అశోభయచ్చ నగరీం పతాకాధ్వజమాలినీమ్। సిక్తాః సుమృష్టపుష్పాఢ్యా రాజమార్గాః స్వలంకృతాః
పతాకలు, జెండాలతో అలంకరించబడిన నగరం ప్రకాశంగా మెరిసింది; రాజమార్గాలు పుష్పాలతో అలంకరించి, నీరు చల్లి, అందంగా తీర్చిదిద్దారు.
ద్వారిద్వారి చ పౌరాణాం పుష్పభఙ్గః ప్రకల్పితః। అర్చితాని చ సర్వాణి దేవతాయతనాని చ
ప్రజల ఇంటి ప్రతి గేటు వద్ద పుష్పాల అలంకరణ చేశారు; దేవతల ఆలయాలన్నీ పూజించి గౌరవించారు.
ఋతుపర్ణోఽపిశుశ్రావ బాహుకచ్ఛద్మినం నలమ్। దమయన్త్యా సమాయుక్తం జహృషే చ నరాధిపః
ఋతుపర్ణుడు కూడా బాహుకుని రూపంలో ఉన్న నళుడు, దమయంతితో కలిసినట్టు విని, రాజు హర్షంతో ఆనందించాడు.
తమానాయ్య నలం రాజా క్షమయామాస పార్థివః। స చ తం క్షమయామాస హేతుభిర్బుద్ధిసంమితః
రాజు నళుని పిలిపించుకొని క్షమించాడు; నళుడు కూడా వివేకంతో అతనిని క్షమించాడు.
స సత్కృతోమహీపాలో నైషధం విస్మితాననః। దిష్ట్యా సమేతో దారైః స్వైర్భవానిత్యభ్యనన్దత
ఆ గౌరవప్రదమైన రాజు, ఆశ్చర్యంతో నిండిన ముఖంతో, నైషధుని చూసి, 'నీ భార్యతో మళ్లీ కలిసినందుకు ధన్యమైనది' అని ఆనందంగా పలికాడు.
కచ్చిత్తు నాపరాధం తే కృతవానస్మి నైషధ। అజ్ఞాతవాసే వసతో మద్గృహేవసుధాధిప
నైషధా, నీవు నా ఇంట్లో గుర్తు తెలియకుండా ఉన్నప్పుడు, నేను నీకు ఏదైనా తప్పు చేయలేదని ఆశిస్తున్నాను.
యది వాఽబుద్ధిపూర్వాణి యది బుద్ధ్యాఽపి కానిచిత్। మయా కృతాన్యకార్యాణి తాని త్వం క్షన్తుమర్హసి
నేను తెలియక, లేదా తెలిసీ ఏదైనా తప్పు చేసినా, వాటిని నీవు క్షమించాలి.
న మేఽపరాధం కృతవాంస్త్వం స్వల్పమపి పార్థివ। కృతేఽపి చ న మే కోపః క్షన్తవ్యం హి మయా తవ
రాజా, నీవు నాకు చిన్న తప్పు కూడా చేయలేదు; చేసినా కూడా నాకు కోపం ఉండదు, నేను నిన్ను క్షమించాలి.
పూర్వం హ్యాపి సఖా మేఽసి సంబన్ధీ చ జనాధిప। అత ఊర్ధ్వం తు భూయస్త్వం ప్రీతిమాహర్తుమర్హసి
నీవు నా స్నేహితుడవు, బంధువవు; ఇకపై మరింత ప్రేమతో ఉండాలి.
సర్వకామైః సువిహితైః సుఖమస్మ్యుషితస్త్వయి। న తథా స్వగృహేరాజన్యథా తవ గృహే సదా
నీ దగ్గర అన్ని సౌఖ్యాలతో సంతోషంగా ఉన్నాను; నా ఇంట్లో కన్నా నీ ఇంట్లోనే ఎక్కువ ఆనందంగా గడిపాను.
ఇదం చైవ హయజ్ఞానం త్వదీయం మయి తిష్ఠతి। తదుపాకర్తుమిచ్ఛామి మన్యసే యది పార్థివ
ఈ గుర్రాల విద్య నీదే, అది నా దగ్గర ఉంది; నీవు అనుకుంటే, దాన్ని నీకు తిరిగి ఇవ్వాలని కోరుతున్నాను, రాజా.
