అనాగసం ప్రియాం భార్యాం విజనే శ్రమమోహితామ్। అపహాయ తు కో గచ్చేత్పుణ్యశ్లోకమృతేనలమ్
ఎవరైనా పుణ్యశ్లోకుడైనా, దోషం లేని ప్రియమైన భార్యను, ఒంటరిగా అలసిపోయి, అయోమయంగా ఉన్నప్పుడు వదిలేసి వెళ్లగలడా?
కిము తస్య మయా బాల్యాదపరాద్ధం మహీపతేః। యో మాముత్సృజ్య విపినే గతవాన్నిద్రయాఽర్దితామ్
ఆ రాజు నన్ను అడవిలో నిద్రతో బాధపడుతూ వదిలిపెట్టిపోయాడు. నేను చిన్నప్పుడు అతనికి ఏ తప్పు చేశానో చెప్పు.
సాక్షాద్దేవానపాహాయ వృతో యః స పురా మయా। అనువ్రతామభిమతాం పుత్రిణీం త్యక్తవాన్కథమ్
దేవతలను కూడా పక్కనబెట్టి నేను అతనిని ఎన్నుకున్నాను. నన్ను ఇష్టపడి, నన్ను అనుసరించిన, పిల్లలకు తండ్రైన అతను, నన్ను ఎలా వదిలిపెట్టగలిగాడు?
అగ్నౌ పాణిగృహీతా చ హంసానాం వచనే స్థితామ్। భరిష్యామీతి సత్యం తు ప్రతిశ్రుత్య క్వ తద్గతమ్
అగ్నిని సాక్షిగా నా చేతిని పట్టుకుని, హంసల మాటను నమ్మి, 'నిన్ను పోషిస్తాను' అని వాగ్దానం చేసిన అతడు, ఆ నిజాయితీ ఏమైపోయింది?
దమయన్త్యా బ్రువన్త్యాస్తు సర్వమేతదరిదమ। శోకజం వారినేత్రాభ్యామసుఖం ప్రాస్రవద్బహు
దమయంతి ఇలా అన్నప్పుడు, ఆమె కన్నుల్లోంచి బాధతో పుట్టిన కన్నీళ్లు విరివిగా పారిపోయాయి.
అతీవ కృష్ణతారాభ్యాం రక్తాన్తాభ్యాం జలంతు తత్। పరిస్రవన్నలో రాజా శోకార్తఇదమబ్రవీత్
ఆమె బాగా నల్లగా, ఎర్రటి కళ్లలోంచి నీరు ప్రవహించగా, రాజు నలుడు దుఃఖంతో ఇలా అన్నాడు.
నలోఽహం విపులశ్రోణి త్వాముత్సృజ్య యతో గతః। ఆవిష్టః కలినా భద్రే తేన మోహవశం గతః
నేనే నలుని, విస్తృత నడుముతో ఉన్నవాడా! నిన్ను వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయాను. ఎందుకంటే కలియుగ ప్రభావంతో మాయలో పడిపోయాను, మృదువైనవాడా.
మమ రాజ్యం ప్రనష్టం యన్నాహం తత్కృతవాన్స్వయమ్। కలినా తత్కృతం భీరు యచ్చ త్వామహమత్యజమ్
నా రాజ్యం పోయింది, అది నా వల్ల కాదు. కలియుగ ప్రభావమే కారణం, భయపడే వాడివి, నిన్ను వదిలిపెట్టడానికీ అదే కారణం.
యత్త్వయా ధర్మకృచ్ఛ్రే తు శాపేనాభిహతః పురా। వనస్థయా దుఃఖితయా శోచన్త్యా మాందివానిశమ్
నువ్వు ధర్మబాధతో, శాపగ్రస్తురాలై, అడవిలో ఉండి, రాత్రింబవళ్లు నన్ను ఆలోచిస్తూ బాధపడినప్పుడు—
స మచ్ఛరీరే త్వచ్ఛాపాద్దహ్యమానోఽవసత్కలిః। త్వచ్ఛాపదగ్ధః సతతం సోఽగ్నావగ్నిరివాహితః
ఆ శాపం వల్ల కలియుగ ప్రభావం నా శరీరంలో ఉండి, ఎప్పుడూ కాలుతున్నట్లు బాధపడింది. నీ శాపం వల్ల అతడు ఎప్పుడూ అగ్నిలో అగ్నిలా కాలిపోయాడు.
