న వేదవచనాత్తాత న లోకవచనాదపి। మతిరుత్క్రమణీయా తే ప్రయాగమరణం ప్రతి
వేద వాక్యాల వల్ల కానీ, ఇతరుల మాటల వల్ల కానీ, నీ మనసు ప్రయాగంలో మరణించడాన్ని వదలకూడదు.
దశతీర్తసహస్రాణి షష్టిః కోట్యస్తథాఽపరాః। యేషాం సాన్నిధ్యమత్రైవ కీర్తితం కురున్దన
ఇక్కడ పది వేల తీర్థాలు, అరవై కోట్ల ఇతర పవిత్ర ప్రదేశాలు ఉన్నాయని చెబుతారు, కురు వంశోద్భవుడా.
చతుర్విద్యే చ యత్పుణ్యం సత్యవాదిషు చైవ యత్। స్నాత ఏవ తదాప్నోతి గఙ్గాయమునసంగమే
నాలుగు వేదాల వల్ల కలిగే పుణ్యం, సత్యవాదుల వల్ల కలిగే పుణ్యం, గంగా-యమునా సంగమంలో స్నానం చేసినవారికి లభిస్తుంది.
తత్ర భోగవతీ నామ వాసుకేస్తీర్థముత్తమమ్। తత్రాభిషేకం యః కుర్యాత్సోఽశ్వమేధఫలం లభేత్
అక్కడ భోగవతి అనే ఉత్తమ తీర్థం ఉంది, అది వాసుకికి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు అశ్వమేధ యజ్ఞ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
తత్ర హంసప్రపతనం తీర్థం త్రైలోక్యవిశ్రుతమ్। దశాశ్వమేధికం చైవ గఙ్గాయాం కురునన్దన
అక్కడ హంసప్రపతనం అనే తీర్థం ఉంది, అది మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. అలాగే గంగానదిలో దశాశ్వమేధిక అనే స్థలం కూడా ఉంది, కురు వంశజా.
కురుక్షేత్రసమా గఙ్గా యత్రతత్రావగాహితా। విశేషో వై కనఖలే ప్రయాగే పరమం మహత్
గంగానదిలో ఎక్కడైనా స్నానం చేసినా, అది కురుక్షేత్రానికి సమానమే. కాని కనఖల, ప్రయాగాల్లో ప్రత్యేకమైన మహత్తు ఉంది.
యద్యకార్యశతం కృత్వా కృతంగఙ్గావసేచనమ్। సర్వం తత్తస్య గఙ్గాపో దహత్యగ్నిరివేన్ధనమ్
వంద తప్పులు చేసినా, గంగానదిలో స్నానం చేస్తే, ఆ పాపాలన్నీ గంగాజలం అగ్నిలా కాల్చేస్తుంది.
సర్వం కృతయుగే పుణ్యంత్రేతాయాం పుష్కరం స్మృతమ్। ద్వాపరేఽపి కురుక్షేత్రం గఙ్గా కలియుగే స్మృతా
కృతయుగంలో ఉన్న పుణ్యం పుష్కరంలో గుర్తించబడుతుంది. త్రేతాయుగంలో కూడా పుష్కరంలో, ద్వాపరయుగంలో కురుక్షేత్రంలో, కలియుగంలో గంగానదిలో గుర్తించబడుతుంది.
పుష్కరే తు తపస్తప్యేద్దానం దద్యాన్మహాలయే। మలయే త్వగ్నిమారోహేద్భృగుతున్దే త్వనాశనమ్
పుష్కరంలో తపస్సు చేయాలి, మహాలయంలో దానం ఇవ్వాలి, మలయపర్వతంలో అగ్నిలోకి ఎక్కాలి, భృగుతుండలో ఉపవాసం చేయాలి.
పుష్కరే తు కురుక్షేత్రే రగఙ్గాయాం మగధేషు చ। స్నాత్వా తారయతే జన్తుః సప్తసప్తావరాంస్తథా
పుష్కరంలో, కురుక్షేత్రంలో, గంగానదిలో, మగధదేశంలో స్నానం చేసినవాడు, ఏడు తరాల పూర్వీకులు, వంశజులను ఉద్ధరించగలడు.
పునాతి కీర్తితా పాపం దృష్టా భద్రం ప్రయచ్ఛతి। అవగాఢా చ పీతా చ పునాత్యాసప్తమం కులమ్
పాటించబడినప్పుడు పాపాలను శుద్ధి చేస్తుంది; చూసినవారికి శుభం కలిగిస్తుంది; లోపలికి వెళ్లినా లేదా తాగినా ఏడవ తరానికి వరకు పవిత్రతను ప్రసాదిస్తుంది.
