అథ హృష్టమనా రాజా మహత్యా సేనయా సహ। సుతాం ప్రస్థాపయామాస పుణ్యశ్లోకాయ ధీమతే
ఆ తరువాత ఆనందంతో ఉన్న రాజు, గొప్ప సైన్యంతో కలసి తన కుమార్తెను పుణ్యశ్లోకుడైన ధీరుడికి పంపించాడు.
దమయన్తీమపి పితా సత్కృత్యపరవీరహా। ప్రాస్థాపయదమేయాత్మా భీమో భీమపరాక్రమః
దమయంతి తండ్రైన భీముడు, అపారమైన ఆత్మబలం, భయంకరమైన పరాక్రమం కలవాడు, ఆమెను గౌరవించి పంపించాడు.
ఆగతాయాం తు వైదర్భ్యాం సపుత్రాయాం నలో నృపః। వర్తయామాస ముదితో దోవరాడివ నన్దనే
వైదర్భి తన కుమారుడితో వచ్చినప్పుడు, నలుడు ఆనందంతో, దోవరాజు నందనవనంలో ఉన్నట్టుగా జీవించాడు.
తథా ప్రకాశతాం యాతో జమ్బూద్వీపే స రాజసు। పునః స్వే చావసద్రాజ్యే ప్రత్యాహృత్య మహాయశాః
అలా నలుని కీర్తి జంబూద్వీపంలోని రాజులందరిలో వ్యాపించింది. మహాయశస్వి నలుడు తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు, అక్కడే మళ్లీ నివసించాడు.
ఈజే చ వివిధైర్యజ్ఞైర్విధివచ్చాప్తదక్షిణైః। తథా త్వమపి రాజేన్ద్ర ససుహృద్వక్ష్యసే చిరాత్
అతడు విధిగా, సముచితమైన దక్షిణలతో వివిధ యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. రాజేంద్రా! నువ్వు కూడా నీ స్నేహితులతో కలిసి, కొంతకాలం తర్వాత సుఖంగా జీవిస్తావు.
దుఃఖమేతాదృశంప్రాప్తో నలః పరపురంజయః। దేవనేన నరశ్రేష్ఠ సభార్యో భరతర్షభ
పరపురాలను జయించిన నలుడు, దేవతల సంకల్పంతో, భార్యతో కలిసి ఇలాంటి బాధను అనుభవించాడు, నరశ్రేష్ఠుడా! భరతులలో శ్రేష్ఠుడా!
ఏకాకినైవ సుమహన్నలేన పృథివీపతే। దుఃఖమాసాదితం ఘోరం ప్రాప్తశ్చాభ్యుదయః పునః
ఓ భూమిపాలకా! నలుడు ఒంటరిగా ఎంతో ఘోరమైన బాధను అనుభవించాడు. అయినా, మళ్లీ సౌభాగ్యాన్ని పొందాడు.
త్వం పునర్భ్రాతృసహితః కృష్ణయా చైవ పాణ్డవ। కథాశ్చాపి సమాకర్ణ్య ధర్మమేవానుచిన్తయన్
కాని పాండవా! నువ్వు నీ అన్నదమ్ములతో, కృష్ణతో కలసి ఉన్నావు. ఈ కథలు విని, ధర్మాన్ని మాత్రమే ఆలోచిస్తున్నావు.
బ్రాహ్మణైశ్చ మహాభాగైర్వేదవేదాఙ్గపారగైః। నిత్యమన్వాస్యసే రాజంస్తత్ర కా పరిదేవనా
ఓ రాజా! వేదాలు, వేదాంగాలలో నిపుణులైన మహాభాగులైన బ్రాహ్మణులు నిన్ను ఎప్పుడూ సేవిస్తున్నారు. ఇక్కడ నీకు విచారించడానికి ఏముంది?
కర్కోటకస్య నాగస్ దమయన్త్యా నలస్య చ। ఋతుపర్ణస్య రాజర్షేః కీర్తనం కలినాశనమ్
కర్కోటకుడు, దమయంతి, నలుడు, ఋతుపర్ణుడు వీరి కథ కలియుగాన్ని నశింపజేసే శక్తి కలది.
