యస్య కన్యాఽస్తి భూతస్య యే మయేహ ప్రకీర్తితాః। తే మే కన్యాం ప్రయచ్ఛన్తు చరతః సర్వతోదిశమ్
ఇక్కడ నేను చెప్పినవారిలో ఎవరికైనా కన్య ఉంటే, నేను అన్ని దిక్కులా తిరుగుతున్న ఈ సమయంలో, వారు ఆ కన్యను నాకు ఇవ్వాలి.
మమ కన్యా సనామ్నీ యా భైక్ష్యవచ్చోదితా భవేత్। భరేయం చైవ యాం నాహం తాం మే కన్యాం ప్రయచ్ఛత
నా పేరుతో ఉన్న, భిక్షలా ఇచ్చే కన్యను, నేను పోషించగలిగితే, ఆ కన్యను నాకు అప్పగించండి.
తతస్తే పన్నగా యే వై జరత్కారౌ సమాహితాః। తామాదాయ ప్రవృత్తిం తే వాసుకేః ప్రత్యవేదయన్
అప్పుడు జరత్కారు కోసం కట్టుబడి ఉన్న ఆ పన్నగులు, ఆమెను తీసుకుని, జరిగిన విషయాన్ని వాసుకికి తెలియజేశారు.
తేషాం శ్రుత్వా స నాగేన్ద్రస్తాం కన్యాం సమలఙ్కృతామ్। ప్రగృహ్యారణ్యమగమత్సమీపం తస్య పన్నగః
వారు చెప్పినది విని, పన్నగాధిపతి ఆ అలంకరించబడిన కన్యను తీసుకుని, ఆ పన్నగుని దగ్గరకు అడవిలోకి వెళ్లాడు.
తత్ర తాం భైక్ష్యవత్కన్యాం ప్రాదాత్తస్మై మహాత్మనే। నాగేన్ద్రో వాసుకిర్బ్రహ్మన్న స తాం ప్రత్యగృహ్ణత
అక్కడ, పన్నగాధిపతి వాసుకి ఆ కన్యను భిక్షలా ఆ మహాత్ముడికి ఇచ్చాడు. కానీ అతను ఆమెను అంగీకరించలేదు.
అసనామేతి వై మత్వా భరణే చావిచారితే। మోక్షభావే స్థితశ్చాపి మన్దీభూతః పరిగ్రహే
ఆమెను పోషించలేను అని భావించి, ఆమె పోషణ గురించి ఆలోచించకుండా, మోక్షాన్ని కోరుతూ, ఆమెను స్వీకరించేందుకు మనస్సు పెట్టలేదు.
తతో నామ స కన్యాయాః పప్రచ్ఛ భృగునన్దన। వాసుకిం భరణం చాస్యా న కుర్యామిత్యువాచ హ
ఆ తరువాత, భృగునందనుడా, అతను ఆ కన్య పేరు ఏమిటో అడిగి, 'నేను ఆమెను పోషించను' అని వాసుకికి చెప్పాడు.
వాసుకిస్త్వబ్రవీద్వాక్యం జరత్కారుమృషిం తదా। సనామ్నీ తవ కన్యేయం స్వసా మే తపసాన్వితా
అప్పుడు వాసుకి, జరత్కారు ఋషికి ఇలా అన్నాడు: 'ఈమె నీ పేరుతో ఉన్న కన్య, నా సోదరి. తపస్సుతో నిండినవారు.'
భరిష్యామి చ తే భార్యాం ప్రతీచ్ఛేమాం ద్విజోత్తమ। రక్షణం చ కరిష్యేఽస్యాః సర్వశక్త్యా తపోధన। త్వదర్థం రక్ష్యతే చైషా మయా మునివరోత్తమ
'నీ భార్యను నేను పోషిస్తాను. ఆమెను అంగీకరించు, ద్విజోత్తమా. నా అన్ని శక్తులతో ఆమెను కాపాడుతాను, తపోధనా. నీకోసం, మునిశ్రేష్ఠా, ఆమెను నేను కాపాడుతాను.'
న భరిష్యేఽహమేతాం వై ఏష మే సమయః కృతః। అప్రియం చ న కర్తవ్యం కృతే చైనాం త్యజామ్యహమ్
'నేను ఆమెను పోషించను — ఇదే నా ప్రమాణం. ఆమెకు ఏదైనా అపరిచితమైన పని చేయరాదు. చేస్తే, నేను ఆమెను విడిచిపెడతాను.'
