యదా చ కించిత్కుర్యాత్స కారణం తత్ర భామిని। తత్రసంచేష్టమానస్య సంలక్షేథా విచేష్టితమ్
అతడు ఏదైనా చేయగానే, అందుకు కారణం ఏమిటో గమనించు. అతడు ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నాడో నిశితంగా చూడాలి.
న చాస్య ప్రతిబన్ధేన దేయోఽగ్నిరపి కేశిని। యాచతే న జలం దేయం సకృచ్చాత్వరమాణయా। ఏతత్సర్వం సమీక్ష్యత్వం చరితం మే నివేదయ
కేశినీ, అతడు అడిగినా, నువ్వు అతనికి అగ్ని ఇవ్వకూడదు. నీళ్లు వేగంగా కోరినా ఇవ్వకూడదు. ఇవన్నీ గమనించి, అతని ప్రవర్తనను నాకు చెప్పు.
నిమిత్తం యత్త్వయా దృష్టం బాహుకే దైవమానుషమ్। యచ్చాన్యదపి పశ్యేథాస్తచ్చాఖ్యేయం త్వయా మమ
బాహుకునిలో నువ్వు చూసిన ఏదైనా సంకేతం, అది దేవతలదైనా, మానవులదైనా, ఇంకా ఏదైనా కనిపిస్తే, నాకందు వివరంగా చెప్పాలి.
దమయన్త్యైవముక్తా సా జగామాథ చ కేశినీ। నిశామ్యాథ హయజ్ఞస్య లిఙ్గాని పునరాగమత్
దమయంతి ఇలా చెప్పిన తరువాత, కేశినీ వెళ్లి, అశ్వమేధ యజ్ఞానికి సంబంధించిన లక్షణాలను గమనించి తిరిగి వచ్చింది.
సా తత్సర్వం యథావృత్తం దమయన్త్యై న్యవేదయత్। నిమిత్తం యత్తయా దృష్టం బాహుకే దివ్యమానుషమ్
ఆమె అక్కడ జరిగినదంతా, బాహుకునిలో కనిపించిన దేవతా, మానవ లక్షణాలతో సహా, దమయంతికి వివరంగా చెప్పింది.
దృఢం శుచ్యపదానోసౌ న మయా మానుషః క్వచిత్। దృష్టపూర్వః శ్రుతో వాఽపి దమయన్తి తథావిధః
అతడు నడవడిలో చాలా నిష్ఠగా, పరిశుద్ధంగా ఉన్నాడు. ఇంతటి మానవుణ్ణి నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు, వినలేదు కూడా, దమయంతి.
హ్రస్వమాసాద్య తు ద్వారం నాసౌ వినమతే క్వచిత్। తం తు దృష్ట్వా యథాసఙ్గముత్సర్పతి యథాసుఖమ్। సంకటేఽప్యస్య సుమహద్వివరం జాయతేఽధికమ్
తక్కువ స్థలంలో ఉన్న తలుపు దగ్గరికి వచ్చినా, అతడు ఎప్పుడూ వంగడు. అయినా, అతడు అక్కడుగా సులభంగా, సుఖంగా వెళ్లిపోతాడు. ఎంత ఇరుకైన చోటైనా, అతడికి పెద్ద దారి ఏర్పడుతుంది.
ఋతుపర్ణస్య చార్థాయ భోజనీయమనేకశః। ఋతుపర్ణస్య చార్థాయ భోజనీయమనేకశః। ప్రేషితం తత్రరాజ్ఞా తు మాంసం బహు చ పాశవమ్
ఋతుపర్ణుని కోసం పదే పదే విస్తారంగా భోజనం తయారవుతుంది. రాజు ఆజ్ఞతో అక్కడికి మాంసాహారం కూడా చాలా పంపిస్తారు.
తస్య ప్రక్షాలనార్థాయ కుమ్భాస్తత్రోపకల్పితాః। తే తేనావేక్షితాః కుమ్భాః పూర్ణా ఏవాభవంస్తతః
అక్కడ చేతులు కడుక్కోవడానికి నీళ్ల కుండలు సిద్ధంగా ఉంచుతారు. అతడు వాటిని ఒక్కసారి చూసిన వెంటనే అవన్నీ నీళ్లతో నిండిపోతాయి.