ఇతిహాసమిమం చాపి కలినాశనమచ్యుత। శక్యమాశ్వసితుం శ్రుత్వా త్వద్విధేన విశాంపతే
అచ్యుతా! ఈ పురాతన కథ కూడా కలినాశకమే. నువ్వు వంటివాడైన రాజు దీన్ని విని, మనస్సుకు ఓదార్పు పొందవచ్చు.
అస్థిరత్వం చ సంచిన్త్య పురుషార్థస్ నిత్యదా। తస్యోదయే వ్యయే చాపి న చిన్తయితుమర్హసి
మనుషుల ప్రయత్నం స్థిరంగా ఉండదని ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకో. దాని విజయాపజయాల్లో నీకు చింత అవసరం లేదు.
శ్రుత్వేతిహాసం నృషతే సమాశ్వసిహి మా శుచః। వ్యసనే త్వం మహారాజ న విషీదితుమర్హసి
ఈ కథ విని, ఓ రాజా! ధైర్యంగా ఉండు, దుఃఖించవద్దు. కష్టకాలంలో నువ్వు మనసు కోల్పోవద్దు.
విషమావస్థితే దైవే పౌరుషేఽఫలతాం గతే। విషాదయన్తి నాత్మానం సత్త్వాపాశ్రయిణో నరాః
దైవం ప్రతికూలంగా ఉన్నప్పుడు, మనుషుల ప్రయత్నం ఫలించకపోయినా, ధైర్యాన్ని నమ్మినవారు ఎప్పుడూ నిరాశ చెందరు.
యే చేదం కథయిష్యన్తి నలస్ చరితం మహత్। శ్రోష్యన్తి చాప్యభీక్ష్ణం వై నాలక్ష్మీస్తాన్భజిష్యతి
ఈ నలుని గొప్ప కథను ఎవరు చెబుతారో, ఎవరెవరూ తరచూ వింటారో, వారిని లక్ష్మీ ఎప్పుడూ వదలదు.
అర్థాస్తస్యోపపత్స్యన్తే ధన్యతాం చ గమిష్యతి। ఇతిహాసమిమం శ్రుత్వా పురాణం శశ్వదుత్తమమ్
వారికి ధనం లభిస్తుంది, వారు ధన్యులవుతారు. ఈ శాశ్వతమైన పురాతన ఉత్తమ కథను విని వారు సుఖంగా ఉంటారు.
పుత్రాన్పౌత్రాన్పశూంశ్చాపి లభతే నృషు చాగ్ర్యతామ్। ఆరోగ్యప్రీతిమాంశ్చైవ భవిష్తి న సంశయః
వారికి కుమారులు, మనవళ్లు, పశువులు లభిస్తాయి. మనుషులలో గొప్పతనం, ఆరోగ్యం, ఆనందం కూడా కలుగుతాయి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
భయాత్రస్యసి యచ్చ త్వమాహ్వయిష్యతి మాం పునః। అక్షజ్ఞ ఇతి తత్తేఽహం నాశయిష్యామి పార్థివ
నువ్వు మళ్లీ నన్ను పిలుస్తావేమో, నేను అక్షజ్ఞుడిననే భయముంటే, ఓ రాజా! ఆ భయాన్ని నేను నీలో నుంచి పోగొడతాను.
వేదాక్షహృదయం కృత్స్నమహం సత్యపరాక్రమ। ఉపపద్యస్వ కౌన్తేయ ప్రసన్నోఽహం బ్రవీమి తే
నాకు వేదాలూ, అక్షహృదయం అన్నీ తెలుసు. నేను సత్యశీలి, పరాక్రమవంతుడిని. కౌంతేయా! నన్ను ఆశ్రయించు, నేను సంతోషంగా నీతో మాట్లాడుతున్నాను.
తతో హృష్టమనా రాజా బృహదశ్వమువాచ హ। భగవన్నక్షహృదయం జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః
ఆ తరువాత రాజు ఆనందంతో బృహదశ్వునితో ఇలా అన్నాడు: 'భగవన్! నాకు అక్షహృదయం నిజంగా తెలుసుకోవాలని ఉంది.'
