అథ దీర్ఘస్య కాలస్య పర్ణాదో నామ వై ద్విజః। ప్రత్యేత్య నగరం భైమీమిదం వచనమబ్రవీత్
కొంత కాలం తర్వాత, పర్ణాదుడు అనే బ్రాహ్మణుడు భీముని నగరానికి వచ్చి ఈ మాటలు చెప్పాడు.
నైషధం మృగయాణేన దమయన్తి దివానిశమ్। అయోధ్యాం నగరీం గత్వా భాగస్వరిరుపస్థితః
దమయంతి నలుని వెతుకుతూ రాత్రింబవళ్ళు ప్రయాణించి అయోధ్య నగరానికి వెళ్లి అక్కడ గాయని అయి ఉండిపోయింది.
శ్రావితశ్చ మయా వాక్యం త్వదీయం స మహాజనే। ఋతుపర్ణో మహాభాగో యథోక్తం వరవర్ణిని
అక్కడ ఉన్న పెద్దల సమూహంలో నీ సందేశాన్ని నేను చెప్పాను, అందులో రాజు ఋతుపర్ణుడు కూడా విన్నాడు, అందాల దమయంతి.
తచ్ఛ్రుత్వా నాబ్రవీత్కించిదృతుపర్ణో నరాధిపః। న చ పారిషదః కశ్చిద్భాష్యమాణో మయాఽసకృత్
అది విన్న ఋతుపర్ణ మహారాజు ఏమీ మాట్లాడలేదు, నేను ఎంతసేపు చెప్పినా అక్కడి మంత్రి వర్గంలో ఎవ్వరూ స్పందించలేదు.
అనుజ్ఞాతం తు మాం రాజ్ఞా విజనే కశ్చిదబ్రవీత్। ఋతుపర్ణస్య పురుషో బాహుకో నామ నామతః
కానీ, ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు, రాజు అనుమతితో ఎవరో ఒకరు నాతో ఇలా చెప్పారు: ఋతుపర్ణుని వద్ద బాహుకుడు అనే వ్యక్తి ఉన్నాడు.
సూతస్తస్య నరేన్ద్రస్య విరూపో హ్రస్వబాహుకః। శీఘ్రయానేషు కుశలో మృష్టకర్తా చ భోజనే
ఆయన రాజుకు రథసారథి, రూపంలో విచిత్రంగా, చేతులు చిన్నవిగా ఉంటాడు, వేగంగా రథం నడపడంలో నిపుణుడు, భోజనం వండడంలో కూడా గొప్పవాడు.
స వినిఃశ్వస్య బంహుశో రుదిత్వా చ షునఃపునః। కుశలం చైవ మాం పృష్ట్వా పశ్చాదిదమభాషత
అతడు లోతుగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, మళ్లీ మళ్లీ ఏడుస్తూ, నా క్షేమాన్ని అడిగి, చివరికి ఇలా అన్నాడు.
వైషమ్యమపి సంప్రాప్తా గోపాయన్తి కులస్త్రియః। ఆత్మానమాత్మనా సత్యో జితః స్వర్గో న సంశయః
ఏదైనా కష్టసమయంలో కూడా మంచి కుటుంబాల మహిళలు తమను తాము కాపాడుకుంటారు; నిజాయితీతో ఆచరించినవారికి స్వర్గం లభిస్తుంది, దీనిలో సందేహమే లేదు.
రహితా భర్తృభిశ్చైవ న కుప్యన్తి కదాచన। ్రాణాంశ్చారిత్రకవచాన్ధారయన్తి వరస్త్రియః
భర్తలు దూరంగా ఉన్నా, మంచి భార్యలు ఎప్పుడూ కోపపడరు, వారు సద్గుణాలను ధరిస్తూ ఉంటారు.
విషమస్థేన మూఢేన పరిభ్రష్టసుఖేన చ। యత్సా తేన పరిత్యక్తా తత్ర న క్రోద్ధుమర్హతి
బాధల్లో, అయోమయంలో, సుఖం కోల్పోయిన వాడు భార్యను వదిలిపెడితే, ఆమె అతనిపై కోపపడకూడదు.
