నిగృహ్ణీష్వ మహాబుద్ధే హయానేతాన్మహాజవాన్। వార్ష్ణేయో యావదేనం మే పటమానయతామిహ
మహాబుద్ధి కలిగినవాడా, ఈ వేగంగా పరుగెత్తుతున్న గుర్రాలను కొంతసేపు ఆపివేయు. వృష్ణేయుడు నా వస్త్రాన్ని తీసుకొచ్చే వరకు వాటిని నిలిపివేయు.
నలస్తం ప్రత్యువాచాథ దూరే భ్రష్టః పటస్తవ। యోజనం సమతిక్రాన్తో నాహర్తుం శక్యతే పునః
అప్పుడు నలుడు ఇలా అన్నాడు: నీ వస్త్రం చాలా దూరంలో పడిపోయింది, అది ఒక యోజన దూరాన్ని దాటి పోయింది. ఇప్పుడు దాన్ని తిరిగి తెచ్చుకోవడం అసాధ్యం.
ఏవముక్తే నలేనాథ నాతిప్రీతమనా నృపః। ఆససాద వనే రాజన్ఫలవన్తం బిభీతకమ్
నలుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, రాజు అంతగా సంతోషించక, అడవిలో ఫలాలతో నిండిన బిభీతక వృక్షాన్ని దగ్గరగా చూశాడు.
తం దృష్ట్వా బాహుకం రాజా త్వరమాణోఽభ్యభాపత। మమాపి సూత పశ్య త్వం సంఖ్యానే పరమం బలమ్
ఆ బాహుకుడిని చూసిన రాజు త్వరగా అతని దగ్గరకు వెళ్లి, "ఓ రథసారధీ, నా లెక్కలో ఉన్న గొప్ప నైపుణ్యాన్ని కూడా నువ్వు చూడవచ్చు" అని అన్నాడు.
సర్వః సర్వం న జానాతి సర్వజ్ఞో నాస్తి కశ్చన। నైకత్ర పరినిష్ఠాఽస్తి జ్ఞానస్య పురుషే క్వచిత్
ప్రతి ఒక్కరు ప్రతిదానిని పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు; ఎవ్వరూ అన్నీ తెలిసినవారిగా ఉండరు. ఏ మనిషిలోనూ జ్ఞానం అన్ని విషయాల్లో పూర్తిగా ఉండదు.
వృక్షేఽస్మిన్యాని పర్ణాని ఫలామేకం చ బాహుక। పతితాన్యపి యాన్యత్రతత్రైకమధికం కృతమ్
ఓ బాహుకా, ఈ చెట్టులో ఎన్నో ఆకులు ఉన్నాయి, ఒకే ఒక్క ఫలం ఉంది. కొన్ని ఆకులు, కొన్ని ఫలాలు నేలపై పడిపోయినా, ఒకటి ఎక్కువగా ఉంది.
ఏవపత్రాధికం చాత్ర ఫలమేకం చ బాహుక। ఫలకోట్యపి పత్రాణాం ద్వయోరపి చ శాఖయోః। `ప్రవక్ష్యామి ఫలాన్యత్ర యాని సంఖ్యాస్యతే భవాన్
ఇక్కడ ఆకుల కంటే ఒక ఫలం ఎక్కువగా ఉంది, బాహుకా. రెండు శాఖల్లోనూ, ఫలాల సంఖ్య ఆకుల కంటే రెండు ఎక్కువగా ఉంది. నువ్వు లెక్కించేటప్పుడు, ఫలాలు ఎంత ఉన్నాయో నేను చెబుతాను.
ప్రచినుహ్యస్య శాఖే ద్వే యాశ్చాప్యన్యాః ప్రశాఖికాః। ఆభ్యాం ఫలసహస్రే ద్వే పఞ్చోనం శతమేవ చ
ఈ చెట్టులోని రెండు ప్రధాన శాఖలను, అలాగే ఇతర చిన్న శాఖలను కూడా లెక్కించు. వాటన్నింటిలో కలిపి రెండు వేల ఫలాలు ఉన్నాయి, ఐదు వందలు తక్కువగా.
తతో రథాదవప్లుత్య రాజానం బాహుకోఽబ్రవీత్। పరోక్షమివ మే రాజన్కత్థసే శత్రుకర్శన
అప్పుడు బాహుకుడు రథం నుంచి దిగి, రాజుతో ఇలా అన్నాడు: "ఓ శత్రువులను ఓడించేవాడా, నన్ను ప్రత్యక్షంగా చూసి కాకుండా, పరోక్షంగా పొగడ్తలు చెబుతున్నావు."
ప్రత్యక్షమేతత్కర్తాఽస్మి శాతయిత్వా విభీతకమ్। అథ తే గణితే రాజన్ద్విజామామ్యపరోక్షతామ్
ఓ రాజా, నేను నీ ముందే బిభీతక చెట్టును పూర్తిగా తీయించి, ఫలాలను లెక్కిస్తాను. అప్పుడు నువ్వు నా నైజాన్ని ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకుంటావు.