ఏవముక్త్వా దదౌ విద్యామృతుపర్ణాయ నైషధః। స చ తాం ప్రతిజగ్రాహ విధిదృష్టేన క్రమణా
అలా చెప్పి, నైషధుడు ఋతుపర్ణునికి ఆ విద్యను ఇచ్చాడు; ఋతుపర్ణుడు కూడా విధిగా ఆ విద్యను స్వీకరించాడు.
గృహీత్వా చాశ్వహృదయం ప్రీతో భాగస్వరిర్నృప। నిషధాధిపతేశ్చాపి దత్తాఽక్షహృదయం నృపః। సూతమన్యముపాదాయ యయౌ స్వపురమేవ హ
గుర్రాల విద్యను పొందిన రాజు ఆనందించాడు; పైగా, పాశక విద్యను నైషధునికి ఇచ్చాడు. తరువాత, మరో రథసారథిని తీసుకొని తన నగరానికి వెళ్లిపోయాడు.
ఋతుపర్ణే గతే రాజన్నలో రాజా విశాంపతే। నగరే కుణ్డినే కాలం నాతిదీర్గమివావసత్
ఋతుపర్ణుడు వెళ్లిన తర్వాత, రాజా నళుడు కుండిన నగరంలో కొంతకాలం మాత్రమే ఉన్నాడు.
స మాసముష్య కౌన్తేయ భీమమామన్త్ర్య నైషధః। పురాదల్పపరీవారో జగామ నిషధాన్ప్రతి
ఒక నెల గడిపిన తర్వాత, కుంతీ కుమారుడా, నైషధుడు భీముని వీడ్కోలు చెప్పి, కొద్దిమంది తోడుగా తీసుకొని నిషధకు బయలుదేరాడు.
రథేనైకేన శుభ్రేణ దన్తిభిః పరిషోడశై। పఞ్చాశద్భిర్హయైశ్చైవ షట్శతైశ్చ పదాతిభిః
ఒక అందమైన రథం, పదహారు ఏనుగులు, యాభై గుర్రాలు, ఆరు వందల కాలాళ్లతో బయలుదేరాడు.
స కమ్పయన్నివ మహీం త్వరమాణో మహాపురీమ్। ప్రవివేశాథ సంరబ్ధస్తరసైవ మహామనాః
భూమిని కంపించించినట్టు వేగంగా నలుడు, గొప్ప మనసున్నవాడు, ఆ మహానగరంలోకి ఉత్సాహంగా ప్రవేశించాడు.
తతః పుష్కరమాసాద్య వీరసేనసుతో నలః। ఉవాచ దీవ్యావ పునర్బహువిత్తం మయాఽర్జితమ్
తర్వాత పుష్కరుని దగ్గరకు చేరిన వీరసేన కుమారుడు నలుడు, 'నేను చాలా ధనం సంపాదించాను, మళ్ళీ పాశా ఆట ఆడదాం' అని అన్నాడు.
దమయన్తీ చ యచ్చాన్యన్మమ కించన విద్యతే। ఏష వై మమ సంన్యాసస్తవ రాజ్యంతు పుష్కర
దమయంతి సహా నాకు ఉన్నది అన్నీ నీకే అర్పిస్తున్నాను; రాజ్యం కూడా నీదే కావచ్చు, పుష్కరా.
పునః ప్రవర్తతాం ద్యూతమితి మే నిశ్చితా మతిః। ఏకపాణేన భద్రం తే ప్రాణయోశ్చ పణావహే
మళ్ళీ పాశా ఆట మొదలవాలని నా నిశ్చయమైన మనసు; మనిద్దరం ఒక్క చేతితో, మన ప్రాణాలనే పణంగా పెట్టి ఆడదాం. నీకు మేలు కలగాలి.
జిత్వా పరస్వమాహృత్ రాజ్యంవా యది వా వసు। ప్రతిపాణః ప్రదాతవ్యః ప్రాణో హి పణముచ్యతే
ఎవరైనా ఎదుటివాడి ధనం గాని, రాజ్యం గాని గెలిచినా, పణం తప్పక ఇవ్వాలి; ఎందుకంటే ప్రాణమే పణంగా చెప్పబడింది.
