తతః స విస్మయావిష్టో రాజానమిదమబ్రవీత్। గణయిత్వాయథోక్తాని తావన్త్యేవ ఫలాని తు
ఆ తర్వాత అతడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి రాజుతో ఇలా అన్నాడు: "మీరు చెప్పినట్లుగానే లెక్కించాను, ఫలాలు కూడా అంతే ఉన్నాయి."
అత్యుద్భుతమిదం రాజన్దృష్టవానస్మి తే బలమ్। శ్రోతుమిచ్ఛామి తాం విద్యాం యయైతజ్జ్ఞాయతే నృప
"ఇది నిజంగా అద్భుతం రాజా! మీ శక్తిని నేను చూడగలిగాను. ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుందో ఆ జ్ఞానాన్ని వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, ఓ రాజా!"
తమువాచ తతో రాజా త్వరితో గమనే నృప। విద్ధ్యక్షహృదయజ్ఞం మాం సంఖ్యానే చ విశారదమ్
ఆ తరువాత రాజు త్వరగా వెళ్లాలని ఉత్సాహంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు: "నన్ను పాశక్రీడలో నిపుణుడిగా, లెక్కలో నైపుణ్యం కలవాడిగా తెలుసుకో."
బాహుకస్తమువాచాథ దేహి విద్యాద్వయం చ మే। మత్తోఽపి చాశ్వహృదయం గృహాణ పురుపర్పభ
అప్పుడు బాహుకుడు ఇలా అన్నాడు: "మీరు నాకు ఆ రెండు విద్యలు ఇవ్వండి. నా దగ్గర ఉన్న గుర్రాల గుణాల జ్ఞానాన్ని మీరు కూడా స్వీకరించండి, ఓ మహోన్నతుడా!"
ఋతుపర్ణస్తతో రాజా బాహుకం కార్యగౌరవాత్। హయజ్ఞానస్య లోభాచ్ తం తథేత్యబ్రవీద్వచః
ఆ కార్యానికి గౌరవంగా, గుర్రాల జ్ఞానం పొందాలనే ఆశతో, ఋతుపర్ణుడు రాజు అతనితో "అలా జరుగనీ" అని సమ్మతించాడు.
యథోక్తం త్వం గృహాణేదమక్షాణాం హృదయం పరమ్। నిక్షేపో మేఽశ్వహృదయం త్వయి తిష్ఠతు బాహుక। ఏవముక్త్వా దదౌ విద్యామృతుపర్ణో నలాయ వై
"నీవు చెప్పినట్లుగా ఈ పాశక్రీడ జ్ఞానాన్ని స్వీకరించు; నా గుర్రాల గుణాల జ్ఞానం నీ వద్ద ఉండనివ్వు, బాహుకా." అని చెప్పి, ఋతుపర్ణుడు ఆ విద్యను నలునకు ఇచ్చాడు.
తస్యాక్షహృదయజ్ఞస్య శరీరాన్నిఃసృతః కలిః। కర్కోటకవిషం తీక్ష్ణం ముఖాత్సతతముద్వమన్। కలేస్తస్య తదార్తస్య శాపాగ్నిః స వినిఃసృతః
నలుడు ఆ పాశక్రీడ జ్ఞానాన్ని పొందిన వెంటనే, కలి అతని శరీరం నుండి బయటికి వెళ్లిపోయాడు. అతని నోట నుండి కార్కోటకుని విషాన్ని ఎప్పుడూ ఉద్గరించుతూ పోయాడు. ఆ విధంగా బాధపడుతున్న కలిని శాపాగ్ని విడిచిపోయింది.
సాతేన కర్శితో రాజాదీర్ఘకాలమనాత్మవాన్
దాంతో, రాజు ఎంతో కాలం తనను తాను కోల్పోయి, తీవ్రమైన బాధ అనుభవించాడు.
తం భ్రామ్తరూపం నిఃశోభం సంక్లిష్టమకరోత్కలిః'। తతో విషవిముక్తాత్మా స్వంరూపమకరోత్కలిః। తం శప్తుమైచ్ఛత్కుపితో నిషధాధిపతిర్నలః
కలి అతడిని విచిత్రమైన రూపంలో, అందం లేకుండా, బాధతో నిండినవాడిగా మార్చాడు. ఆ తర్వాత, విషం నుండి విముక్తుడై, కలి తన అసలు రూపాన్ని తిరిగి పొందాడు. నిషధ రాజు నలుడు కోపంతో అతనిని శపించాలనుకున్నాడు.