ప్రతిశ్రుతే తు నాగేన భరిష్యే భగినీమితి। జరత్కారుస్తదా వేశ్మ భుజగస్య జగామ హ
పాములు 'నా సోదరిని నేను పోషిస్తాను' అని హామీ ఇచ్చిన తరువాత, జరత్కారు ఆ పాముల ఇంటికి వెళ్లాడు.
తత్ర మన్త్రవిదాం శ్రేష్ఠస్తపోవృద్ధో మహావ్రతః। జగ్రాహ పాణిం ధర్మాత్మా విధిమన్త్రపురస్కృతమ్
అక్కడ మంత్రజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు, తపస్సులో ప్రావీణ్యం ఉన్న ధర్మాత్ముడు, యాజ్ఞిక క్రమంగా ఆమె చేతిని పట్టుకున్నాడు.
తతో వాసగృహం రమ్యం పన్నగేన్ద్రస్య సంమతమ్। జగామ భార్యామ దాయ స్తూయమానో మహర్షిభిః
తర్వాత, భార్యను ఇచ్చి, పన్నగాధిపతి ఆమోదించిన ఆ అందమైన గృహానికి, మహర్షుల ప్రశంసలతో వెళ్లాడు.
శయనం తత్ర సంక్లృప్తం స్పర్ధ్యాస్తరణసంవృతమ్। తత్ర భార్యాసహాయో వై జరత్కారురువాస హ
అక్కడ, అద్భుతమైన పరుపుతో మంచం సిద్ధం చేశారు. ఆ ఇంట్లో భార్యతో కలిసి జరత్కారు నివసించాడు.
స తత్ర సమయం చక్రే భార్యయా సహ సత్తమః। విప్రియం మే న కర్తవ్యం న చ వాచ్యం కదాచన
అక్కడ, ఆ మహాత్ముడు తన భార్యతో ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నాడు: 'నాకు ఇష్టంకాని పని చేయకూడదు, అలాంటి మాటలు కూడా చెప్పకూడదు.'
త్యజేయం విప్రియే చ త్వాం కృతే వాసం చ తే గృహే। ఏతద్గృహాణ వచనం మయా యత్సముదీరితమ్
'నాకు ఇష్టంకాని పని చేస్తే లేదా అలాంటి మాటలు చెప్పినా, నేను నిన్ను, నీ ఇల్లును విడిచిపెడతాను. నేను చెప్పిన ఈ మాటలను స్వీకరించు.'
తతః పరమసంవిగ్నా స్వసా నాగపతేస్తదా। అతిదుఃఖాన్వితా వాక్యం తమువాచైవమస్త్వితి
అప్పుడు నాగపతి వాసుకి సోదరి, ఎంతో బాధతో, మనసు కలవరపడి, 'అలాగే జరుగనీ' అని చెప్పింది.
తథైవ సా చ భర్తారం దుఃఖశీలముపచారత్। ఉపాయైః శ్వేతకాకీయైః ప్రియకామా యశస్వినీ
ఆమె కూడా తన భర్తను, అతడు దుఃఖంలో ఉండగా, స్నేహంగా, మృదువుగా, అతని మనసు గెలుచుకునేలా సేవ చేసింది.
ఋతుకాలే తతః స్నాతా కదాచిద్వాసుకేః స్వసా। భర్తారం వై యథాన్యాయముపతస్థే మహామునిమ్
తప్పకుండా ఉండవలసిన సమయంలో, స్నానం చేసి, వాసుకి సోదరి ఒకసారి తన భర్త అయిన మహర్షిని, యథావిధిగా దగ్గరగా చేరింది.
తత్ర తస్యాః సమభవద్గర్భో జ్వలనసన్నిభః। అతీవ తేజసా యుక్తో వైశ్వానరసమద్యుతిః
ఆమెకు గర్భం ఏర్పడింది. ఆ గర్భం అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, గొప్ప తేజస్సుతో, వైశ్వానరుని వెలుగుతో మెరిసింది.
