యశ్చేదం శృణుయాన్నిత్యం తీర్థపుణ్యం నరః శుచిః। జాతీః స స్మరతే బహ్వీర్నాకపృష్ఠే చ మోదతే
ఎవరైతే పవిత్రమనసుతో ప్రతిరోజూ ఈ తీర్థపుణ్యాన్ని వినుతారో, వారు అనేక జన్మలను గుర్తు చేసుకుంటారు, స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు.
గమ్యాన్యపి చ తీర్థాని కీర్తితాన్యగమాని చ। మనసా తాని గచ్ఛేత సర్వతీర్థసమీక్షయా
చేరడం కష్టమైన లేదా కేవలం పేరుతో మాత్రమే తెలిసిన తీర్థాలను కూడా, మనసులో ఆలోచిస్తూ, అన్ని పవిత్రక్షేత్రాలను దర్శించినట్లవుతారు.
ఏతాని వసుభిః సాధ్యైరాదిత్యైర్మరుదశ్విభిః। ఋషిభిర్దేవకల్పైశ్చ స్నాతాని సుకృతైషిభిః
వసువులు, ఆదిత్యులు, మరుతులు, అశ్వినులు, ఋషులు, దేవతలకు సమానమైన పుణ్యాత్ములు — వీరందరూ ఈ తీర్థాల్లో స్నానం చేశారు.
ఏవం త్వమపి కౌరవ్య విధినాఽనేన సువ్రత। వ్రత తీర్థాని నియతః పుణ్యం పుణ్యేన వర్ధయన్
అందువల్ల, కౌరవుడు! నీవు కూడా మంచి నియమంతో, ఈ విధంగా తీర్థాలను సందర్శిస్తూ, పుణ్యాన్ని మరింత పెంచు.
భాషితైః కరణైః పూర్వమాస్తిక్యాచ్ఛ్రుతిదర్శనాత్। ప్రాప్యన్తే తాని తీర్తాని సద్భిః శాస్త్రార్థదర్శిభిః। సద్భిః శాస్త్రార్థతత్వజ్ఞైర్బ్రాహ్మణైః సహ గమ్యతామ్
మాటలతో, కార్యాలతో, విశ్వాసంతో, వినడం ద్వారా, శాస్త్రార్థాన్ని గ్రహించిన సద్బుద్ధి కలవారు ఆ తీర్థాలను పొందుతారు; శాస్త్రార్థాన్ని బాగా తెలిసిన మంచి బ్రాహ్మణులతో కలిసి వాటిని సందర్శించాలి.
నావ్రతీ నాకృతాత్మా చ నాశుచిర్న చ తస్కరః। స్నాతి తీర్థేషు కౌరవ్య న చ వక్రమతిర్నరః
వ్రతం లేని వాడు, ఆత్మను నియంత్రించని వాడు, అపవిత్రుడు, దొంగ, వక్రమతివంతుడు — వీరెవరూ కౌరవుడు! పవిత్ర తీర్థాల్లో స్నానం చేయలేరు.
త్వయా తు సమ్యగ్వృత్తేన నిత్యం ధర్మార్థదర్శినా। `పితరస్తాత సర్వే చ తారితాః ప్రపితామహాః
కానీ నీవు ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని ఎల్లప్పుడూ గమనిస్తూ, సరిగ్గా ప్రవర్తిస్తే, ప్రియమైనవాడా! నీ పితృపురుషులు, ప్రపితామహులు అందరూ రక్షింపబడతారు.
పితా పితామహస్చైవ సర్వే చ ప్రపితామహాః। పితామహపురోగాశ్చ దేవాః సర్షిగణా నృప। తవ ధర్మేణ ధర్మజ్ఞ నిత్యమేవాభితోషితః
పిత, పితామహుడు, ప్రపితామహులు, పితామహుల నేతృత్వంలోని దేవతలు, ఋషులతో కలిసి, రాజా! నీ ధర్మంతో ఎల్లప్పుడూ సంతృప్తి చెందుతారు, ధర్మజ్ఞుడా!
అవాప్స్యసి త్వం లోకాన్వై వసూనాం వాసవోపమ। కీర్తిం చ మహాతీం భీష్మ ప్రాప్స్యసే భువిశాశ్వతీం
భీష్మా! నీవు వసువుల లోకాలను, ఇంద్రుడి వంటి మహిమను పొందుతావు. భూమిపై నీకు గొప్ప, శాశ్వతమైన కీర్తి లభిస్తుంది.
