శ్రుత్వా తు తస్ తా వాచో బహ్వబద్ధప్రలాపినః। ఇయేష స శిరశ్ఛేత్తుం ఖఙ్గేన కుపితో నలః
పుష్కరుడు చెప్పిన ఆ అర్థంలేని, గర్వభరితమైన మాటలు విని, కోపంతో నలుడు తన ఖడ్గంతో అతని తలను కోయాలని అనుకున్నాడు.
స్మయంస్తు రోషతామ్రాక్షస్తమువాచ నలో నృపః। పణావః కిం వ్యాహరసే జితో న వ్యాహరిష్యసి
కోపంతో కళ్లకు ఎర్రటి వెలుగు వచ్చినా, చిరునవ్వుతో నలుడు, 'పణాల గురించి ఎందుకు మాట్లాడుతున్నావు? ఓడిపోతే ఇక మాటలు రావు,' అన్నాడు.
తతః ప్రావర్తత ద్యూతం పుష్కరస్య నలస్య చ। ఏకపాణేన భద్రం తే నలేన స పరాజితః
అంతటితో పుష్కరుడు, నలుడు ఇద్దరి మధ్య పాశా ఆట మొదలైంది; ఒక్క చేతితో ఆడగా, నలుడు గెలిచి, పుష్కరుడు ఓడిపోయాడు.
స రత్నకోశనిచయైః ప్రాణేన పణితోపి చ। జిత్వా చ పుష్కరం రాజా ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్
రత్నాల గుట్టలు, తన ప్రాణాన్ని కూడా పణంగా పెట్టి, పుష్కరుని ఓడించిన రాజు నలుడు, ఆనందంగా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
మమ సర్వమిదం రాజ్యమవ్యగ్రం హతకణ్ఠకమ్। వైదర్భీ న త్వయా శక్యా రాజాపశద వీక్షితమ్। తస్యాస్త్వం సపరీవారో మూఢ దాసత్వమాగతః
నా రాజ్యం మొత్తం ప్రశాంతంగా, ఎటువంటి భయం లేకుండా ఉంది. రాజవంశానికి దూరమైన వాడా, నువ్వు వైదర్భి దేవిని చూడటానికి కూడా అర్హుడవు కాదు. నీతో పాటు ఉన్నవారితో కలసి, నీవు ఆమెకు సేవకుడివి అయ్యావు, మూర్ఖుడా!
న త్వయా తత్కృతంకర్మ యేనాహం విజితః పురా। కలినా తత్కృతం కర్మ త్వం చ మూఢ న బుధ్యసే
నన్ను ఓడించిందీ నీ చేతికాదు; అది కలియుగ ప్రభావమే. నీవు మూర్ఖుడివి, ఈ విషయాన్ని అర్థం చేసుకోలేదు.
నాహం పరకృతం దోషం త్వయ్యాధాస్యే కథంచన। యథాసుఖం వై జీవత్వంప్రాణానవసృజామి తే
ఇతరుల చేసిన తప్పును ఎప్పుడూ నీ మీద వేయను. నువ్వు సుఖంగా జీవించు; నీకు ప్రాణాలు మిగుల్చుతున్నాను.
తథైవ సర్వసంభారం స్వమంశం వితరామి తే। తథైవ చ మమ ప్రీతిస్త్వయి వీర న సంశయః
అలాగే, నీకు కావలసిన వస్తువులు, నీ వాటా అన్నీ ఇస్తాను. నీవంటే నాకు ప్రేమ ఎప్పుడూ ఉంటుంది, వీరుడా, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సౌహార్దం చాపి మే త్వత్తో న కదాచిత్ప్రహాస్యతి। పుష్కర త్వం హి మే భ్రాతా సంజీవ శరదః శతమ్
నాకు నీతో ఉన్న స్నేహం ఎప్పుడూ విడదీయదు. పుష్కరా, నువ్వు నా అన్నయ్యవు; నువ్వు వంద సంవత్సరాలు సుఖంగా జీవించు.
ఏవం నలః సాన్త్వయిత్వా భ్రాతరం సత్యవిక్రమః। వచనైస్తోషయామాస పరిష్వజ్య పునః పునః
అలా నళుడు, నిజాయితీగలవాడు, తన అన్నయ్యను మృదువుగా మాటలతో ఓదార్చి, మళ్లీ మళ్లీ ఆలింగనం చేసి సంతోషపరిచాడు.