ప్రత్యక్షం తే మహారాజ్ గణయిష్యే విభీతకమ్। అహం హి నాభిజానామి భవేదేవ నవేతి వా
ఓ మహారాజా, నీ ముందే నేను బిభీతక ఫలాలను లెక్కిస్తాను. అవి తొమ్మిది ఉన్నాయా లేదా తెలియదు, నేను లెక్కించాలి.
సంఖ్యాస్యామి ఫలాన్యస్య పశయ్తస్తే జనాధిప। ముహూర్తమపి వార్ష్ణేయో రశ్మీన్యచ్ఛతు వాజినామ్
ఈ చెట్టులోని ఫలాలను నేను లెక్కిస్తాను; రాజు తన కళ్లతోనే చూడగలడు. ఓ వృష్ణేయా, కొంతసేపు గుర్రాల రశ్ములను ఆపివేయు.
తమబ్రవీన్నృపః సూతం నాయం కాలో విలమ్బితుమ్। బాహుకస్త్వబ్రవీదేనం పరం యత్నం సమాస్థితః
రాజు రథసారధిని ఇలా అన్నాడు: "ఇప్పుడు ఆలస్యం చేయడానికి సమయం కాదు." కానీ బాహుకుడు ఎంతో శ్రమతో ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు:
ప్రతీక్షస్వ ముహూర్తం త్వమథవా త్వరతే భవాన్। ఏష యాతి శివః పన్థా యాహి వార్ష్ణేయసారథిః
నువ్వు కొంతసేపు ఆగు, లేదా త్వరగా వెళ్లాలనుకుంటే ముందుకు పోవచ్చు. ఇది సురక్షితమైన మార్గం, ఓ వృష్ణేయుని రథసారధీ, నువ్వు వెళ్లవచ్చు.
అబ్రవీదృతుపర్ణస్తం సాన్త్వయన్కురునన్దన। త్వభేవ యన్తా నాన్యోస్తి పృథివ్యామపి బాహుక
ఋతుపర్ణుడు అతన్ని ఓదార్చుతూ ఇలా అన్నాడు: "బాహుకా, నువ్వే నాకు రథసారధి; భూమిపై నిన్ను మించినవాడు లేడు."
త్వత్కృతేయాతుమిచ్ఛామి విదర్భాన్హయకోవిద। శరణం త్వాంప్రపన్నోస్మి న విఘ్నం కర్తుమర్హసి
ఓ గుర్రాల నిపుణుడా, నువ్వు ఉన్నందువల్లనే నేను విదర్భకు వెళ్లాలని కోరుకుంటున్నాను. నేను నీకు శరణు వచ్చాను, దయచేసి నాకు అడ్డంకి చేయవద్దు.
కామం చ తే కరిష్యామి యన్మాం వక్ష్యసి బాహుక। విదర్భాన్యది యాత్వాఽద్య సూర్యం దర్శయితాసి మే
బాహుకా, నువ్వు నన్ను విదర్భకు తీసుకెళ్లి, నేడు నాకు సూర్యుని చూపిస్తే, నీవు అడిగేది ఏదైనా నేను తప్పకుండా చేస్తాను.
అథాబ్రవీద్బాహుకస్తం సంఖ్యాయచ బిభీతకమ్। తతో విదర్భాన్యాస్యామి కురుష్వైవం వచో మమ
అప్పుడు బాహుకుడు బిభీతక ఫలాలను లెక్కించి, "ఆ తరువాత నేను విదర్భకు వెళ్తాను, నువ్వు నా మాటలు పాటించు" అని అన్నాడు.
అకామ ఇవ తం రాజా గణయస్వేత్యువాచ హ। ఏకదేశం చ శాఖాయాః సమాదిష్టం మయాఽనఘ
రాజు అతనితో, "ఏదైనా ఆశ లేకుండా లెక్కించు," అని చెప్పాడు. ఆ కొమ్మలోని ఒక భాగాన్ని మాత్రమే లెక్కించమని నేను చెప్పాను, ఓ నిష్పాపుడా.
గణయస్వాశ్వతత్వజ్ఞ తతస్త్వంప్రీతిమావహ। సోఽవతీర్య రథాత్తూర్ణం శాతయామాస తం ద్రుమమ్
"ఓ గుర్రాల గుణాలు తెలిసినవాడా, లెక్కించు, నాకు సంతోషం కలిగించు," అని చెప్పాను. వెంటనే అతడు రథం నుంచి దిగి, ఆ చెట్టును లెక్కించటం ప్రారంభించాడు.