యావదస్థి మనుష్యస్ గఙ్గాయాః స్పృశతే జలమ్। తావత్స పురుషో రాజన్స్వర్గలోకే మహీపతే
ఓ రాజా! మనిషి ఎముకలు గంగాజలాన్ని తాకినంత కాలం, ఆ వ్యక్తి స్వర్గంలోనే ఉంటాడు, భూమిపతీ!
యథా పుణ్యాని తీర్థాని పుణ్యాన్యాయతనాని చ। ఉపాస్య పుణ్యం లబ్ధ్వా చ భవత్యమరలోకభాక్
పుణ్యక్షేత్రాలు, పవిత్ర స్థలాలు పూజించినప్పుడు, పుణ్యం సంపాదించినవారు అమరుల లోకాన్ని పొందినట్లే అవుతారు.
న గఙ్గాసదృశం తీర్థం న దేవః కేశవాత్పరః। బ్రాహ్మణేభ్యః పరం నాస్తి ఏవమాహ పితామహః
గంగకు సమానమైన తీర్థం లేదు, కేశవునికి మించిన దేవుడు లేడు, బ్రాహ్మణులకు మించినది లేదు — ఇదే పితామహుడు చెప్పిన మాట.
యత్ర గఙ్గా మహారాజ స దేశస్తత్తపోకవనమ్। సిద్ధిక్షేత్రం చ తజ్జ్ఞేయం గఙ్గాతీరసమాశ్రితమ్
గంగా ప్రవహించే చోటే, మహారాజా, ఆ భూమి తపోవనం అని పిలవబడుతుంది; గంగా తీరంలో ఉన్న ఆ ప్రదేశం సిద్ధిక్షేత్రం అని తెలుసుకో.
ఇదం సత్యంద్విజాతీనాం సాధూనామాత్మనోపి చ। సుహృదాం చ జపేత్కర్మే శిష్యస్యానుగతస్య చ
ఇది ద్విజులకు, సద్గుణులకూ, తనకు తానే, స్నేహితులకు కూడా సత్యమే; శిష్యుడు చేసే పనులకు, అనుసరించే వారికి కూడా దీనిని జపించాలి.
ఇదం ధన్యమిదం మేధ్యమిదం స్వర్గ్యమిదం సుఖమ్। ఇదం పుణ్యమిదం రమ్యం పావనం ధర్మ్యముత్తమమ్
ఇది ధన్యమైనది, పవిత్రమైనది, స్వర్గానికి దారి చూపేది, సుఖాన్ని ఇస్తుంది; ఇది పుణ్యమైనది, మనోహరమైనది, పవిత్రతను ప్రసాదించేది, ఉత్తమమైన ధర్మమయమైనది.
మహర్షీణామిదం గుహ్యం సర్వపాపప్రమోచనమ్। అధీత్యద్విజమధ్యే చ నిర్మలః స్వర్గమాప్నుయాత్
ఇది మహర్షుల రహస్యము, సమస్త పాపాలను తొలగించేది; ద్విజుల మధ్య చదివితే, పవిత్రుడై స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
శ్రీమత్స్వర్గ్యం తథా పుణ్యం సపత్నశమనం శివమ్। మేధాజననమగ్ర్యం వై తీర్థవంశానుకీర్తనమ్
ఇది మహిమగలది, స్వర్గప్రాప్తి కలిగించేది, పుణ్యమయమైనది, శత్రువులను నశింపజేసేది, మంగళకరమైనది; ఇది మేధస్సును పెంచే ప్రధానమైనది, పవిత్రక్షేత్రాల వంశాన్ని వివరించేది.
అపుత్రో లభతే పుత్రమధనో ధనమాప్నుయాత్। శూద్రో యథేప్సితాన్కామాన్బ్రాహ్మణః పారగః పఠన్। మహీం విజయతే రాజా వైశ్యో ధనమవాప్నుయాత్
పిల్లలు లేనివారు కుమారుణ్ని పొందుతారు, దరిద్రులు ధనం సంపాదిస్తారు; శూద్రుడు కావలసిన కోరికలు పొందుతాడు, బ్రాహ్మణుడు పఠనంతో పరమ గమ్యాన్ని చేరుతాడు; రాజు భూమిని జయిస్తాడు, వైశ్యుడు ధనం సంపాదిస్తాడు.
యశ్చేదం శృణుయాన్నిత్యం తీర్థపుణ్యం నరః శుచిః। జాతీః స స్మరతే బహ్వీర్నాకపృష్ఠే చ మోదతే
ఎవరైతే పవిత్రమనసుతో ప్రతిరోజూ ఈ తీర్థపుణ్యాన్ని వినుతారో, వారు అనేక జన్మలను గుర్తు చేసుకుంటారు, స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు.