సాన్త్వితో నైషధేనైవం పుష్రరః ప్రత్యువాచ తమ్। పుణ్యశ్లోకం తదా రాజన్నభివాద్య కృతాఞ్జలిః
నళుడు ఇలా ఓదార్చగా, పుష్కరుడు చేతులు జోడించి, పుణ్యశ్లోకుడైన రాజును నమస్కరించి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
కీర్తిరస్తు తవాక్షయ్యా జీవ వర్షాయుతం సుఖీ। యో మే వితరసి ప్రాణానధిష్ఠానం చ పార్థివ
నీ కీర్తి ఎప్పటికీ నిలిచిపోవాలి. రాజా, నువ్వు నాకు ప్రాణాలు, స్థానం ఇచ్చావు. నువ్వు పది వేల సంవత్సరాలు సుఖంగా జీవించు.
స తథా సత్కృతో రాజ్ఞా మాసముష్య తదా నృపః। ప్రయయౌ పుషరో హృష్టః స్వపురం స్వజనావృతః
అలా రాజు గౌరవించగా, పుష్కరుడు ఆనందంతో తన ప్రజలతో కలసి తన ఊరికి వెళ్లిపోయాడు.
మహత్యా సేనయా సార్ధంవినీతైః పరిచారకైః। భ్రాజమాన ఇవాదిత్యో వపుషా పురుషర్షభ
పెద్ద సైన్యం, వినయంగా ఉన్న సేవకులతో కలిసి, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, మానవులలో శ్రేష్ఠుడిగా కనిపించాడు.
ప్రస్థాప్య పుష్కరం రాజా విత్తవన్తమనామయమ్। ప్రవివేశ పురం శ్రీమానత్యర్థముపశోభితామ్
పుష్కరుడిని ధనవంతుడిగా, క్షేమంగా పంపించి, మహిమగల రాజు అత్యంత అందంగా అలంకరించబడిన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
ప్రవిశ్య సాన్త్వయామాస పౌరాంశ్చ నిషధాధిపః। `హితేషు చైషాం సతతం పితేవావహితోఽభవత్
నిషధాధిపతి నగరంలోకి వచ్చి, ప్రజలను ఓదార్చాడు. వారి మేలుకోసం ఎప్పుడూ తండ్రిలా శ్రద్ధగా ఉండేవాడు.
పౌరా జానపదాశ్చాపి సంప్రహృష్టతనూరుహాః। ఊచుః ప్రాఞ్జలయః సర్వే సామాత్యప్రముఖా జనాః
నగర ప్రజలు, గ్రామ ప్రజలు, మంత్రులు ముందుండగా అందరూ ఆనందంతో ఒళ్ళు మురిసిపోతూ చేతులు జోడించి మాట్లాడారు.
అద్యస్మ నిర్వృతా రాజన్పురే జనపదేఽపి చ। ఉపాసితుం పునః ప్రాప్తా దేవా ఇవ శతక్రతుమ్
రాజా, ఈ రోజు మేము నగరంలో, గ్రామాల్లో సంతోషంగా ఉన్నాము. మేము మళ్లీ నిన్ను సేవించడానికి వచ్చాము, దేవతలు ఇంద్రుని సేవించునట్లు.
ప్రశాన్తే తు పురే హృష్టే సంప్రవృత్తే మహోత్సవే। మహత్యా సేనయా రాజా దమయన్తీముపానయత్
నగరం ప్రశాంతంగా, ఆనందంగా ఉండగా, పెద్ద పండుగ జరుగుతుండగా, రాజు గొప్ప సైన్యంతో కలిసి దమయంతిని తీసుకొచ్చాడు.
పుణ్యశ్లోకం తు రాజ్యస్థం శ్రుత్వా భీమో మహీపతిః। ముదా పరమయా యుక్తో బభూవ భరతర్షభ
పుణ్యశ్లోకుడైన రాజు తిరిగి తన రాజ్యం పొందాడని విని, భూమిపై పాలకుడైన భీముడు పరమానందంతో నిండిపోయాడు, భరత వంశ శ్రేష్ఠుడా!