ఏవముక్త్వాఽభ్యనుజ్ఞాయ పులస్త్యో భగవానృషిః। ప్రీతః ప్రీతేన మనసా తత్రైవాన్తరధీయత
అలా చెప్పి, అనుమతి ఇచ్చిన అనంతరం, పులస్త్య మహర్షి సంతోషంతో అక్కడే కనిపించకుండా పోయాడు.
భీష్మశ్చ కురుశార్దూల శాస్త్రతత్త్వార్థదర్శివాన్। పులస్త్యవచనాచ్చైవ పృథివీం పరిచక్రమే
కురువంశశార్దూలా! భీష్ముడు, శాస్త్రార్థాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, పులస్త్యుడు చెప్పిన మాటల ప్రకారం భూమిని చుట్టెను.
ఏవమేషా మహాభాగా ప్రతిష్ఠానే ప్రతిష్ఠితా। తీర్థయాత్రా మహాపుణ్యా సర్వపాపప్రమోచనీ
ఇలా ప్రతిష్ఠానంలో స్థాపించబడిన ఈ మహాపుణ్యమైన తీర్థయాత్ర, అన్ని పాపాలను తొలగించేది.
అనేన విధినా యస్తు పృథివీం సంచరిష్యతి। అశ్వమేధశతం సాగ్రం ఫలం ప్రేత్య స భోక్ష్యతి
ఈ విధంగా భూమి చుట్టేవాడు, మరణానంతరం వంద అశ్వమేధ యాగాల ఫలాన్ని పొందుతాడు.
తతశ్చాష్టగుణం పార్థ ప్రాప్స్యసే ధర్మముత్తమమ్। భీష్మః కురూణాం ప్రవరో యథా పూర్వమవాప్తవాన్
పార్థా! అప్పుడు నీవు ఎనిమిది రెట్లు ఉత్తమమైన ధర్మఫలాన్ని పొందుతావు. భీష్ముడు, కురువంశంలో గొప్పవాడు, ముందు పొందినట్లే.
నేతా చ త్వమృషీన్యస్మాత్తేన తేఽష్టగుణం ఫలమ్। రక్షోగణబికీర్ణాని తీర్థాన్యేతాని భారత। అగమ్యాని మనుష్యేన్ద్రైస్త్వామృతే కురునన్దన
కురునందనా! నీవే ఋషులందరికీ నాయకుడవవు. అందుకే నీకు ఎనిమిది రెట్లు ఫలం లభిస్తుంది. ఈ తీర్థాలు రాక్షసులతో నిండిపోయి, మానవులకు అందనివి. నీవు తప్ప మరెవ్వరూ వీటిని చేరలేరు.
ఇదం దేవర్షిచరితం సర్వతీర్తాభిసంవృతమ్। యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాఽపిసర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
దేవతలు, ఋషుల చరిత్రతో కూడిన ఈ తీర్థయాత్రను ఎవరు చదువుతారో, వినుతారో వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
ఋషిముఖ్యాః సదా యత్రవాల్మీకిస్త్వథ కశ్యపః। ఆత్రేయః కుణ్డజఠరో విశ్వామిత్రోఽథ గౌతమః
ఎప్పుడూ అక్కడ వాల్మీకి, కశ్యపుడు, ఆత్రేయుడు, కుండజఠరుడు, విశ్వామిత్రుడు, గౌతముడు వంటి ప్రముఖ ఋషులు ఉంటారు.
అసితో దేవలశ్చైవ మార్కణ్డేయోఽథ గాలవః। భరద్వాజో వసిష్ఠశ్చ మునిరుద్దాలకస్తథా
అసితుడు, దేవలుడు, మార్కండేయుడు, గాలవుడు, భరద్వాజుడు, వశిష్ఠుడు, అలాగే ముని ఉద్దాలకుడు కూడా అక్కడ ఉంటారు.
శౌనకః సహ పుత్రేణ వ్యాసశ్చ తపతాంవరః। దుర్వాసాశ్చ మునిశ్రేష్ఠో జాబాలిశ్చ మహాతపాః
శౌనకుడు తన కుమారుడితో పాటు, తపస్సులో ప్రసిద్ధుడైన వ్యాసుడు, మునుల్లో శ్రేష్ఠుడైన దుర్వాసుడు, మహాతపస్వి జాబాలీ కూడా అక్కడే ఉంటారు.
ఏతే ఋషివరాః సర్వే త్వత్ప్రతీక్షాస్తపోధనాః। ఏభిః సహ మహారాజ తీర్థాన్యేతాన్యనువ్రజ
ఈ ఋషిశ్రేష్ఠులు అందరూ తపస్సుతో నిండినవారు, నిన్ను ఎదురుచూస్తున్నారు. రాజా! వీరితో కలిసి ఈ తీర్థాలను సందర్శించు.
