ఇన్ద్రసేనస్య జననీ కుపితా మాఽశపత్పురా। యదా త్వయా పరిత్యక్తా తతోఽహం భృశపీడితః
ఇంద్రసేన తల్లి ఒకప్పుడు కోపంతో నన్ను శపించలేదు. కానీ నీవు విడిచిపెట్టిన తర్వాత నేను తీవ్రమైన బాధ అనుభవించాను.
అవసం త్వయి రాజేన్ద్ర సుదుఃఖభపరాజిత। విషేణ నాగరాజస్య దహ్యమానో దివానిశమ్
ఓ రాజేంద్రా! నీలోనే ఉండి, తీవ్రమైన దుఃఖంతో పరాజితుడై, నాగరాజు విషంతో పగలూ రాత్రీ కాలిపోతూ ఉన్నాను.
శరణం త్వాం ప్రపన్నోస్మి శృణు చేదం వచో మమ। యే చ త్వాం మనుజా లోకే కీర్తయిష్యన్త్యతన్ద్రితాః। మత్ప్రత్సూతం భయం తేషాం న కదాచిద్భవిష్యతి
నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను; నా మాట విను. లోకంలో నిన్ను అప్రమత్తంగా కీర్తించే వారు ఎవరైనా, వారికీ నా వల్ల ఎలాంటి భయం కలగదు.
న తేషాం మానసం కించిచ్ఛారీరం వాచికం తథా। భవిష్యతి మహారాజ కీర్తయిష్యన్తి యే నలమ్'। భయార్తం శరణం యాతం యది మాం త్వం న శప్స్యసే
నిన్ను కీర్తించే వారికి మానసికంగా, శారీరకంగా, వాచికంగా ఏదీ కలగదు, ఓ మహారాజా! భయంతో నా ఆశ్రయానికి వచ్చిన నిన్ను ఎవరు కీర్తించినా, నీవు నన్ను శపించకపోతే వారికేంటి భయం?
ఏవముక్తో నలో రాజా న్యయచ్ఛత్కోపమాత్మనః। తతో బీతః కలిః క్షిప్రం ప్రవివేశ విభీతకమ్। కలిస్త్వన్యేన నో దృష్టః కథయన్నైషధేన వై
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, నలుడు తన కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకున్నాడు. అప్పుడు కలి భయంతో వెంటనే విభీతక వృక్షంలోకి ప్రవేశించాడు. ఆ తర్వాత కలిని ఇంకెవరూ చూడలేదు, నిషధుడు చెప్పినట్లుగా.
తతో గతత్వరో రాజా నైషధః పరవీరహా। సంప్రనష్టే కలౌ రాజా సంఖ్యాయాస్య ఫలాన్యుత
అప్పుడే నిషధ రాజు, శత్రు వీరులను సంహరించేవాడు, త్వరగా ముందుకు సాగాడు. కలి అంతరించిపోయిన తర్వాత, రాజు ఆ చెట్టు ఫలాలను లెక్కించాడు.
ముదా పరమయా యుక్తస్తేజసాఽథ పరేణ వై। రథమారుహ్య తేజస్వీ ప్రయయౌ జవనైర్హయైః
అత్యంత ఆనందంతో, ప్రకాశవంతమైన తేజంతో నిండిన వాడు, తన వేగవంతమైన గుర్రాలపై రథాన్ని ఎక్కి, ముందుకు ప్రయాణించాడు.
బిభీతకశ్చాప్రశస్తః సంవృత్తః కలిసంశ్రయాత్। `తతః ప్రభృతిరాజేన్ద్ర లోకేఽస్మిన్పాణ్డునన్దన
కలియుగ ప్రభావంతో బిభీతకుడు అపఖ్యాతి పొందాడు. అప్పటినుంచి, ఓ రాజా, ఈ లోకంలో పాండు కుమారుడిని ఆ పేరుతో పిలిచారు.
హయోత్తభానుత్పతతో ద్విజానివ పునః పునః। నలః సంచోదయామాస ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా
గుర్రాలు మళ్లీ మళ్లీ ఎగిరిపడుతున్నప్పుడు, నలుడు హర్షంతో తన మనసులో వారిని ప్రేరేపించాడు.