శుక్లపక్షే యథా సోమో వ్యవర్ధత తథైవ సః। తతః కతిపయాహస్తు జరత్కారుర్మహాయశాః
పౌర్ణమి వైపు చంద్రుడు ఎలా పెరుగుతాడో, అలాగే ఆ గర్భం పెరిగింది. కొన్ని రోజులకు, మహా కీర్తిశాలి జరత్కారు—
ఉత్సఙ్గేఽస్యాః శిరః కృత్వా సుష్వాప పరిఖిన్నవత్। తస్మింశ్చ సుప్తే విప్రేన్ద్రే సవితాస్తమియాద్గిరిమ్
ఆమె ఒడిలో తలను పెట్టుకుని, అలసిపోయినవాడిలా నిద్రించాడు. ఆ మహర్షి నిద్రలో ఉండగా, సూర్యుడు కొండ వెనుకకి అస్తమించాడు.
అహ్నః పరిక్షయే బ్రహ్మంస్తతః సాఽచిన్తయత్తదా। వాసుకేర్భగినీ భీతా ధర్మలోపాన్మనస్వినీ
రోజు ముగియబోతున్న వేళ, వాసుకి సోదరి, ధర్మానికి భంగం కలుగుతుందేమోనని భయపడి, ఆ విషయాన్ని మనసులో ఆలోచించింది.
కిం ను మే సుకృతం భూయాద్భర్తురుత్థాపనం న వా। దుఃఖశీలో హి ధర్మాత్మా కథం నాస్యాపరాధ్నుయామ్
నేను ధర్మాన్ని పాటించాలా, లేక నా భర్తను లేపాలా, లేదా లేపకూడదా? అతడు దుఃఖంతో ఉన్నవాడు, ధర్మబద్ధుడూ. నేను అతనికి తప్పు చేయకుండా ఎలా ఉండగలను?
కోపో వా ధర్మశీలస్య ధర్మలోపోఽథవా పునః। ధర్మలోపో గరీయాన్వై స్యాదిత్యత్రాకరోన్మతిమ్
ధర్మాన్ని పాటించే వాడికీ కోపం రావచ్చు, లేక ధర్మానికి లోపం కలగొచ్చు. కానీ ధర్మానికి లోపం కలగడం మరింత పెద్దదని ఆమె భావించింది.
ఉత్థాపయిష్యే యద్యేనం ధ్రువం కోపం కరిష్యతి। ధర్మలోపో భవేదస్య సన్ధ్యాతిక్రమణే ధ్రువమ్
నేను అతన్ని లేపితే, తప్పకుండా అతనికి కోపం వస్తుంది. లేపకపోతే, సంధ్యా కాలాన్ని మిస్ అవడం వల్ల ధర్మానికి లోపం కలుగుతుంది.
ఇతి నిశ్చిత్య మనసా జరత్కారుర్భుజంగమా। తమృషిం దీప్తతపసం శయానమనలోపమమ్
ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకుని, జరత్కారుని భార్య, అగ్నిలా తపస్సుతో మెరిసే ఆ మహర్షిని అతను పడుకున్నప్పుడు దగ్గరికి వెళ్లింది.
ఉవాచేదం వచః శ్లక్ష్ణం తతో మధురభాషిణీ। ఉత్తిష్ఠ త్వం మహాభాగ సూర్యోఽస్తముపగచ్ఛతి
తర్వాత, మృదువుగా, తీయగా మాట్లాడుతూ, 'ఎలాగో మహాభాగా! లేవండి, సూర్యుడు అస్తమిస్తున్నాడు' అని చెప్పింది.
సన్ధ్యాముపాస్స్వ భగవన్నపః స్పృష్ట్వా యతవ్రతః। ప్రాదుష్కృతాగ్నిహోత్రోఽయం ముహూర్తో రమ్యదారుణః
'సంధ్యావందనం చేయండి ప్రభూ, నీరు తాకి, వ్రతాన్ని పాటిస్తూ, ఈ అందమైన అరుణవేళలో అగ్నిహోత్రం చేయాల్సిన సమయం వచ్చింది.'
సన్ధ్యా ప్రవర్తతే చేయం పశ్చిమాయాం దిశి ప్రభో। ఏవముక్తః స భగవాఞ్జరత్కారుర్మహాతపాః
'సంధ్యా పశ్చిమ దిక్కులో మొదలైంది ప్రభూ.' అని ఆమె చెప్పగా, మహా తపస్సుతో ఉన్న జరత్కారు—