మమ చ వ్యవసాయేన తపసా చైవ నిర్జితః। దుఃఖస్యాన్తేన చానేన భవితవ్యం హి నౌ శుభే
నా సంకల్పంతో, తపస్సుతో కలియుగ ప్రభావాన్ని జయించాను. ఈ బాధ ముగియడం మనిద్దరికీ విధిగా జరిగింది, శుభలక్షణాలువాడివి.
విముచ్య మాం గతః పాపస్తతోఽహమిహ చాగతః। త్వదర్థం విపులశ్రోణి న హి మేఽన్యత్ప్రయోజనమ్
పాపి నన్ను వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయాడు. అందుకే నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. విస్తృత నడుముతో ఉన్నవాడా, నీకోసం తప్ప నాకు ఇంకేమీ అవసరం లేదు.
కథం ను నారీ భర్తారమనురక్తమనువ్రతమ్। ఉత్సృజ్య వరయేదన్యం యథా త్వం భీరు కర్హిచిత్
ఓ భయపడే మనసు కలవాడా, భర్తను ఎంతగా ప్రేమించి, నమ్మకంగా ఉండే భార్య, ఇంకొకరిని ఎప్పుడైనా ఎంచుకుంటుందా? నువ్వు అనుమానపడినట్లు ఎలా జరుగుతుంది చెప్పు.
దూతాశ్చరన్తి పృథివీం కృత్స్నాం నృపతిశాసనాత్। భైమీ కిల స్మ భర్తారం ద్వితీయం వరయిష్యతి
రాజు ఆజ్ఞతో దూతలు భూమంతా తిరుగుతున్నారు. 'భైమీ మరొక భర్తను ఎంచుకోబోతుంది' అని అందరికీ చెబుతున్నారు.
స్వైరవృత్తా యథాకామమనురూపమివాత్మనః। శ్రుత్వైవ చైవం త్వరితో భాగస్వరిరుపస్థితః
ఆమె తన ఇష్టానుసారం, తనకు నచ్చినట్లు ప్రవర్తిస్తుందని, ఈ మాట విని భాగస్వరి వెంటనే అక్కడికి వచ్చాడని అంటున్నారు.
దమయన్తీ తు తచ్ఛ్రుత్వా నలస్య పరిదేవితమ్। ప్రాఞ్జలిర్వేపమానా చ భీతా వచనమబ్రవీత్
నలుని విలాపం విన్న దమయంతి, భయంతో చేతులు జోడించి, వణుకుతూ ఇలా చెప్పింది.
న మామర్హసి కల్యాణ పాపేన పరిశఙ్కితుమ్। మయా హి దేవానుత్సృజ్య వృతస్త్వం నిషధాధిప
ఓ మేలైనవాడా, నన్ను తప్పు చేశానని అనుమానించకూడదు. దేవతలను కూడా వదిలిపెట్టి నిన్ను, నిషధ రాజును, నేను ఎంచుకున్నాను.
తవాభిగమనార్థం తు సర్వతో బ్రాహ్మణా గతాః। వాక్యాని మమ గాథాభిర్గాయమానా దిశో దశ
నిన్ను వెతకడానికి బ్రాహ్మణులు అన్ని దిశలకూ వెళ్లి, నా మాటలను పద్యాలుగా పాడుతూ తిరిగారు.
తతస్త్వాం బ్రాహ్మణో విద్వాన్పర్ణాదో నామ పార్థివ। అభ్యగచ్ఛత్కోసలాయామృతుపర్ణనివేశనే
అప్పుడే, పర్ణాదుడు అనే పండితుడు, ఓ రాజా, కోసలలో రుతుపర్ణుని ఇంట్లో నీ వద్దకు వచ్చాడు.
తేన వాక్యే కృతేసమ్యక్ప్రతివాక్యే తథా హృతే। ఉపాయోఽయంమయా దృష్టో నైషధానయనే తవ
ఆయన నా సందేశాన్ని చెప్పి, నీ సమాధానాన్ని తీసుకున్న తర్వాత, నిన్ను తిరిగి తీసుకురావడానికి ఇదే మార్గమని నేను భావించాను.