గమ్యాన్యపి చ తీర్థాని కీర్తితాన్యగమాని చ। మనసా తాని గచ్ఛేత సర్వతీర్థసమీక్షయా
చేరడం కష్టమైన లేదా కేవలం పేరుతో మాత్రమే తెలిసిన తీర్థాలను కూడా, మనసులో ఆలోచిస్తూ, అన్ని పవిత్రక్షేత్రాలను దర్శించినట్లవుతారు.
ఏతాని వసుభిః సాధ్యైరాదిత్యైర్మరుదశ్విభిః। ఋషిభిర్దేవకల్పైశ్చ స్నాతాని సుకృతైషిభిః
వసువులు, ఆదిత్యులు, మరుతులు, అశ్వినులు, ఋషులు, దేవతలకు సమానమైన పుణ్యాత్ములు — వీరందరూ ఈ తీర్థాల్లో స్నానం చేశారు.
ఏవం త్వమపి కౌరవ్య విధినాఽనేన సువ్రత। వ్రత తీర్థాని నియతః పుణ్యం పుణ్యేన వర్ధయన్
అందువల్ల, కౌరవుడు! నీవు కూడా మంచి నియమంతో, ఈ విధంగా తీర్థాలను సందర్శిస్తూ, పుణ్యాన్ని మరింత పెంచు.
భాషితైః కరణైః పూర్వమాస్తిక్యాచ్ఛ్రుతిదర్శనాత్। ప్రాప్యన్తే తాని తీర్తాని సద్భిః శాస్త్రార్థదర్శిభిః। సద్భిః శాస్త్రార్థతత్వజ్ఞైర్బ్రాహ్మణైః సహ గమ్యతామ్
మాటలతో, కార్యాలతో, విశ్వాసంతో, వినడం ద్వారా, శాస్త్రార్థాన్ని గ్రహించిన సద్బుద్ధి కలవారు ఆ తీర్థాలను పొందుతారు; శాస్త్రార్థాన్ని బాగా తెలిసిన మంచి బ్రాహ్మణులతో కలిసి వాటిని సందర్శించాలి.
నావ్రతీ నాకృతాత్మా చ నాశుచిర్న చ తస్కరః। స్నాతి తీర్థేషు కౌరవ్య న చ వక్రమతిర్నరః
వ్రతం లేని వాడు, ఆత్మను నియంత్రించని వాడు, అపవిత్రుడు, దొంగ, వక్రమతివంతుడు — వీరెవరూ కౌరవుడు! పవిత్ర తీర్థాల్లో స్నానం చేయలేరు.
త్వయా తు సమ్యగ్వృత్తేన నిత్యం ధర్మార్థదర్శినా। `పితరస్తాత సర్వే చ తారితాః ప్రపితామహాః
కానీ నీవు ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని ఎల్లప్పుడూ గమనిస్తూ, సరిగ్గా ప్రవర్తిస్తే, ప్రియమైనవాడా! నీ పితృపురుషులు, ప్రపితామహులు అందరూ రక్షింపబడతారు.
పితా పితామహస్చైవ సర్వే చ ప్రపితామహాః। పితామహపురోగాశ్చ దేవాః సర్షిగణా నృప। తవ ధర్మేణ ధర్మజ్ఞ నిత్యమేవాభితోషితః
పిత, పితామహుడు, ప్రపితామహులు, పితామహుల నేతృత్వంలోని దేవతలు, ఋషులతో కలిసి, రాజా! నీ ధర్మంతో ఎల్లప్పుడూ సంతృప్తి చెందుతారు, ధర్మజ్ఞుడా!
అవాప్స్యసి త్వం లోకాన్వై వసూనాం వాసవోపమ। కీర్తిం చ మహాతీం భీష్మ ప్రాప్స్యసే భువిశాశ్వతీం
భీష్మా! నీవు వసువుల లోకాలను, ఇంద్రుడి వంటి మహిమను పొందుతావు. భూమిపై నీకు గొప్ప, శాశ్వతమైన కీర్తి లభిస్తుంది.
ఏవముక్త్వాఽభ్యనుజ్ఞాయ పులస్త్యో భగవానృషిః। ప్రీతః ప్రీతేన మనసా తత్రైవాన్తరధీయత
అలా చెప్పి, అనుమతి ఇచ్చిన అనంతరం, పులస్త్య మహర్షి సంతోషంతో అక్కడే కనిపించకుండా పోయాడు.