తతః ప్రక్షాలనం కృత్వా సమధిశ్రిత్య బాహుకః। తృణముష్టిం సమాదాయ సవితుస్తం సమాదధత్
తరువాత, చేతులు కడుక్కొని, బాహుకుడు మనసు స్థిరపరిచుకుని, కొంత గడ్డి తీసుకుని సవితృదేవునికి సమర్పిస్తాడు.
అథ ప్రజ్వలితస్తత్ర సహసా హవ్యవాహనః। తదద్భుతతమం దృష్ట్వా విస్మితాఽమిహాగతా
అక్కడ అకస్మాత్తుగా అగ్నిదేవుడు వెలిగిపోతాడు. ఆ అద్భుతాన్ని చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయి ఇక్కడికి వచ్చాను.
అన్యచ్చ తస్మిన్సుమహదాశ్చర్యం లక్షితం మయా। యదగ్నిమపి సంస్పృశ్య నైవాసౌ దహ్యతే శుభే
ఇంకా ఒక గొప్ప ఆశ్చర్యం నేను గమనించాను. అతడు అగ్నిని తాకినా, ఓ శుభే, అతడికి ఎలాంటి కాలుకూడదు.
ఛన్దేన చోదకం తస్య వహత్యావర్జితం ద్రుతమ్। అతీవ చాన్యత్సుమహదాశ్చర్యం దృష్టవత్యహమ్
అతని సంకల్పంతో నీళ్లు వెంటనే అతని వద్దకు వస్తాయి. ఇంకా ఒక అద్భుతమైన విషయం నేను చూశాను.
యత్స పుష్పాణ్యుపాదాయ హస్తాభ్యాం మమృదే శనైః। మృద్యమానాని పాణిభ్యాం తేన పుష్పాణి నాన్యథా। భూయ ఏవ సుగన్ధీని హృపితాని భవన్తి హి
అతడు పువ్వులు తీసుకుని చేతులతో మృదువుగా నలిపినప్పుడు, అవి ఎండిపోవు. మరింత సువాసనతో, తాజాగా మారిపోతాయి.
ఏతాన్యద్భుతకల్పాని దృష్ట్వాఽహం భృశవిస్మితా। చేష్టితాని విశాలాక్షి బాహుకస్య సమీపతః
బాహుకుడు చేసిన ఈ అద్భుతమైన కార్యాలను చూసి, విశాలమైన కళ్లవాడా, నేను ఎంతో ఆశ్చర్యపోయాను.
దమయన్తీ తు తచ్ఛ్రుత్వా పుణ్యశ్లోకస్య చేష్టితమ్। అమన్యత నలం ప్రాప్తం కర్మచేష్టాభిసూచితమ్
ఈ పుణ్యశ్లోకుని కార్యాలను విని, దమయంతి, అతని ప్రవర్తన ద్వారా నలుడు దొరికాడని భావించింది.
సా శఙ్కమానా భర్తారం నలం బాహుకరూపిణమ్। కేశినీం శ్లక్ష్ణయా వాచా రుదన్తీ పునరబ్రవీత్
తన భర్త నలుడు బాహుకుడి రూపంలో ఉన్నాడేమో అని అనుమానించి, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, మృదువైన మాటల్లో మళ్లీ ఆ కేశినిని ఇలా అడిగింది.
పునర్గచ్ఛ ప్రమత్తస్య బాహుకస్యోపసంస్కృతమ్। మహానసాచ్ఛ్రితం మాంసమానయస్వేహ భామిని
అమ్మాయీ, మళ్లీ వెళ్ళి, బాహుకుడు అశ్రద్ధగా వంటగదిలో ఉన్నప్పుడు అతనికోసం సిద్ధం చేసిన మాంసాన్ని తీసుకురా.
సా దృష్ట్వాబాహుకే వ్యగ్రే తన్మాంసమపకృష్య చ। అత్యుష్ణమేవ త్వరితా తత్క్షణాత్ప్రియకారిణీ। దమయన్త్యై తతః ప్రాదాత్కేశినీ కురునన్దన
కేశిని బాహుకుడు బిజీగా ఉన్నాడని చూసి, ఆ మాంసాన్ని వేడిగా ఉండగానే త్వరగా తీసుకుని, దమయంతిని సంతోషపెట్టాలని ఆ క్షణంలోనే ఆమెకు ఇచ్చింది.
సాఽశితా నలసిద్ధస్ మాంసస్య బహుశః పురా। ప్రాశ్య మత్వా నలం సూతం ప్రాక్రోశద్భృశదుఃఖితా
నలుడు వండిన మాంసాన్ని ఎన్నోసార్లు తిన్న దమయంతి, అది రుచి చూసి, బాహుకుడు నలుడేనని అనుకుని, తీవ్రమైన బాధతో ఏడ్చింది.