ప్రాణయాత్రాం పరిప్రేప్సోః శకునైర్హృతవాససః। ఆధిభిర్దహ్యమానస్య శ్యామా న క్రోద్ధుమర్హతి
పక్షులు వస్త్రాలు తీసుకెళ్లి, బాధలు ముంచుకొచ్చినప్పుడు, ప్రాణాలు నిలబెట్టుకోవడమే లక్ష్యంగా ఉన్న వాడిని శ్యామా కోపపడకూడదు.
సత్కృతాఽసత్కృతా వాఽపి పతిం దృష్ట్వా తథాగతమ్। భ్రష్టరాజ్యం శ్రిత్యా హీనం శ్యామా న క్రోద్ధుమర్హతి
గౌరవించబడినా, అవమానించబడినా, తన భర్తను రాజ్యాన్ని కోల్పోయి పడిపోయిన స్థితిలో చూసినప్పుడు కూడా శ్యామా అతనిపై కోపపడకూడదు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా త్వరితోఽహమిహాగతః। శ్రుత్వా ప్రమాణం భవతీ రాజ్ఞశ్చైవ నివేదయః
అతని మాటలు విని నేను వెంటనే ఇక్కడికి వచ్చాను; ఈ విషయం నీవు విని, రాజుకు తెలియజేయు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వాఽశ్రుపూర్ణాక్షీ పర్ణాదస్య విశాంపతే। దమయన్తీ రహోఽభ్యేత్య మాతరం ప్రత్యభాపత
ఇది విని కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిన దమయంతి, ఓ రాజా, ఒంటరిగా తన తల్లివద్దకు వెళ్లింది.
అయమర్థౌ న సంవేద్యో భీమే మాతః కదాచన। త్వత్సన్నిధౌ నియోక్ష్యేఽహంసుదేవం ద్విజసత్తమమ్
తల్లి, ఈ విషయం ఎప్పుడూ భీమునికి తెలియకుండా చూడాలి; నీ ముందే నేను సుదేవుడికి చెప్పాలని ఉంది.
యథా న నృపతిర్భీమః ప్రతిపద్యేత మే మతమ్। యథా త్వయా ప్రకర్తవ్యం మమ చేత్ప్రియమిచ్ఛసి
భీముడు నా ఉద్దేశాన్ని గ్రహించకుండా ఉండాలంటే, నువ్వు నా మాటల ప్రకారం నడుచుకోవాలి, నన్ను సంతోషపెట్టాలని అనుకుంటే.
యథా చాహం సమానీతా సుదేవేనాశు బాన్ధవాన్। తేనైవ మఙ్గలేనాద్య సుదేవో యాతు మా చిరమ్
నేను సుదేవుని ద్వారా నా బంధువుల దగ్గరకు త్వరగా తీసుకువచ్చినట్లే, అదే మంగళంతో ఈ రోజు సుదేవుడు ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్ళాలని కోరుకుంటున్నాను.
సమానేతుం నలం మాతరయోధ్యాం నగరీమితః। `ఋతుపర్ణస్య నగరే నివసన్తమరిన్దమమ్
అయోధ్య నగరంలో వసిస్తూ ఉన్న నలుని ఇక్కడికి తీసుకురావాలని కోరుతున్నాను.
విశ్రాన్తం తు తతః పశ్చాత్పర్ణాదం ద్విజసత్తమమ్। అర్చయామాస వైదర్భీ ధనేనాతీవ భామినీ
తర్వాత, అతను విశ్రాంతి తీసుకున్న తరువాత, వైదర్భి దమయంతి పర్ణాదుని, ఆ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడిని, బహు ధనంతో ఘనంగా సత్కరించింది.
లవాచ చైనం మహతా సంపూజ్య ద్రవిణేన వై।' నలే చేహాగతే విప్ర భూయో దాస్యాభి తే వసు
అతనిని గొప్పగా సత్కరించి, 'బ్రాహ్మణుడా, నలుడు ఇక్కడికి వచ్చినప్పుడు నేను నీకు ఇంకా ఎక్కువ ధనం ఇస్తాను' అని ఆమె చెప్పింది.
త్వయా హి మే బహుకృతంయదన్యో న కరిష్యతి। యద్భర్త్రాఽహం సమేష్యామి శీఘ్రమేవ ద్విజోత్తమ
'నీవు నాకు చేసిన సహాయం మరెవ్వరూ చేయలేరు; త్వరలోనే నా భర్తను నేను కలుసుకుంటాను, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా,' అని ఆమె అన్నది.
