ప్రతిశ్రుతే తు నాగేన భరిష్యే భగినీమితి। జరత్కారుస్తదా వేశ్మ భుజగస్య జగామ హ
పాములు 'నా సోదరిని నేను పోషిస్తాను' అని హామీ ఇచ్చిన తరువాత, జరత్కారు ఆ పాముల ఇంటికి వెళ్లాడు.
తత్ర మన్త్రవిదాం శ్రేష్ఠస్తపోవృద్ధో మహావ్రతః। జగ్రాహ పాణిం ధర్మాత్మా విధిమన్త్రపురస్కృతమ్
అక్కడ మంత్రజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు, తపస్సులో ప్రావీణ్యం ఉన్న ధర్మాత్ముడు, యాజ్ఞిక క్రమంగా ఆమె చేతిని పట్టుకున్నాడు.
తతో వాసగృహం రమ్యం పన్నగేన్ద్రస్య సంమతమ్। జగామ భార్యామ దాయ స్తూయమానో మహర్షిభిః
తర్వాత, భార్యను ఇచ్చి, పన్నగాధిపతి ఆమోదించిన ఆ అందమైన గృహానికి, మహర్షుల ప్రశంసలతో వెళ్లాడు.
శయనం తత్ర సంక్లృప్తం స్పర్ధ్యాస్తరణసంవృతమ్। తత్ర భార్యాసహాయో వై జరత్కారురువాస హ
అక్కడ, అద్భుతమైన పరుపుతో మంచం సిద్ధం చేశారు. ఆ ఇంట్లో భార్యతో కలిసి జరత్కారు నివసించాడు.
స తత్ర సమయం చక్రే భార్యయా సహ సత్తమః। విప్రియం మే న కర్తవ్యం న చ వాచ్యం కదాచన
అక్కడ, ఆ మహాత్ముడు తన భార్యతో ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నాడు: 'నాకు ఇష్టంకాని పని చేయకూడదు, అలాంటి మాటలు కూడా చెప్పకూడదు.'
త్యజేయం విప్రియే చ త్వాం కృతే వాసం చ తే గృహే। ఏతద్గృహాణ వచనం మయా యత్సముదీరితమ్
'నాకు ఇష్టంకాని పని చేస్తే లేదా అలాంటి మాటలు చెప్పినా, నేను నిన్ను, నీ ఇల్లును విడిచిపెడతాను. నేను చెప్పిన ఈ మాటలను స్వీకరించు.'
తతః పరమసంవిగ్నా స్వసా నాగపతేస్తదా। అతిదుఃఖాన్వితా వాక్యం తమువాచైవమస్త్వితి
అప్పుడు నాగపతి వాసుకి సోదరి, ఎంతో బాధతో, మనసు కలవరపడి, 'అలాగే జరుగనీ' అని చెప్పింది.
తథైవ సా చ భర్తారం దుఃఖశీలముపచారత్। ఉపాయైః శ్వేతకాకీయైః ప్రియకామా యశస్వినీ
ఆమె కూడా తన భర్తను, అతడు దుఃఖంలో ఉండగా, స్నేహంగా, మృదువుగా, అతని మనసు గెలుచుకునేలా సేవ చేసింది.
ఋతుకాలే తతః స్నాతా కదాచిద్వాసుకేః స్వసా। భర్తారం వై యథాన్యాయముపతస్థే మహామునిమ్
తప్పకుండా ఉండవలసిన సమయంలో, స్నానం చేసి, వాసుకి సోదరి ఒకసారి తన భర్త అయిన మహర్షిని, యథావిధిగా దగ్గరగా చేరింది.
తత్ర తస్యాః సమభవద్గర్భో జ్వలనసన్నిభః। అతీవ తేజసా యుక్తో వైశ్వానరసమద్యుతిః
ఆమెకు గర్భం ఏర్పడింది. ఆ గర్భం అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, గొప్ప తేజస్సుతో, వైశ్వానరుని వెలుగుతో మెరిసింది.