తమువాచ కలిర్భీతో వేపమానః కృతాఞ్జలిః। కోపం సంయచ్ఛ నృపతే కీర్తిం దాస్యామి తే పరామ్
కలి భయంతో, చేతులు జోడించి, వణుకుతూ ఇలా అన్నాడు: "రాజా, మీ కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకోండి. నేను మీకు గొప్ప కీర్తిని ఇస్తాను."
ఇన్ద్రసేనస్య జననీ కుపితా మాఽశపత్పురా। యదా త్వయా పరిత్యక్తా తతోఽహం భృశపీడితః
ఇంద్రసేన తల్లి ఒకప్పుడు కోపంతో నన్ను శపించలేదు. కానీ నీవు విడిచిపెట్టిన తర్వాత నేను తీవ్రమైన బాధ అనుభవించాను.
అవసం త్వయి రాజేన్ద్ర సుదుఃఖభపరాజిత। విషేణ నాగరాజస్య దహ్యమానో దివానిశమ్
ఓ రాజేంద్రా! నీలోనే ఉండి, తీవ్రమైన దుఃఖంతో పరాజితుడై, నాగరాజు విషంతో పగలూ రాత్రీ కాలిపోతూ ఉన్నాను.
శరణం త్వాం ప్రపన్నోస్మి శృణు చేదం వచో మమ। యే చ త్వాం మనుజా లోకే కీర్తయిష్యన్త్యతన్ద్రితాః। మత్ప్రత్సూతం భయం తేషాం న కదాచిద్భవిష్యతి
నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను; నా మాట విను. లోకంలో నిన్ను అప్రమత్తంగా కీర్తించే వారు ఎవరైనా, వారికీ నా వల్ల ఎలాంటి భయం కలగదు.
న తేషాం మానసం కించిచ్ఛారీరం వాచికం తథా। భవిష్యతి మహారాజ కీర్తయిష్యన్తి యే నలమ్'। భయార్తం శరణం యాతం యది మాం త్వం న శప్స్యసే
నిన్ను కీర్తించే వారికి మానసికంగా, శారీరకంగా, వాచికంగా ఏదీ కలగదు, ఓ మహారాజా! భయంతో నా ఆశ్రయానికి వచ్చిన నిన్ను ఎవరు కీర్తించినా, నీవు నన్ను శపించకపోతే వారికేంటి భయం?
ఏవముక్తో నలో రాజా న్యయచ్ఛత్కోపమాత్మనః। తతో బీతః కలిః క్షిప్రం ప్రవివేశ విభీతకమ్। కలిస్త్వన్యేన నో దృష్టః కథయన్నైషధేన వై
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, నలుడు తన కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకున్నాడు. అప్పుడు కలి భయంతో వెంటనే విభీతక వృక్షంలోకి ప్రవేశించాడు. ఆ తర్వాత కలిని ఇంకెవరూ చూడలేదు, నిషధుడు చెప్పినట్లుగా.
తతో గతత్వరో రాజా నైషధః పరవీరహా। సంప్రనష్టే కలౌ రాజా సంఖ్యాయాస్య ఫలాన్యుత
అప్పుడే నిషధ రాజు, శత్రు వీరులను సంహరించేవాడు, త్వరగా ముందుకు సాగాడు. కలి అంతరించిపోయిన తర్వాత, రాజు ఆ చెట్టు ఫలాలను లెక్కించాడు.
ముదా పరమయా యుక్తస్తేజసాఽథ పరేణ వై। రథమారుహ్య తేజస్వీ ప్రయయౌ జవనైర్హయైః
అత్యంత ఆనందంతో, ప్రకాశవంతమైన తేజంతో నిండిన వాడు, తన వేగవంతమైన గుర్రాలపై రథాన్ని ఎక్కి, ముందుకు ప్రయాణించాడు.
బిభీతకశ్చాప్రశస్తః సంవృత్తః కలిసంశ్రయాత్। `తతః ప్రభృతిరాజేన్ద్ర లోకేఽస్మిన్పాణ్డునన్దన
కలియుగ ప్రభావంతో బిభీతకుడు అపఖ్యాతి పొందాడు. అప్పటినుంచి, ఓ రాజా, ఈ లోకంలో పాండు కుమారుడిని ఆ పేరుతో పిలిచారు.
హయోత్తభానుత్పతతో ద్విజానివ పునః పునః। నలః సంచోదయామాస ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా
గుర్రాలు మళ్లీ మళ్లీ ఎగిరిపడుతున్నప్పుడు, నలుడు హర్షంతో తన మనసులో వారిని ప్రేరేపించాడు.