న చేద్వాఞ్ఛసి తద్ద్యూతం యుద్ధద్యూతం ప్రవర్తతామ్। ద్వైరథేనాస్తు వై శాన్తిస్తవ వా మమ వా నృప
ఈ పాశా ఆట నీకు ఇష్టమైతే సరే, లేకపోతే యుద్ధాన్ని మొదలుపెడదాం; మనిద్దరిలో ఎవరికైనా ఒప్పందం ద్వారా శాంతి కలగాలి, రాజా.
వంశభోజ్యమిదం రాజ్యమర్థితవ్యం యథా తథా। యేనకేనాప్యుపాయేన వృద్ధానామితి శాసనమ్
ఈ రాజ్యం వంశపారంపర్యంగా అనుభవించాలి, కావలసినట్టు ప్రయత్నించాలి; ఏ మార్గమైనా వృద్ధులు చెప్పిన ఆజ్ఞ అదే.
ద్వయోరేకతరే బుద్ధిః క్రియతామద్య పుష్కర। కైతవేనాక్షవత్యాం వా యుద్ధే వా నామ్యతాం ధనుః
పుష్కరా, మనిద్దరిలో ఎవరి నిర్ణయం అయినా ఈ రోజు తీసుకోవాలి; మోసంతో పాశా ఆటలోనా, లేక యుద్ధంలోనా, విల్లు వంచాలి.
నైషధేనైవముక్తస్తు పుష్కరః ప్రహసన్నివ। ధ్రువమాత్మజయం మత్వా ప్రత్యాహ నిషధాధిపమ్
నలుడు ఇలా చెప్పగానే, పుష్కరుడు తన విజయం ఖచ్చితంగా నమ్మి, నవ్వుతూ నిషధాధిపతిని ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
దిష్ట్యా త్వయాఽర్జితం విత్తం ప్రతిపాణాయ నైషధ। దిష్ట్యా చ దుష్కృతంకర్మ దమయన్త్యాః క్షయం గతమ్
నలా, అదృష్టవశాత్తు నీవు పణంగా పెట్టడానికి ధనం సంపాదించావు; అదృష్టంతోనే దమయంతి చేసిన దోషం కూడా ముగిసింది.
దిష్ట్యా వై ప్రీసే రాజన్మమ లాభాయ నైషధ। పునర్ద్యూతే చ తే బుద్ధిర్దిష్ట్యా పురుషసత్తమ
నలా, నీ వల్ల నాకు లాభం కలిగిందని నేను సంతోషిస్తున్నాను, రాజా; మళ్ళీ నీకు పాశా ఆట మీద ఆసక్తి కలిగిందని కూడా అదృష్టమే, మానవశ్రేష్ఠా.
ధనేనానేన వై భైమీ జితేన సమలంకృతా। మాముపస్థాస్యతి వ్యక్తం దివి శక్రమివాప్సరాః
ఈ ధనంతో, భీముడి కుమార్తెను గెలిచి అలంకరించి, ఆమె నాకు సేవ చేస్తుంది; ఆకాశంలో ఇంద్రునికి అప్సరసలు చేసినట్టు స్పష్టంగా ఉంటుంది.
నిత్యశో హి స్మరామి త్వాం ప్రతీక్షేఽపి చ నైషధ। దేవనే చ మభ ప్రీతిర్భవత్యేవాసుహృద్గణైః
నిత్యం నేను నిన్ను గుర్తు చేసుకుంటూ, ఎదురుచూస్తూ ఉంటాను, నలా; కానీ ఆటలో నా ఆనందం నా స్నేహితులతోనే ఉంటుంది, నీతో కాదు.
జిత్వాత్వద్య వరారోహాం దమయన్తీమనిన్దితామ్। కతకృత్యో భవిష్యామి సా హిమే నిత్యశో హృది
కానీ ఈ రోజు అందమైన నడుము కల దమయంతిని గెలిచి, నేను తృప్తిపొందుతాను; ఆమె ఎప్పటికీ నా హృదయంలో నిలిచి ఉంటుంది.