వైక్లవ్యం పరమం గత్వాప్రక్షాల్య చ ముఖం తతః। మిథునం ప్రేషయామాస కేశిన్యా సహ భారత్
తీవ్ర మనోవ్యాకులతతో, ముఖం కడిగి, ఆ ఇద్దరినీ కేశినితో కలిసి పంపించింది, ఓ భారతా.
ఇన్ద్రసేనాం సహ భ్రాత్రా సమభిజ్ఞాయ బాహుకః। అభిద్రుత్య తదా రాజా పరిష్వజ్యాఙ్కమానయత్
బాహుకుడు ఇంద్రసేనతో పాటు ఆమె అన్నను గుర్తించి, పరుగెత్తి వెళ్లి, వారిని ఆలింగనం చేసి膝ంపై కూర్చోబెట్టుకున్నాడు.
బాహుకస్తు సమాసాద్య సుతౌ సురసుతోపమౌ। భృశం దుఃఖపరీతాత్మా సుస్వరం ప్రరురోద హ
బాహుకుడు తన ఇద్దరు పిల్లలను దేవతల పిల్లల్లా చూడగా, అతని హృదయం బాధతో నిండిపోయి, మధురంగా గట్టిగా ఏడ్చాడు.
నైషధో దర్శయిత్వా తు వికారమసకృత్తదా। ఉత్సృజ్య సహసా పుత్రౌ కేశినీమిదమబ్రవీత్
నిషధ రాజు తన మనోవ్యాకులతను పదే పదే చూపించి, అకస్మాత్తుగా పిల్లలను వదిలిపెట్టి, కేశినిని ఇలా అడిగాడు.
ఇదం చ మదృశం భద్రే మిథునం మమ పుత్రయోః। అతో దృష్ట్వైవ సహసా బాష్పముత్సృష్టవానహమ్
అమ్మా, ఈ ఇద్దరు పిల్లలు నా పిల్లల్లా కనిపిస్తున్నారు. అందుకే వారిని ఆకస్మికంగా చూసి నాకు కన్నీళ్లు వచ్చాయి.
బహుశః సంపతన్తీం త్వాం జనః శఙ్కేత దోషతః। వయంచ దేశాతిథయో గచ్ఛ భద్రే యథాసుఖమ్
నువ్వు తరచూ వస్తూ పోతూ ఉండటంతో జనాలు నిన్ను అనుమానిస్తారు. మేము ఈ దేశానికి అతిథులం. కావునా, నువ్వు నీ ఇష్టానుసారం వెళ్లిపోమ్మా.
సర్వం వికారం దృష్ట్వా తు పుణ్యశ్లోకస్య ధీమతః। ఆగత్య కేశినీ క్షిప్రం దమయన్త్యై న్యవేదయత్
పుణ్యశ్లోకుడైన ధీరుడి మనోవ్యాకులతను చూసిన కేశిని వెంటనే వెళ్లి దమయంతికి అన్నీ వివరంగా చెప్పింది.
దమయన్తీ తతో భూయః ప్రేషయామాస కేశినీమ్। మాతుః సకాశం దుఃఖార్తా నలశఙ్కాసముత్సుకా
దమయంతి, బాహుకుడు నలుడేనన్న అనుమానంతో బాధపడుతూ, మళ్లీ కేశినిని తల్లి దగ్గరకు పంపించింది.
పరీక్షితో మే బహుశో బాహుకో నలశఙ్కయా। రూపే మే సంశయస్త్వేకః స్వయమిచ్ఛమి వేదితుమ్
నలుడా అని అనుమానంతో నేను బాహుకుడిని ఎన్నోసార్లు పరీక్షించాను. కానీ అతని రూపం గురించే నాకు ఇంకా సందేహం ఉంది. దాన్ని నేను స్వయంగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.
స వా ప్రవేశ్యతాం మాతర్మాం వాఽనుజ్ఞాతుమర్హసి। విదితం వాఽథవాఽజ్ఞాతం పితుర్మే సంవిధీయతామ్
అమ్మా, ఆయనను లోపలికి రమ్మని అనుమతించు లేదా నన్ను వెళ్లనివ్వు. ఆయన ఎవరో తెలిసినా తెలియకపోయినా, నాన్నగారే నిర్ణయించాలి.