విదర్భాభిముఖో రాజా ప్రయయౌ స మహాయశాః। నలే తు సమతిక్రాన్తే కలిరప్యగమద్గృహమ్
పెద్ద పేరుగల రాజు విదర్భ దేశం వైపు ప్రయాణించాడు. నలుడు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, కలియుగుడు కూడా తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
తతో గతజ్వరో రాజా నలోఽభూత్పృథివీపతిః। విముక్తః కలినా రాజన్రూపమాత్రవియోజితః
ఆ తరువాత భూమిపతి అయిన నలుడు జ్వరం లేని వాడిగా మారాడు. కలియుగ ప్రభావం నుండి విముక్తుడై, తన రూపం తప్ప మరేదీ విడిపోలేదు.
తతో విదర్భాన్సంప్రాప్తం సాయాహ్నే సత్యవిక్రమమ్। ఋతుపర్ణం జనా రాజ్ఞే భీమాయ ప్రత్యవేదయన్
ఆ సాయంకాలంలో ప్రజలు సత్యవిక్రముడైన ఋతుపర్ణుడు విదర్భలోకి వచ్చాడని భీమునికి తెలియజేశారు.
స భీమవచనాద్రాజా కుణ్డినం ప్రావిశత్పురమ్। నాదయన్రథఘోషేణ సర్వాః స విదిశో దిశః
భీముని ఆజ్ఞతో రాజు కుండిన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు. అతని రథధ్వని అన్ని దిశల్లో వినిపించింది.
తతస్తం రథనిర్ఘోషం నలాశ్వాస్తత్ర శుశ్రువుః। శ్రుత్వా తు సమహృష్యన్త పురేవ నలసన్నిధౌ
ఆ రథధ్వనిని నలుని గుర్రాలు అక్కడ విని, నగరంలో నలుడు ఉన్నట్టు భావించి ఆనందించాయి.
దమయన్తీ తు శుశ్రావ రథఘోషం నలస్య తమ్। యథా మేఘస్య నదతో గమ్భీరం జలదాగమే
దమయంతి కూడా ఆ నలుని రథధ్వనిని విన్నది. అది వర్షాకాలంలో మేఘాలు మోగినట్టు లోతుగా వినిపించింది.
పరం విస్మయమాపన్నా శ్రుత్వా నాదం మహాస్వనమ్। నలేన సంగృహీతేషు పురేవ నలవాజిషు। సదృశం రథనిర్ఘోషం మేనే భైమీ తథా హయాః
ఆ మహా ధ్వని విని, భీమీ ఆశ్చర్యంతో నలుడు పట్టుకున్నప్పుడు నగరంలో ఉన్న రథం, గుర్రాలు ఎలా ఉండేవో అలాగే ఉన్నాయని అనుకుంది.
ప్రాసాదస్థాశ్చ శిఖినః శాలాస్థాశ్చైవ వారణాః। హయాశ్చ శుశ్రువుస్తస్య రథఘోషం మహీపతేః
ప్రాసాదాలపై ఉన్న నెమళ్ళు, శాలల్లో ఉన్న ఏనుగులు, గుర్రాలు—all నరపతి రథధ్వనిని విన్నాయి.
తచ్ఛ్రుత్వా రథనిర్ఘోషం వారణాః శిఖినస్తథా। ప్రవేదురున్ముఖా రాజన్దృష్ట్వేవ జలదోదయమ్
ఆ రథధ్వని విని, ఏనుగులు, నెమళ్ళు—all వర్షమేఘాలు కనిపించినట్టు ముఖాన్ని ఆ వైపు తిప్పాయి, ఓ రాజా.
యథాఽసౌ రథనిర్ఘోషః పూరయన్నివ మేదినీమ్। మమాహ్లాదయతే చేతో నల ఏవ మహీపతిః
ఈ రథధ్వని భూమిని నింపుతూ నా హృదయాన్ని ఆనందపరచినట్లు, నలుడు మాత్రమే నన్ను సంతోషపరచగలడు.
అద్య నన్ద్రాభవక్రం తం న పశ్యామి నలం యది। అసంఖ్యేయగుణం వీరం వినఙ్క్ష్యామి న సంశయః
ఈ రోజు నేను నలుని, ఆ అనేక గుణాలున్న వీరుడిని చూడకపోతే, నేను తప్పక నశిస్తాను—ఇందులో సందేహం లేదు.