అథ హృష్టమనా రాజా మహత్యా సేనయా సహ। సుతాం ప్రస్థాపయామాస పుణ్యశ్లోకాయ ధీమతే
ఆ తరువాత ఆనందంతో ఉన్న రాజు, గొప్ప సైన్యంతో కలసి తన కుమార్తెను పుణ్యశ్లోకుడైన ధీరుడికి పంపించాడు.
దమయన్తీమపి పితా సత్కృత్యపరవీరహా। ప్రాస్థాపయదమేయాత్మా భీమో భీమపరాక్రమః
దమయంతి తండ్రైన భీముడు, అపారమైన ఆత్మబలం, భయంకరమైన పరాక్రమం కలవాడు, ఆమెను గౌరవించి పంపించాడు.
ఆగతాయాం తు వైదర్భ్యాం సపుత్రాయాం నలో నృపః। వర్తయామాస ముదితో దోవరాడివ నన్దనే
వైదర్భి తన కుమారుడితో వచ్చినప్పుడు, నలుడు ఆనందంతో, దోవరాజు నందనవనంలో ఉన్నట్టుగా జీవించాడు.
తథా ప్రకాశతాం యాతో జమ్బూద్వీపే స రాజసు। పునః స్వే చావసద్రాజ్యే ప్రత్యాహృత్య మహాయశాః
అలా నలుని కీర్తి జంబూద్వీపంలోని రాజులందరిలో వ్యాపించింది. మహాయశస్వి నలుడు తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు, అక్కడే మళ్లీ నివసించాడు.
ఈజే చ వివిధైర్యజ్ఞైర్విధివచ్చాప్తదక్షిణైః। తథా త్వమపి రాజేన్ద్ర ససుహృద్వక్ష్యసే చిరాత్
అతడు విధిగా, సముచితమైన దక్షిణలతో వివిధ యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. రాజేంద్రా! నువ్వు కూడా నీ స్నేహితులతో కలిసి, కొంతకాలం తర్వాత సుఖంగా జీవిస్తావు.
దుఃఖమేతాదృశంప్రాప్తో నలః పరపురంజయః। దేవనేన నరశ్రేష్ఠ సభార్యో భరతర్షభ
పరపురాలను జయించిన నలుడు, దేవతల సంకల్పంతో, భార్యతో కలిసి ఇలాంటి బాధను అనుభవించాడు, నరశ్రేష్ఠుడా! భరతులలో శ్రేష్ఠుడా!
ఏకాకినైవ సుమహన్నలేన పృథివీపతే। దుఃఖమాసాదితం ఘోరం ప్రాప్తశ్చాభ్యుదయః పునః
ఓ భూమిపాలకా! నలుడు ఒంటరిగా ఎంతో ఘోరమైన బాధను అనుభవించాడు. అయినా, మళ్లీ సౌభాగ్యాన్ని పొందాడు.
త్వం పునర్భ్రాతృసహితః కృష్ణయా చైవ పాణ్డవ। కథాశ్చాపి సమాకర్ణ్య ధర్మమేవానుచిన్తయన్
కాని పాండవా! నువ్వు నీ అన్నదమ్ములతో, కృష్ణతో కలసి ఉన్నావు. ఈ కథలు విని, ధర్మాన్ని మాత్రమే ఆలోచిస్తున్నావు.
బ్రాహ్మణైశ్చ మహాభాగైర్వేదవేదాఙ్గపారగైః। నిత్యమన్వాస్యసే రాజంస్తత్ర కా పరిదేవనా
ఓ రాజా! వేదాలు, వేదాంగాలలో నిపుణులైన మహాభాగులైన బ్రాహ్మణులు నిన్ను ఎప్పుడూ సేవిస్తున్నారు. ఇక్కడ నీకు విచారించడానికి ఏముంది?
కర్కోటకస్య నాగస్ దమయన్త్యా నలస్య చ। ఋతుపర్ణస్య రాజర్షేః కీర్తనం కలినాశనమ్
కర్కోటకుడు, దమయంతి, నలుడు, ఋతుపర్ణుడు వీరి కథ కలియుగాన్ని నశింపజేసే శక్తి కలది.