కౌన్తేయేనైవముక్తస్తు బృహదశ్వో మహామునిః'। తతోఽక్షహృదయం ప్రాదాత్పాణ్డవాయ మహాత్మనే। `లబ్ధ్వా చ పాణ్డవో రాజా విశోకః సమపద్యత
కౌంతేయుడు ఇలా అన్న తరువాత, మహామహుడు బృహదశ్వుడు పాండవుడైన యుధిష్ఠిరునికి పాశక విద్యను ఇచ్చాడు. ఆ విద్యను పొందిన యుధిష్ఠిరుడు దుఃఖాన్ని వదిలిపెట్టాడు.
పునరేవ తు వక్ష్యామి యస్త్వత్తో దుఃఖితో నృపః। తం శృణుష్వ మహారాజ సర్వదుఃఖాపనుత్తయే
ఇప్పుడు మళ్లీ నీ వల్ల బాధపడ్డ ఒక రాజును గురించి చెబుతాను. ఓ మహారాజా! అన్ని బాధలు పోవడానికి ఆ కథను విను.
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతో మహాత్మా పృథివీపతిః। త్రిశఙ్కురితి విఖ్యాతోరాజరాజో మహాద్యుతిః
ఇక్ష్వాకువంశంలో జన్మించిన మహాత్ముడు, భూమిని పాలించిన రాజు, త్రిశంకు అని పేరు పొందిన మహాయశస్వి రాజధిరాజు ఉన్నాడు.
హరిశ్చన్ద్రస్తతో జజ్ఞే గుణరత్నాకరో నృపాత్। తతో విశేషైర్వివిధైర్యజ్ఞైర్విపులదక్షిణైః
ఆయనకు హరిశ్చంద్రుడు పుట్టాడు. అతడు గుణాల రత్నాల నిలయంగా, వివిధ యజ్ఞాలు చేసి, విరివిగా దానం ఇచ్చే రాజుగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
స తు లోకే వరః పుంసాం పుణ్యశ్లోకో మహాయశాః। సత్యవాదీ మధురవాక్సత్యేన బహుభాషితా
అతడు లోకంలో మానవులందరిలో శ్రేష్ఠుడిగా, పుణ్యశ్లోకుడిగా, మహాయశస్విగా నిలిచాడు. సత్యవంతుడిగా, మధురంగా మాట్లాడేవాడిగా, సత్యంలో నిలబడేవాడిగా పేరు పొందాడు.
తస్య భార్యాఽభవద్భూమౌ సౌశీల్యసమలంకృతా। ఉశీనరస్య రాజర్షేర్దుహితా పుణ్యలక్షణా
భూమిపై అతనికి భార్యగా, సౌశీల్యంతో అలంకరించబడిన, ఉశీనరుడనే రాజర్షి కుమార్తె అయిన పుణ్యలక్షణ స్త్రీ కలిగింది.
స్వయంవరే మహాభాగం వరయామాస భామినీ। హరిశ్చన్ద్రం సమేతానాం రాజ్ఞాం మద్యే పతిం విభుమ్
ఆ భామ స్వయంవరంలో కూడిన రాజులందరిలో హరిశ్చంద్రుడిని తన భర్తగా ఎంచుకుంది.
తయా సహ మహీపాలః సత్యవత్యా మనోజ్ఞయా। రేమే చ సుచిరం కాలం రాజా రాజ్యమవాప్య చ
ఆ మనోహరమైన సత్యవతితో పాటు రాజు హరిశ్చంద్రుడు రాజ్యం పొందిన తరువాత చాలా కాలం సుఖంగా జీవించాడు.
తస్యాం దేవ్యాం హరిశ్చన్ద్రాజ్జజ్ఞే రాజీవలోచనః। పుత్రః పుణ్యవతాం శ్రేష్ఠో లోహితాశ్వ ఇతి శ్రుతః
ఆ రాణి సత్యవతికి హరిశ్చంద్రునికి పద్మవిలాస నేత్రాలయిన, పుణ్యులలో శ్రేష్ఠుడైన, లోహితాశ్వుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు.
దేవ్యా పుత్రేణ సహితః పుణ్యశ్లోకో మహాయశాః। వసిష్ఠయాజ్యో నృపతిరీజే శుణ్యైర్మహాధ్వరైః
ఆ దేవితో కుమారుడితో కలిసి, పుణ్యశ్లోకుడైన మహాయశస్వి రాజు వసిష్ఠుడు యాజమాన్యంతో గొప్ప యజ్ఞాలు, విరివిగా దానాలు చేశాడు.