తతః స విస్మయావిష్టో రాజానమిదమబ్రవీత్। గణయిత్వాయథోక్తాని తావన్త్యేవ ఫలాని తు
ఆ తర్వాత అతడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి రాజుతో ఇలా అన్నాడు: "మీరు చెప్పినట్లుగానే లెక్కించాను, ఫలాలు కూడా అంతే ఉన్నాయి."
అత్యుద్భుతమిదం రాజన్దృష్టవానస్మి తే బలమ్। శ్రోతుమిచ్ఛామి తాం విద్యాం యయైతజ్జ్ఞాయతే నృప
"ఇది నిజంగా అద్భుతం రాజా! మీ శక్తిని నేను చూడగలిగాను. ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుందో ఆ జ్ఞానాన్ని వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, ఓ రాజా!"
తమువాచ తతో రాజా త్వరితో గమనే నృప। విద్ధ్యక్షహృదయజ్ఞం మాం సంఖ్యానే చ విశారదమ్
ఆ తరువాత రాజు త్వరగా వెళ్లాలని ఉత్సాహంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు: "నన్ను పాశక్రీడలో నిపుణుడిగా, లెక్కలో నైపుణ్యం కలవాడిగా తెలుసుకో."
బాహుకస్తమువాచాథ దేహి విద్యాద్వయం చ మే। మత్తోఽపి చాశ్వహృదయం గృహాణ పురుపర్పభ
అప్పుడు బాహుకుడు ఇలా అన్నాడు: "మీరు నాకు ఆ రెండు విద్యలు ఇవ్వండి. నా దగ్గర ఉన్న గుర్రాల గుణాల జ్ఞానాన్ని మీరు కూడా స్వీకరించండి, ఓ మహోన్నతుడా!"
ఋతుపర్ణస్తతో రాజా బాహుకం కార్యగౌరవాత్। హయజ్ఞానస్య లోభాచ్ తం తథేత్యబ్రవీద్వచః
ఆ కార్యానికి గౌరవంగా, గుర్రాల జ్ఞానం పొందాలనే ఆశతో, ఋతుపర్ణుడు రాజు అతనితో "అలా జరుగనీ" అని సమ్మతించాడు.
యథోక్తం త్వం గృహాణేదమక్షాణాం హృదయం పరమ్। నిక్షేపో మేఽశ్వహృదయం త్వయి తిష్ఠతు బాహుక। ఏవముక్త్వా దదౌ విద్యామృతుపర్ణో నలాయ వై
"నీవు చెప్పినట్లుగా ఈ పాశక్రీడ జ్ఞానాన్ని స్వీకరించు; నా గుర్రాల గుణాల జ్ఞానం నీ వద్ద ఉండనివ్వు, బాహుకా." అని చెప్పి, ఋతుపర్ణుడు ఆ విద్యను నలునకు ఇచ్చాడు.
తస్యాక్షహృదయజ్ఞస్య శరీరాన్నిఃసృతః కలిః। కర్కోటకవిషం తీక్ష్ణం ముఖాత్సతతముద్వమన్। కలేస్తస్య తదార్తస్య శాపాగ్నిః స వినిఃసృతః
నలుడు ఆ పాశక్రీడ జ్ఞానాన్ని పొందిన వెంటనే, కలి అతని శరీరం నుండి బయటికి వెళ్లిపోయాడు. అతని నోట నుండి కార్కోటకుని విషాన్ని ఎప్పుడూ ఉద్గరించుతూ పోయాడు. ఆ విధంగా బాధపడుతున్న కలిని శాపాగ్ని విడిచిపోయింది.
సాతేన కర్శితో రాజాదీర్ఘకాలమనాత్మవాన్
దాంతో, రాజు ఎంతో కాలం తనను తాను కోల్పోయి, తీవ్రమైన బాధ అనుభవించాడు.
తం భ్రామ్తరూపం నిఃశోభం సంక్లిష్టమకరోత్కలిః'। తతో విషవిముక్తాత్మా స్వంరూపమకరోత్కలిః। తం శప్తుమైచ్ఛత్కుపితో నిషధాధిపతిర్నలః
కలి అతడిని విచిత్రమైన రూపంలో, అందం లేకుండా, బాధతో నిండినవాడిగా మార్చాడు. ఆ తర్వాత, విషం నుండి విముక్తుడై, కలి తన అసలు రూపాన్ని తిరిగి పొందాడు. నిషధ రాజు నలుడు కోపంతో అతనిని శపించాలనుకున్నాడు.
తమువాచ కలిర్భీతో వేపమానః కృతాఞ్జలిః। కోపం సంయచ్ఛ నృపతే కీర్తిం దాస్యామి తే పరామ్
కలి భయంతో, చేతులు జోడించి, వణుకుతూ ఇలా అన్నాడు: "రాజా, మీ కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకోండి. నేను మీకు గొప్ప కీర్తిని ఇస్తాను."