శుక్లపక్షే యథా సోమో వ్యవర్ధత తథైవ సః। తతః కతిపయాహస్తు జరత్కారుర్మహాయశాః
పౌర్ణమి వైపు చంద్రుడు ఎలా పెరుగుతాడో, అలాగే ఆ గర్భం పెరిగింది. కొన్ని రోజులకు, మహా కీర్తిశాలి జరత్కారు—
ఉత్సఙ్గేఽస్యాః శిరః కృత్వా సుష్వాప పరిఖిన్నవత్। తస్మింశ్చ సుప్తే విప్రేన్ద్రే సవితాస్తమియాద్గిరిమ్
ఆమె ఒడిలో తలను పెట్టుకుని, అలసిపోయినవాడిలా నిద్రించాడు. ఆ మహర్షి నిద్రలో ఉండగా, సూర్యుడు కొండ వెనుకకి అస్తమించాడు.
అహ్నః పరిక్షయే బ్రహ్మంస్తతః సాఽచిన్తయత్తదా। వాసుకేర్భగినీ భీతా ధర్మలోపాన్మనస్వినీ
రోజు ముగియబోతున్న వేళ, వాసుకి సోదరి, ధర్మానికి భంగం కలుగుతుందేమోనని భయపడి, ఆ విషయాన్ని మనసులో ఆలోచించింది.
కిం ను మే సుకృతం భూయాద్భర్తురుత్థాపనం న వా। దుఃఖశీలో హి ధర్మాత్మా కథం నాస్యాపరాధ్నుయామ్
నేను ధర్మాన్ని పాటించాలా, లేక నా భర్తను లేపాలా, లేదా లేపకూడదా? అతడు దుఃఖంతో ఉన్నవాడు, ధర్మబద్ధుడూ. నేను అతనికి తప్పు చేయకుండా ఎలా ఉండగలను?
కోపో వా ధర్మశీలస్య ధర్మలోపోఽథవా పునః। ధర్మలోపో గరీయాన్వై స్యాదిత్యత్రాకరోన్మతిమ్
ధర్మాన్ని పాటించే వాడికీ కోపం రావచ్చు, లేక ధర్మానికి లోపం కలగొచ్చు. కానీ ధర్మానికి లోపం కలగడం మరింత పెద్దదని ఆమె భావించింది.
ఉత్థాపయిష్యే యద్యేనం ధ్రువం కోపం కరిష్యతి। ధర్మలోపో భవేదస్య సన్ధ్యాతిక్రమణే ధ్రువమ్
నేను అతన్ని లేపితే, తప్పకుండా అతనికి కోపం వస్తుంది. లేపకపోతే, సంధ్యా కాలాన్ని మిస్ అవడం వల్ల ధర్మానికి లోపం కలుగుతుంది.
ఇతి నిశ్చిత్య మనసా జరత్కారుర్భుజంగమా। తమృషిం దీప్తతపసం శయానమనలోపమమ్
ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకుని, జరత్కారుని భార్య, అగ్నిలా తపస్సుతో మెరిసే ఆ మహర్షిని అతను పడుకున్నప్పుడు దగ్గరికి వెళ్లింది.
ఉవాచేదం వచః శ్లక్ష్ణం తతో మధురభాషిణీ। ఉత్తిష్ఠ త్వం మహాభాగ సూర్యోఽస్తముపగచ్ఛతి
తర్వాత, మృదువుగా, తీయగా మాట్లాడుతూ, 'ఎలాగో మహాభాగా! లేవండి, సూర్యుడు అస్తమిస్తున్నాడు' అని చెప్పింది.
సన్ధ్యాముపాస్స్వ భగవన్నపః స్పృష్ట్వా యతవ్రతః। ప్రాదుష్కృతాగ్నిహోత్రోఽయం ముహూర్తో రమ్యదారుణః
'సంధ్యావందనం చేయండి ప్రభూ, నీరు తాకి, వ్రతాన్ని పాటిస్తూ, ఈ అందమైన అరుణవేళలో అగ్నిహోత్రం చేయాల్సిన సమయం వచ్చింది.'
సన్ధ్యా ప్రవర్తతే చేయం పశ్చిమాయాం దిశి ప్రభో। ఏవముక్తః స భగవాఞ్జరత్కారుర్మహాతపాః
'సంధ్యా పశ్చిమ దిక్కులో మొదలైంది ప్రభూ.' అని ఆమె చెప్పగా, మహా తపస్సుతో ఉన్న జరత్కారు—
భార్యాం ప్రస్ఫురమాణౌష్ఠ ఇదం వచనమబ్రవీత్। అవమానః ప్రయుక్తోఽయం త్వయా మమ భుజంగమే
తన పెదాలు కంపించుతూ భార్యతో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు నన్ను అవమానించావు, ఓ నాగకన్యా!'
