి కలిగిన, మహాభాగ్యుడైన జమదగ్ని మహర్షి, అందమైన పవిత్రమైన పలాశ వృక్షాల పొదల్లో యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.
యత్రసర్వాః సరిచ్ఛ్రేష్టాః సాక్షాత్తమృషిసత్తమమ్। స్వం స్వం తోయముపాదాయ పరివార్యోపతస్థిరే
అక్కడ, అన్ని శ్రేష్ఠమైన నదులు తమ తమ నీటిని తీసుకుని, ఆ మహర్షిని చుట్టుముట్టి, ప్రత్యక్షంగా సమీపించాయి.
అపి చాత్ర మహారాజ స్వయం విశ్వావసుర్జగౌ। ఇమం శ్లోకం తదా వీర ప్రేక్ష్య దీక్షాం మహాత్మనః
మహారాజా, అక్కడే, విశ్వావసు స్వయంగా ఆ మహాత్ముడి దీక్షను చూసి ఈ శ్లోకాన్ని పాడాడు.
యజమానస్య వై దేవాఞ్జమదగ్నేర్మహాత్మనః। ఆగమ్య సరితో విప్రాన్మధునా సమతర్పయన్
దేవతలు, మహాత్ముడైన జమదగ్ని యజ్ఞానికి వచ్చి, నదులు తెచ్చిన తేనెతో బ్రాహ్మణులను సంతృప్తిపర్చారు.
గన్ధర్వయక్షరక్షోబిరప్సరోభిశ్చ సేవితమ్। కిరాతకిన్నరావాసం శైలం శిఖరిణాంవరమ్
ఆ పర్వతం, శిఖరాల్లో శ్రేష్ఠమైనది, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, అప్సరసలు అక్కడ సంచరిస్తారు; కిరాతులు, కిన్నరులు అక్కడ నివసిస్తారు.
బిభేద తరసా గఙ్గా గఙ్గాద్వారం యుధిష్ఠిర। పుణ్యం తత్ఖ్యాయతే రాజన్బ్రహ్మర్షిగణసేవితమ్
యుదిష్ఠిరా, గంగా తన బలంతో గంగాద్వారాన్ని చీల్చింది; ఆ పవిత్ర స్థలం రాజా, బ్రహ్మర్షులు తరచూ సందర్శించే ప్రసిద్ధి గాంచింది.
సనత్కుమారః కౌరవ్య పుణ్యం కనఖలం తథా। పర్వతశ్చ పురుర్నామ యత్రయాతః పురూరవాః
కౌరవ వంశజా, అక్కడే సనత్కుమారుడు, పవిత్రమైన కనఖలము, ఇంకా పురురవుడు వెళ్లిన పురుర్ అనే పర్వతం ఉన్నాయి.
భృగుర్యత్రతపస్తేపే మహర్షిగణసేవితే। రాజన్స ఆశ్రమః ఖ్యాతో భృగుతుఙ్గో మహాగిరిః
అక్కడ భృగు మహర్షి తపస్సు చేసి, మహర్షులు సేవించిన స్థలం; రాజా, ఆ ఆశ్రమం భృగుతుంగం అనే మహాపర్వతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
యః స భూతం భవిష్యచ్చ భవచ్ భరతర్షభ। నారాయణః ప్రభుర్విష్ణుః శాశ్వతః పురుషోత్తమః
భరత వంశశ్రేష్ఠా, గతం, భవిష్యత్తు, వర్తమానం అన్నీ ఆయనే; నారాయణుడు, ప్రభువు, విష్ణువు, శాశ్వతుడు, పరమపురుషుడు.
తస్యాతియశసః పుణ్యాం విశాలాం బదరీమను। ఆశ్రమః ఖ్యాయతే పుణ్యస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః
అతని అపారమైన కీర్తితో ప్రసిద్ధమైన, విశాలమైన పవిత్రమైన బదరీ ఆశ్రమం మూడు లోకాల్లో పవిత్రంగా, ప్రసిద్ధిగా నిలిచింది.
ఉష్ణతోయవహా గఙ్గా శీతతోయవహా పురా। సువర్ణసికతా రాజన్విశాలాం బదరీమను
రాజా, గంగా ఒకప్పుడు వేడినీరు, మరొకప్పుడు చల్లని నీరు ప్రవహించింది; బదరీ విశాలంగా, బంగారు మట్టితో అలంకరించబడి ఉంది.
ఋషయో యత్రదేవాశ్చ మహాభాగా మహౌజసః। ప్రాప్య నిత్యం నమస్యన్తి దేవం నారాయణం ప్రభుమ్
అక్కడ మహాభాగ్యులు, మహాతేజస్సు కలిగిన ఋషులు, దేవతలు వచ్చి, నిత్యం నారాయణుడైన దేవుని పూజిస్తారు.
యత్రనారాజణో దేవః పరమాత్మా సనాతనః। తత్ర కృత్స్నం జగత్సర్వం తీర్థాన్యాయతనాని చ
అక్కడే నారాయణుడు, పరమాత్మ, శాశ్వతుడు నివసిస్తాడు; అక్కడే ఈ లోకమంతా, అన్ని తీర్థాలు, ఆలయాలు ఉన్నాయి.