భార్యాం ప్రస్ఫురమాణౌష్ఠ ఇదం వచనమబ్రవీత్। అవమానః ప్రయుక్తోఽయం త్వయా మమ భుజంగమే
తన పెదాలు కంపించుతూ భార్యతో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు నన్ను అవమానించావు, ఓ నాగకన్యా!'
సమీపే తే న వత్స్యామి గమిష్యామి యథాగతమ్। శక్తిరస్తి న వామోరు మయి సుప్తే విభావసోః
'నేను నీ దగ్గర ఉండను, ఎలా వచ్చానో అలా వెళ్తాను. నిద్రలో ఉన్నప్పుడు సూర్యుడు అస్తమించకుండా చేయగల శక్తి నీకు లేదు, ఓ సన్నని తొడలవాళ్లా!'
అస్తం గన్తుం యథాకాలమితి మే హృది వర్తతే। న చాప్యవమతస్యేహ వాసో రోచేత కస్యచిత్
'సమయానికి నేను వెళ్లిపోవాలని నా మనసులో ఉంది. ఎవరికైనా అవమానం జరిగితే అక్కడ ఉండాలని ఎవరికీ ఇష్టం ఉండదు.'
కిం పునర్ధర్మశీలస్య మమ వా మద్విధస్య వా। ఏవముక్తా జరత్కారుర్భర్త్రా హృదయకమ్పనమ్
'ధర్మాన్ని పాటించే వారికి, నాకు, లేక నా వంటి వారికి మరి ఎలా ఉంటుంది?' అని భర్త ఇలా చెప్పగా, జరత్కారు హృదయం కంపించిపోయింది.
అబ్రవీద్భగినీ తత్ర వాసుకేః సన్నివేశనే। నావమానాత్కృతవతీ తవాహం విప్రే బోధనమ్
వాసుకి సమాజంలో, అక్క అక్కడ ఇలా చెప్పింది: "బ్రాహ్మణా, నిన్ను నేను లేచిపోమని చెప్పినది అవమానంగా కాదు."
ధర్మలోపో న తే విప్ర స్యాదిత్యేతన్మయా కృతమ్। ఉవాచ భార్యామిత్యుక్తో జరత్కారుర్మహాతపాః
నీకు ధర్మంలో లోపం రాకూడదని నేను ఇలా చేసాను. నా భర్త అయిన మహాతపస్వి జరత్కారు చెప్పినట్టు నేను నీతో మాట్లాడాను.
ఋషిః కోపసమావిష్టస్త్యక్తుకామో భుజంగమామ్। న మే వాగనృతం ప్రాహ గమిష్యేఽహం భుజంగమే
ఆ ఋషి కోపంతో నిండిపోయి, ఆ పాము స్త్రీని వదిలేయాలని అనుకున్నాడు. "నేను చెప్పిన మాటలు ఎప్పుడూ అబద్ధం కావు. పాము స్త్రీ, నేను నిన్ను వదిలిపోతాను," అని అన్నాడు.
సమయో హ్యేష మే పూర్వం త్వయా సహ మిథః కృతః। సుఖమస్మ్యుషితో భద్రే బ్రూయాస్త్వం భ్రాతరం శుభే
మనిద్దరం ముందే చేసుకున్న ఒప్పందం ఇదే. శుభే, నేను నీతో సంతోషంగా ఉన్నాను. ఇప్పుడు నువ్వు నీ అన్నకి చెప్పు.
ఇతో మయి గతే భీరు గతః స భగవానితి। త్వం చాపి మయి నిష్క్రాన్తే న శోకం కర్తుమర్హసి
భయపడే వాడివి, నేను ఇక్కడినుండి వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, ఆయనకు నేను వెళ్ళిపోయానని చెప్పు. నేను వెళ్ళిన తరువాత నువ్వు బాధపడకూడదు.
ఇత్యుక్తా సాఽనవద్యాఙ్గీ ప్రత్యువాచ మునిం తదా। జరత్కారుం జరత్కారుశ్చిన్తాశోకపరాయణా
ఇలా చెప్పినప్పుడు, ఆ నిందలేని స్త్రీ, జరత్కారు మహర్షిని, ఆందోళన, దుఃఖంతో నిండిన మనసుతో సమాధానం చెప్పింది.