విదర్భాభిముఖో రాజా ప్రయయౌ స మహాయశాః। నలే తు సమతిక్రాన్తే కలిరప్యగమద్గృహమ్
పెద్ద పేరుగల రాజు విదర్భ దేశం వైపు ప్రయాణించాడు. నలుడు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, కలియుగుడు కూడా తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
తతో గతజ్వరో రాజా నలోఽభూత్పృథివీపతిః। విముక్తః కలినా రాజన్రూపమాత్రవియోజితః
ఆ తరువాత భూమిపతి అయిన నలుడు జ్వరం లేని వాడిగా మారాడు. కలియుగ ప్రభావం నుండి విముక్తుడై, తన రూపం తప్ప మరేదీ విడిపోలేదు.
తతో విదర్భాన్సంప్రాప్తం సాయాహ్నే సత్యవిక్రమమ్। ఋతుపర్ణం జనా రాజ్ఞే భీమాయ ప్రత్యవేదయన్
ఆ సాయంకాలంలో ప్రజలు సత్యవిక్రముడైన ఋతుపర్ణుడు విదర్భలోకి వచ్చాడని భీమునికి తెలియజేశారు.
స భీమవచనాద్రాజా కుణ్డినం ప్రావిశత్పురమ్। నాదయన్రథఘోషేణ సర్వాః స విదిశో దిశః
భీముని ఆజ్ఞతో రాజు కుండిన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు. అతని రథధ్వని అన్ని దిశల్లో వినిపించింది.
తతస్తం రథనిర్ఘోషం నలాశ్వాస్తత్ర శుశ్రువుః। శ్రుత్వా తు సమహృష్యన్త పురేవ నలసన్నిధౌ
ఆ రథధ్వనిని నలుని గుర్రాలు అక్కడ విని, నగరంలో నలుడు ఉన్నట్టు భావించి ఆనందించాయి.
దమయన్తీ తు శుశ్రావ రథఘోషం నలస్య తమ్। యథా మేఘస్య నదతో గమ్భీరం జలదాగమే
దమయంతి కూడా ఆ నలుని రథధ్వనిని విన్నది. అది వర్షాకాలంలో మేఘాలు మోగినట్టు లోతుగా వినిపించింది.
పరం విస్మయమాపన్నా శ్రుత్వా నాదం మహాస్వనమ్। నలేన సంగృహీతేషు పురేవ నలవాజిషు। సదృశం రథనిర్ఘోషం మేనే భైమీ తథా హయాః
ఆ మహా ధ్వని విని, భీమీ ఆశ్చర్యంతో నలుడు పట్టుకున్నప్పుడు నగరంలో ఉన్న రథం, గుర్రాలు ఎలా ఉండేవో అలాగే ఉన్నాయని అనుకుంది.
ప్రాసాదస్థాశ్చ శిఖినః శాలాస్థాశ్చైవ వారణాః। హయాశ్చ శుశ్రువుస్తస్య రథఘోషం మహీపతేః
ప్రాసాదాలపై ఉన్న నెమళ్ళు, శాలల్లో ఉన్న ఏనుగులు, గుర్రాలు—all నరపతి రథధ్వనిని విన్నాయి.
తచ్ఛ్రుత్వా రథనిర్ఘోషం వారణాః శిఖినస్తథా। ప్రవేదురున్ముఖా రాజన్దృష్ట్వేవ జలదోదయమ్
ఆ రథధ్వని విని, ఏనుగులు, నెమళ్ళు—all వర్షమేఘాలు కనిపించినట్టు ముఖాన్ని ఆ వైపు తిప్పాయి, ఓ రాజా.
యథాఽసౌ రథనిర్ఘోషః పూరయన్నివ మేదినీమ్। మమాహ్లాదయతే చేతో నల ఏవ మహీపతిః
ఈ రథధ్వని భూమిని నింపుతూ నా హృదయాన్ని ఆనందపరచినట్లు, నలుడు మాత్రమే నన్ను సంతోషపరచగలడు.
అద్య నన్ద్రాభవక్రం తం న పశ్యామి నలం యది। అసంఖ్యేయగుణం వీరం వినఙ్క్ష్యామి న సంశయః
ఈ రోజు నేను నలుని, ఆ అనేక గుణాలున్న వీరుడిని చూడకపోతే, నేను తప్పక నశిస్తాను—ఇందులో సందేహం లేదు.