ఏష తే లోమశో నామ మహర్షిరమితద్యుతిః। సమేష్యతి మహారాజ తేన సార్ధమనువ్రజ
ఇతడు అమిత తేజస్సుతో ఉన్న లోమశ మహర్షి. రాజా! ఇతడు నిన్ను కలుస్తాడు. ఇతనితో కలిసి సాగు.
మయాఽపిసహ ధర్మజ్ఞ తీర్థాన్యేతాన్యనుక్రమాత్। ప్రాప్స్యసే మహతీం కీర్తిం యథా రాజా మహాభిషక్
ధర్మజ్ఞా! నాతో కూడి, ఈ తీర్థాలను క్రమంగా సందర్శిస్తావు. అప్పుడు నీవు మహా వైద్యుల రాజు లాగా గొప్ప కీర్తిని పొందుతావు.
యథా యయాతిర్ధర్మాత్మా యథా రాజా పురూరవాః। తథా త్వం కురుశార్దూల స్వేన ధర్మేణ శోభసే
ధర్మాత్ముడైన యయాతి, పురూరవుడు ఎలా తమ ధర్మంతో వెలిగారో, కురువంశశార్దూలా! నీవు కూడా నీ స్వధర్మంతో ప్రకాశిస్తున్నావు.
యథా భగీరథో రాజా యథా రామశ్చ విశ్రుతః। తథా త్వం సర్వరాజభ్యో భ్రాజసే రశ్మివానివ
భగీరథుడు, ఖ్యాతిగాంచిన రాముడు ఎలా ఇతర రాజులందరిని మించిపోయారో, నీవు కూడా సూర్యుడిలా అందరిని మించిపోతున్నావు.
యథా మనుర్యథేక్ష్వాకుర్యథా పూరుర్మహాయశాః। యథా వైన్యో మహారాజ తథా త్వమపి విశ్రుతః
మనువు, ఇక్ష్వాకుడు, మహాప్రఖ్యాతుడైన పురువు, వైన్యుడు ఎలా ప్రసిద్ధులయ్యారో, మహారాజా! నీవు కూడా అలాగే ఖ్యాతిని పొందుతున్నావు.
యథా చ వృత్రహా సర్వాన్సపత్నాన్నిర్దహన్పురా। త్రైలోక్యం పాలయామాస దేవరాడ్విగతజ్వరః
వృత్రాసురుడిని సంహరించిన ఇంద్రుడు, తన శత్రువులను నాశనం చేసి, మూడు లోకాలను రక్షించినట్లే, దేవేంద్రుడు బాధలేని వాడై పాలించినట్లే,
తథా శత్రుక్షయం కృత్వా త్వం ప్రజాః పాలయిష్యసి। స్వధర్మవిజితాముర్వీం ప్రాప్య రాజీవలోచన। ఖ్యాతిం యాస్యసి ధర్మేణ కార్తవీర్యార్జునో యథా
శత్రువులను సంహరించి, నీ ప్రజలను నీవు రక్షిస్తావు. నీ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ ఈ భూమిని పొందిన తర్వాత, కమలదృష్టుడా, నీవు ధర్మమార్గంలో పేరుపొందుతావు. అది కార్తవీర్యార్జునుడు పొందిన కీర్తిలా ఉంటుంది.
ఏవమాశ్వాస్య రాజానం నారదో భగవానృషిః। అనుజ్ఞాప్య మహారాజ తత్రైవాన్తరధీయత
ఇలా రాజును ధైర్యపరిచిన నారదుడు, మహారాజుని అనుమతి తీసుకుని, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
యుధిష్ఠిరోషి ధర్మాత్మా తమేవార్థం విచిన్తయన్। తీర్థయాత్రాశ్రితం పుణ్యమృషీణాం ప్రత్యవేదయత్
ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు, ఆ విషయాన్ని మనసులో ఆలోచిస్తూ, ఋషులు చేసిన పవిత్ర తీర్థయాత్ర గురించి వారికి తెలియజేశాడు.
భ్రాతౄణాం మతమాజ్ఞాయ నారదస్య చ ధీమతః। పితామహసమం ధౌమ్యం ప్రాహ రాజా యుధిష్ఠిరః
తమ్ముళ్ల అభిప్రాయాన్ని, తెలివైన నారదుని మాటను తెలుసుకున్న యుధిష్ఠిరుడు, పితామహుడి వంటి ధౌమ్యునితో మాట్లాడాడు.