బాష్పగద్గదయా వాచా ముఖేన పరిశుష్యతా। కృతాఞ్జలిర్వరారోహా పర్యశ్రునయనా తతః
కన్నీళ్లతో గొంతు దడదడలాడుతూ, ముఖం పొడిబారిపోయి, చేతులు ముడుచుకుని, కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయిన ఆ సుందరి ఇలా చెప్పింది.
ధైర్యమాలమ్బ్య వామోరూర్హృదయేన ప్రవేపతా। న మామర్హసి ధర్మజ్ఞ పరిత్యక్తుమనాగసమ్
ధైర్యంగా ఉండాలని ప్రయత్నిస్తూ, ఎడమ తొడ వణికిపోతుండగా, "ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, నేను దోషం లేని వాడిని, నన్ను వదిలిపెట్టకూడదు," అని అంది.
ధర్మే స్థితాం స్థితో ధర్మే సదా ప్రియహితే రతామ్। ప్రదానే కారణం యచ్చ మమ తుభ్యం ద్విజోత్తమ
నేను ధర్మంలో నిలిచినవాడిని, ఎప్పుడూ నీకు ఇష్టమైనది, మంచిది చేయడంలో ఆసక్తి చూపించాను. నన్ను నీకు ఇచ్చిన కారణం కూడా ఇదే, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా.
తదలబ్ధవతీం మన్దాం కిం మాం వక్ష్యతి వాసుకిః। మాతృశాపాభిభూతానాం జ్ఞాతీనాం మమ సత్తమ
నేను అదృష్టం లేకుండా, ఆశించినది పొందలేకపోతే, మా తల్లి శాపంతో బాధపడుతున్న బంధువుల మధ్య, వాసుకి నన్ను ఎలా చూస్తాడు, మానవ శ్రేష్ఠా?
అపత్యమీప్సితం త్వత్తస్తచ్చ తావన్న దృశ్యతే। త్వత్తో హ్యపత్యలాభేన జ్ఞాతీనాం మే శివం భవేత్
నీవు ఇవ్వాల్సిన సంతానం నాకు ఇంకా కలగలేదు. నీ ద్వారా సంతానం కలిగితే, నా బంధువులకు మేలు జరుగుతుంది.
సంప్రయోగో భవేన్నాయాం మమ మోఘస్త్వయా ద్విజ। జ్ఞాతీనాం హితమిచ్ఛన్తీ భగవంస్త్వాం ప్రసాదయే
బ్రాహ్మణా, నీతో నా కలయిక వృథా కాకూడదు. నా బంధువుల మేలు కోసం, ప్రభూ, నేను నిన్ను వేడుకుంటున్నాను.
ఇమమవ్యక్తరూపం మే గర్భమాధాయ సత్తమ। కథం త్యక్త్వా మహాత్మా సన్గన్తుమిచ్ఛస్యనాగసమ్
శ్రేష్ఠుడా, నీవు నా గర్భంలో స్పష్టంగా కనిపించని శిశువును ఉంచి, నన్ను వదిలిపెట్టి పాముల దగ్గరకు వెళ్ళాలని ఎలా అనుకుంటున్నావు?
ఏవముక్తస్తు స మునిర్భార్యాం వచనమబ్రవీత్। యద్యుక్తమనురూపం చ జరత్కారుం తపోధనః
ఇలా ఆమె అడిగినప్పుడు, తపస్సులో ప్రావీణ్యుడైన ఆ ఋషి తన భార్య జరత్కారునికి ఇలా అన్నాడు: "నీ మాటలు తగినవే, సరైనవే అయితే—"
అస్త్యయం సుభగే గర్భస్తవ వైశ్వానరోపమః। ఋషిః పరమధర్మాత్మా వేదవేదాఙ్గపారగః
"శుభే, నీ గర్భంలో నిజంగా అగ్నిలా ప్రకాశించే ఒక శిశువు ఉన్నాడు. అతడు మహా ధర్మాత్ముడు, వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలు నేర్చుకున్న ఋషి."
ఏవముక్త్వా స ధర్మాత్మా జరత్కారుర్మహానృషిః। ఉగ్రాయ తపసే భూయో జగామ కృతనిశ్చయః
ఇలా చెప్పి, ఆ ధర్మాత్ముడు, మహర్షి జరత్కారు, తన సంకల్పంలో స్థిరంగా, మళ్లీ ఘోర తపస్సు కోసం వెళ్లిపోయాడు.