యది వై తస్య వీరస్య హాహ్వోర్నాద్యాహమన్తరమ్। ప్రవిశామి సుఖస్పర్శం నభవిష్యామ్యసంశయమ్
ఈ రోజు ఆ వీరుని మృదువైన భుజాల ఆలింగనం పొందకపోతే, నేను తప్పక బ్రతకను—ఇందులో సందేహం లేదు.
యది మాం మేఘనిర్ఘోషో నోపగచ్ఛతి నైషధః। అద్య చామీకరప్రఖ్యం ప్రవేక్ష్యామి హుతాశనమ్
మేఘధ్వని లాంటి రథధ్వని కలిగిన నలుడు ఈ రోజు నన్ను చేరకపోతే, నేను బంగారం లా మెరిసే అగ్నిలోకి ప్రవేశిస్తాను.
యది మాం సింహవిక్రాన్తో మత్తవారణవిక్రమః। నాభిగచ్ఛతిరాజేన్ద్రో వినఙ్క్ష్యామి న సంశయః
సింహపోరు, మత్తయిన ఏనుగు వలె ఉన్న రాజు నన్ను చేరకపోతే, నేను తప్పక నశిస్తాను—ఇందులో సందేహం లేదు.
న స్మరామ్యనృతం కించిన్న స్మరామ్యపకారతామ్। న చ పర్యుషితం వాక్యం స్వైరేష్వపి మహాత్మనః
ఆ మహాత్ముడు ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పలేదు, ఎప్పుడూ అపకారం చేయలేదు, సరదాగా అయినా కఠినమైన మాటలు మాట్లాడలేదు—ఇది నాకు గుర్తు.
ప్రభుః క్షమావాన్వీరశ్చ దాతా చాప్యధికో నృపైః। అహో నీచానువర్తీ చ క్లీబవన్మమ నైషధ
అతడు ప్రభువు, ఓర్పు కలవాడు, ధైర్యవంతుడు, ఇతర రాజులకంటే ఎక్కువగా దానం చేసే వాడు. అయినా, నా నలుడు ఇప్పుడు నీచులను అనుసరిస్తూ, ధైర్యం లేని వాడిలా మారిపోయాడు అనిపిస్తోంది.
గుణాంస్తస్య స్మరన్త్యా మే తత్పరాయా దివానిశమ్। హృదయం దీర్యత ఇదం శోకాత్ప్రియవినాకృతమ్
అతని మంచితనాన్ని, నేను పూర్తిగా అతనిపైనే మనసు పెట్టుకున్నాను కాబట్టి, రాత్రింబవళ్ళూ గుర్తు చేసుకుంటూ ఉంటే, ప్రియుడు లేకపోవడం వల్ల నా హృదయం దుఃఖంతో చీలిపోతుంది.
ఏవం విలపమానా సా నష్టసంజ్ఞేవ భారత। ఆరురోహ మహద్వేశ్మ పుణ్యశ్లోకదిదృక్షయా
ఇలా విలపిస్తూ, ఆమె తానెరుగకుండానే మూర్ఛించినట్టు అయింది. పుణ్యశ్లోకుడైన అతడిని చూడాలని ఆశతో, ఆ మహా భవనంపైకి ఎక్కింది.
తతో మధ్యమకక్షాయాం దదర్శ రథమాస్థితమ్। ఋతుపర్ణం మహీపాలం సహవార్ష్ణేయబాహుకమ్
ఆ మధ్య గదిలో, ఆమె రథంలో కూర్చున్న కౌసల్య దేశాధిపతి ఋతుపర్ణుడిని, వృష్ణివంశానికి చెందిన బాహుకుడితో కలిసి చూసింది.
తతోఽవతీర్య వార్ష్ణఏయో బాహుకశ్చ రథోత్తమాత్। హయాంస్తానవముచ్యాథ స్థాపయామాసతూ రథమ్
అప్పుడా వృష్ణేయుడు, బాహుకుడు ఇద్దరూ ఆ ఉత్తమ రథం నుండి దిగారు. గుర్రాలను విడదీయగా, రథాన్ని అక్కడే నిలిపారు.
సోఽవతీర్య రథోపస్థాదృతుపర్ణో నరాధిపః। ఉపతస్థే మహారాజం భీమం భీమపరాక్రమమ్
ఆ తర్వాత ఋతుపర్ణుడు రథం నుండి దిగి, మహాపరాక్రమశాలి భీముడి వద్దకు వెళ్లాడు.