త్వామృతే నహి లోకేఽన్య ఏకాహ్నా పృథివీపతే। సమర్థో యోజనశతం గన్తుమశ్వైర్నరాధిప
ఓ భూమిపతి, నీవు తప్ప ఇంకెవరూ, గుర్రాలు లేకుండా ఒకే రోజు వంద యోజనాలు ప్రయాణించలేరు.
తథాపి మాం మహీపాల భజేతాం చరణౌ తవ।' స్పృశేయం తేన సత్యేన పాదావేతౌ మహీపతే। యథా నాసత్కృతం కించిన్మనసాఽపి చరామ్యహమ్
అయినా రాజా, నీ పాదాలను నేను తాకాలని కోరుకుంటున్నాను. ఈ సత్యంతో నీ పాదాలను తాకుతాను. నేను మనసులో కూడా ఏ తప్పు చేయలేదు.
అయం చరతి లోకేఽస్మిన్భూతసాక్షీ సదాగతిః। ఏష మే ముఞ్చతు ప్రాణాన్యది పాపం చరామ్యహమ్
ఈ లోకంలో ఎల్లప్పుడూ తిరిగే గాలి, అన్ని జీవులకు సాక్షిగా ఉంది. నేను తప్పు చేసి ఉంటే, అది నా ప్రాణాలను తీసుకుపోనివ్వు.
యథా చరతి తిగ్మాంశుః పరితో భువనం సదా। స ముఞ్చతు మమ ప్రాణాన్యది పాపం చరామ్యహమ్
ఎల్లప్పుడూ ప్రపంచాన్ని చుట్టే సూర్యుడు, నేను తప్పు చేసి ఉంటే, నా ప్రాణాలను తీసుకుపోనివ్వు.
చన్ద్రమాః సర్వభూతానామన్తశ్చరతి సాక్షివత్। స ముఞ్చతు మమ ప్రాణాన్యది పాపం చరామ్యహమ్
చంద్రుడు అన్ని జీవుల్లో సాక్షిగా ఉండి తిరుగుతాడు. నేను తప్పు చేసి ఉంటే, అతడు నా ప్రాణాలను తీసుకుపోనివ్వు.
ఏతే దేవాస్త్రయః కృత్స్నం త్రైలోక్యం ధారయన్తి వై। విబ్రువన్తు యథా సత్యమేతద్దేవాస్త్యజన్తు మామ్
ఈ ముగ్గురు దేవతలు మూడు లోకాలను నిలబెడతారు. వారు సత్యాన్ని ప్రకటించాలి. నేను అబద్ధం చెప్పి ఉంటే, దేవతలు నన్ను వదిలిపెట్టాలి.
ఏవముక్తే తతో వాయురన్తరిక్షాదభాషత। నైషా కృతవతీ పాపం నల సత్యం బ్రవీమి తే
ఆమె ఇలా చెప్పిన వెంటనే, ఆకాశంలో నుంచి గాలి ఇలా అన్నది: 'నలా, ఈమె ఎలాంటి తప్పు చేయలేదు. నిజం చెబుతున్నాను.'
రాజఞ్శీలనిధిః స్ఫీతో దమయన్త్యా సురక్షితః। సాక్షిణో రక్షిణశ్చాస్యా వయం త్రీన్పరివత్సరాన్
ఓ రాజా, దమయంతి మంచి లక్షణాలతో, రక్షణతో ఉంది. మేము ముగ్గురు సంవత్సరాలుగా ఆమెకు సాక్షులమూ, రక్షకులమూ అయ్యాము.
ఉపాయో విహితశ్చాయం త్వదర్థమతులోఽనయా। న హ్యేకాహ్నా శతం గన్తా త్వామృతేఽన్యః పుమానిహ
నీ కోసం ఆమె ఈ అపూర్వమైన యుక్తిని ఆలోచించింది. నీవు తప్ప ఇంకెవరూ ఒకే రోజు వంద యోజనాలు ప్రయాణించలేరు.
ఉపపన్నా త్వయా భైమీ త్వం చ భైమ్యా మహీపతే। నాత్ర శఙ్కా త్వయా కార్యా సంగచ్ఛ సహ భార్యయా
భైమీ నీకు తగినవాళ్లు, నువ్వూ ఆమెకు తగినవాడవు, ఓ రాజా. నువ్వు అనుమానం పెట్టుకోకూడదు. భార్యతో కలిసిపో.