గతమాత్రం తు భర్తారం జరత్కారురవేదయత్। భ్రాతుః సకాశమాగత్య యథాతథ్యం తపోధన
భర్త వెళ్లిన వెంటనే, జరత్కారు తన అన్నవద్దకు వెళ్లి, జరిగినదాన్ని యథాతథంగా వివరంగా చెప్పింది, ఓ తపస్వీ.
తతః స భుజగశ్రేష్ఠః శ్రుత్వా సుమహదప్రియమ్। ఉవాచ భగినీం దీనాం తదా దీనతరః స్వయమ్
అప్పుడు ఆ పాములలో శ్రేష్ఠుడైన వాసుకి, ఆ పెద్ద దుఃఖ వార్త విని, ఇంకా ఎక్కువగా దిగులుపడి, బాధతో ఉన్న తన అక్కతో మాట్లాడాడు.
జానాసి భద్రే యత్కార్యం ప్రదానే కారణం చ యత్। పన్నగానాం హితార్థాయ పుత్రస్తే స్యాత్తతో యది
భద్రే, ఏం చేయాలో, ఎందుకు ఇవ్వాలో నీవు బాగా తెలుసు. పాముల మేలుకోసమే అయితే, నీ కుమారుడు ఆ పని కోసం ఉండనివ్వు.
స సర్పసత్రాత్కిల నో మోక్షయిష్యతి వీర్యవాన్। ఏవం పితామహః పూర్వముక్తవాంస్తు సురైః సహ
ఆ వాడు గొప్ప శక్తిశాలి, సర్పయాగం నుండి మమ్మల్ని తప్పక రక్షిస్తాడు. ఇదే విషయాన్ని బ్రహ్మతో పాటు దేవతలు కూడా ముందే చెప్పారు.
అప్యస్తి గర్భః సుభగే తస్మాత్తే మునిసత్తమాత్। న చేచ్ఛామ్యఫలం తస్య దారకర్మ మనీషిణః
సుభగే, ఆ మహర్షి వల్ల నీ గర్భంలో బిడ్డ ఉన్నాడా? ఆ జ్ఞాని చేసిన ప్రయత్నం వృథా కాకూడదని నేను కోరుకుంటున్నాను.
కామం చ మమ న న్యాయ్యం ప్రష్టుం త్వాం కార్యమీదృశమ్। కింతు కార్యగరీయస్త్వాత్తతస్త్వాఽహమచూచుదమ్
ఇలాంటి విషయాన్ని నిన్ను అడగడం నాకు తగదు. కానీ ఇది ఎంతో ముఖ్యమైనది కాబట్టి, నేను అడిగాను.
దుర్వార్యతాం విదిత్వా చ భర్తుస్తేఽతితపస్వినః। నైనమన్వాగమిష్యామి కదాచిద్ధి శపేత్స మామ్
నీ భర్త గొప్ప తపస్సు చేసేవాడు, అతని స్వభావం కఠినంగా ఉంటుందని నాకు తెలుసు. అందుకే, అతను నన్ను శపించకూడదని, నేను ఎప్పుడూ అతని వెంటపడను.
ఆచక్ష్వ భద్రే భర్తుః స్వం సర్వమేవ విచేష్టితమ్। ఉద్ధరస్వ చ శల్యం మే ఘోరం హృది చిరస్థితమ్
భద్రే, నీ భర్త చేసిన పనులన్నీ నాకు చెప్పు. నా హృదయంలో ఎప్పటి నుంచో ఉన్న ఈ తీవ్రమైన బాధను తొలగించు.
జరత్కారుస్తతో వాక్యమిత్యుక్తా ప్రత్యభాషత। ఆశ్వాసయన్తీ సన్తప్తం వాసుకిం పన్నగేశ్వరమ్
ఇలా అడిగినప్పుడు, జరత్కారువు బాధపడుతున్న పాముల అధిపతి వాసుకిని ఓదార్చుతూ ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
పృష్టో మయాఽపత్యహేతోః స మహాత్మా మహాతపాః। అస్తీత్యుత్తరముద్దిశ్య మమేదం గతవాంశ్చ సః
ఆ మహాత్ముడు, గొప్ప తపస్సు గలవాడు, సంతానం కోసం నేను అడిగినప్పుడు, 'ఉంటాడు' అని సమాధానం చెప్పి నన్ను వదిలి వెళ్లిపోయాడు.