స ఏవముక్తోఽథాశ్వాస్య ఆశీర్వాదైః సుమఙ్గలైః। గృహానుపయయౌ చాపి కృతార్థః సుమహామనాః
ఆమె ఇలా చెప్పిన తరువాత, మంగళకరమైన ఆశీర్వాదాలతో అతడిని ధైర్యపరిచి, పర్ణాడు తన పని నెరవేర్చిన ఆనందంతో ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
తతః సుదేవమానాయ్య దమయన్తీ యుధిష్ఠిర। అబ్రవీత్సన్నిదౌ మాతుర్దుఃఖశోకసమన్వితా
తర్వాత దమయంతి, దుఃఖంతో మరియు శోకంతో నిండిన హృదయంతో, సుదేవుని పిలిపించి, తల్లి సమక్షంలో అతనితో మాట్లాడింది, ఓ యుధిష్ఠిరా.
గత్వా సుదేవ నగరీమయోధ్యావాసినం నృపమ్। ఋతుపర్ణం వచో బ్రూహి పతిమన్యం చికీర్షతీ
'సుదేవా, నగరానికి వెళ్లి, అయోధ్యలో ఉన్న ఋతుపర్ణ మహారాజుని దగ్గరికి వెళ్లి, మరో భార్యను కోరుతున్నాడని అతనికి ఈ మాటలు చెప్పు.'
ఆస్థాస్యతి పునర్భైమీ దమయన్తీ స్వయంవరమ్। తత్ర గచ్ఛన్తి రాజానో రాజపుత్రాశ్చ సర్వశః
'భీముడి కుమార్తె దమయంతి మళ్లీ స్వయంవరం నిర్వహించబోతుంది; అందుకు రాజులు, రాజకుమారులు అందరూ వస్తారు.'
తథా చ గణితః కాలః శ్వోభూతే స భవిష్యతి। యది సంభావినీయం తే గచ్ఛ శీఘ్రమరిందమ
'సమయం కూడా నిర్ణయించబడింది, అది రేపే జరుగుతుంది; ఇది సాధ్యమని నీకు అనిపిస్తే, వెంటనే వెళ్లి రా, ఓ శత్రువులను జయించినవాడా.'
సూర్యోదయే ద్వతీయం సా భర్తారం వరయిష్యతి। న హి స జ్ఞాయతే వీరో నలో జీవన్మృతోపి వా
'రెండవ రోజు ఉదయం సూర్యోదయానికి ఆమె తన భర్తను ఎంపిక చేస్తుంది; ఎందుకంటే నలుడు బ్రతికున్నాడో, చనిపోయాడో ఎవరికీ తెలియదు.'
ఏవం తథా యథోక్తో వై గత్వా రాజానమబ్రవీత్। ఋతుపర్ణం మహారాజ సుదేవో బ్రాహ్మణస్తదా
ఇలా చెప్పినట్లు సుదేవుడు వెళ్లి, మహారాజా ఋతుపర్ణుని దగ్గరికి వెళ్లి ఆ మాటలు చెప్పాడు.
శ్రుత్వా వచః సుదేవస్య ఋతుపర్ణో నరాధిపః। `సారథీన్స సమానీయ వార్ష్ణేయప్రభృతీన్నృపః। కథయామాస యద్వృత్తం బ్రాహ్మణేన శ్రుతం తథా
సుదేవుని మాటలు విని, ఋతుపర్ణ మహారాజు తన రథసారథులను, వార్ష్ణేయుడితో పాటు పిలిపించి, బ్రాహ్మణుని ద్వారా తెలిసిన విషయాన్ని వారందరికీ వివరించాడు.
బాహుకం చ సమాహూయ దమయన్త్యాః స్వయంవరమ్'। సాన్త్యఞ్శ్ర్లక్ష్ణయా వాచా బాహుకం ప్రత్యభాషత
అతడు బాహుకుని కూడా పిలిపించి, మృదువుగా మంగళకరమైన మాటలతో దమయంతి స్వయంవరం గురించి చెప్పాడు.