సమీపే తే న వత్స్యామి గమిష్యామి యథాగతమ్। శక్తిరస్తి న వామోరు మయి సుప్తే విభావసోః
'నేను నీ దగ్గర ఉండను, ఎలా వచ్చానో అలా వెళ్తాను. నిద్రలో ఉన్నప్పుడు సూర్యుడు అస్తమించకుండా చేయగల శక్తి నీకు లేదు, ఓ సన్నని తొడలవాళ్లా!'
అస్తం గన్తుం యథాకాలమితి మే హృది వర్తతే। న చాప్యవమతస్యేహ వాసో రోచేత కస్యచిత్
'సమయానికి నేను వెళ్లిపోవాలని నా మనసులో ఉంది. ఎవరికైనా అవమానం జరిగితే అక్కడ ఉండాలని ఎవరికీ ఇష్టం ఉండదు.'
కిం పునర్ధర్మశీలస్య మమ వా మద్విధస్య వా। ఏవముక్తా జరత్కారుర్భర్త్రా హృదయకమ్పనమ్
'ధర్మాన్ని పాటించే వారికి, నాకు, లేక నా వంటి వారికి మరి ఎలా ఉంటుంది?' అని భర్త ఇలా చెప్పగా, జరత్కారు హృదయం కంపించిపోయింది.
అబ్రవీద్భగినీ తత్ర వాసుకేః సన్నివేశనే। నావమానాత్కృతవతీ తవాహం విప్రే బోధనమ్
వాసుకి సమాజంలో, అక్క అక్కడ ఇలా చెప్పింది: "బ్రాహ్మణా, నిన్ను నేను లేచిపోమని చెప్పినది అవమానంగా కాదు."
ధర్మలోపో న తే విప్ర స్యాదిత్యేతన్మయా కృతమ్। ఉవాచ భార్యామిత్యుక్తో జరత్కారుర్మహాతపాః
నీకు ధర్మంలో లోపం రాకూడదని నేను ఇలా చేసాను. నా భర్త అయిన మహాతపస్వి జరత్కారు చెప్పినట్టు నేను నీతో మాట్లాడాను.
ఋషిః కోపసమావిష్టస్త్యక్తుకామో భుజంగమామ్। న మే వాగనృతం ప్రాహ గమిష్యేఽహం భుజంగమే
ఆ ఋషి కోపంతో నిండిపోయి, ఆ పాము స్త్రీని వదిలేయాలని అనుకున్నాడు. "నేను చెప్పిన మాటలు ఎప్పుడూ అబద్ధం కావు. పాము స్త్రీ, నేను నిన్ను వదిలిపోతాను," అని అన్నాడు.
సమయో హ్యేష మే పూర్వం త్వయా సహ మిథః కృతః। సుఖమస్మ్యుషితో భద్రే బ్రూయాస్త్వం భ్రాతరం శుభే
మనిద్దరం ముందే చేసుకున్న ఒప్పందం ఇదే. శుభే, నేను నీతో సంతోషంగా ఉన్నాను. ఇప్పుడు నువ్వు నీ అన్నకి చెప్పు.
ఇతో మయి గతే భీరు గతః స భగవానితి। త్వం చాపి మయి నిష్క్రాన్తే న శోకం కర్తుమర్హసి
భయపడే వాడివి, నేను ఇక్కడినుండి వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, ఆయనకు నేను వెళ్ళిపోయానని చెప్పు. నేను వెళ్ళిన తరువాత నువ్వు బాధపడకూడదు.
ఇత్యుక్తా సాఽనవద్యాఙ్గీ ప్రత్యువాచ మునిం తదా। జరత్కారుం జరత్కారుశ్చిన్తాశోకపరాయణా
ఇలా చెప్పినప్పుడు, ఆ నిందలేని స్త్రీ, జరత్కారు మహర్షిని, ఆందోళన, దుఃఖంతో నిండిన మనసుతో సమాధానం చెప్పింది.