స మలేనాపకృష్టన పిప్లుస్తస్యా వ్యరోచత। దమయన్త్యా యథా వ్యభ్రే నభసీవ నిశాకరః
ఆ మలాన్ని తీసిన వెంటనే, దమయంతి మీద ఆ పిప్పలు ముద్ర చంద్రుడు మేఘాల మధ్య వెలిగినట్టు ప్రకాశించింది.
పిప్లుం దృష్ట్వా సునన్దా చ రాజమాతా చ భారత। రుదన్త్యౌ తాం పరిష్వజ్యముహూర్తమివ తస్థతుః
ఆ పిప్పలు ముద్రను చూసి, సునందా మరియు రాజమాత ఇద్దరూ ఏడుస్తూ ఆమెను ఆలింగనం చేసి, కొంతసేపు అలా నిల్చున్నారు.
ఉత్సృజ్య బాష్పం శనకై రాజమాతేదమబ్రవీత్। భగిన్యా దుహితా మేఽసి పిప్లునానేన సూచితా
తన కన్నీళ్లు నెమ్మదిగా ఆపుకుని, రాజమాత ఆమెతో ఇలా చెప్పింది: 'ఈ స్నానం వల్ల నువ్వు నా చెల్లెలి కుమార్తె అనే విషయం నాకు తెలిసింది.'
అహం చ తవ మాతా చ రాజన్యస్య మహాత్మనః। సుతే దశార్ణాధిపతేః సుదామ్నశ్చారుదర్శనే
నేను, నీ తల్లి ఇద్దరం రాజులలో గొప్పవాడైన దశార్ణాధిపతి కుమార్తెలం. అందమైనవాడా! నువ్వు దశార్ణుల రాజు సుదాముని కుమార్తెవు.
భీమస్య రాజ్ఞః సా దత్తా వీరబాహోరహం పునః। త్వం తు జాతా మయా దృష్టా దశార్ణేషు పితుర్గృహే
ఆమెను భీముడు, బలవంతుడు అయిన రాజు పెళ్లి చేసుకున్నాడు. నువ్వు మాత్రం నీ తండ్రి ఇంట్లో, దశార్ణులలో నేను నిన్ను చూసాను.
యథైవ తే పితుర్గేహం తథేదమపి భామితి। యథైవ చ మమైశ్వర్యం దమయన్తి తథా తవ
ఎలా నీ తండ్రి ఇల్లు నీదో, ఇదీ అలాగే నీ ఇల్లు అని భావించు. అలాగే, దమయంతి నా ఐశ్వర్యాన్ని పొందినట్లు, నువ్వూ పొందు.
తాం ప్రహృష్టేన మనసా దమయన్తీ విశాంపతే। ప్రణమ్య మాతుర్భగినీమిదం వచనమబ్రవీత్
దమయంతి హర్షంతో మనసు నిండిపోయి, తల్లి చెల్లెలి పాదాలకు నమస్కరించి ఇలా చెప్పింది:
అజ్ఞాయమానాఽపిసతీ సుఖమస్మ్యుషితా త్వయి। సర్వకామైః సువిహితా రక్ష్యమాణా సదా త్వయా
'నన్ను గుర్తించకపోయినా, తల్లీ! నీ దగ్గర నేను సుఖంగా ఉన్నాను. నీ కాపాడుదలతో అన్ని సౌఖ్యాలు నాకు లభించాయి.'
సుఖాత్సుఖతరో వాసో భవిష్యతి న సంశయః। చిరవిప్రోషితాం మాతర్మామనుజ్ఞాతుమర్హసి
'ఇక్కడ నా నివాసం ఎంతో ఆనందంగా ఉంది, దీనిలో సందేహం లేదు. కానీ తల్లీ, నేను చాలా కాలంగా దూరంగా ఉన్నాను. దయచేసి నన్ను వెళ్ళనివ్వు.'
దారకౌ చ హి మే నీతౌ వసతస్తత్ర బాలకౌ। పిత్రా విహీనౌ శోకార్తౌ మయా చైవ కథం ను తౌ
'ఇక్కడ ఉండగా నా ఇద్దరు చిన్న పిల్లలు అక్కడే ఉన్నారు. వారు తండ్రిని కోల్పోయి, దుఃఖంతో ఉన్నారు. వారు ఎలా ఉన్నారో నాకు తెలియదు.'
యది చాపి ప్రియం కించిన్మయి కర్తుమిహేచ్ఛసి। విదర్భాన్యాతుమిచ్ఛామి శీఘ్రం మే యానమాదిశ
'నాకు నువ్వు ఏదైనా ఇష్టమైనది చేయాలని అనుకుంటే, నేను వెంటనే విదర్భకు వెళ్లాలని కోరుకుంటున్నాను. దయచేసి నా ప్రయాణం త్వరగా ఏర్పాటుచేయి.'
బాఢమిత్యేవ తాముక్త్వా హృష్ట్వా మాతృష్వసా నృప। గుప్తాం బలేన మహతా పుత్రస్యానుమతే తతః
రాజమాత ఆనందంతో 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, తన కుమారుని అనుమతితో, గొప్ప బలగంతో ఆమెను రక్షిస్తూ పంపించింది.
ప్రాస్థాపయద్రాజమాతా శ్రీమతీం నరవాహినా। యానేన భరతశ్రేష్ఠ స్వన్నపానపరిచ్ఛదామ్
రాజమాత దమయంతిని సైనికులతో, మంచి ఆహారం, పానీయం, అవసరమైన వస్తువులతో, ఘనంగా పంపించింది.
తతః సా నచిరాదేవ విదర్భానగమచ్ఛుభా। తాం తు బన్ధుజనః సర్వః ప్రహృష్టః సమపూజయత్
ఆమె ఆలస్యం లేకుండా విదర్భకు చేరుకుంది. అక్కడ ఆమె బంధువులందరూ ఆనందంతో స్వాగతించారు.
సర్వాన్కుశలినో దృష్ట్వా బాన్ధవాన్దారకౌ చ తౌ। మాతరం పితరం చోభౌ సర్వం చైవ సఖీజనమ్
తన బంధువులందరూ క్షేమంగా ఉండటం చూసి, ఇద్దరు పిల్లలను చూసి, తల్లిని, తండ్రిని, స్నేహితులను కలిసింది.
దేవతాః పూజయామాస బ్రాహ్మణాంశ్చ యశస్వినీ। పరేణ విధినా దేవీ దమయన్తీ విశాంపతే
దమయంతి దేవతలను, బ్రాహ్మణులను ఉత్తమ విధంగా పూజించింది.
అతర్పయత్సుదేవం చ గోసహస్రేణ పార్థివః। ప్రీతో దృష్ట్వైవ తనయాం గ్రామేణ ద్రవిణేన చ
తన కుమార్తెను చూసి ఆనందించిన రాజు, సుదేవునికి వెయ్యి ఆవులు, గ్రామాలు, ధనం ఇచ్చి సంతృప్తిపరిచాడు.
సా వ్యుష్టా రజనీం తత్రపితుర్వేశ్మని భామినీ। విశ్రాన్తా మాతరం రాజన్నిదం వచనమబ్రవీత్
రాత్రి తండ్రి ఇంట్లో గడిపిన దమయంతి, విశ్రాంతి తీసుకుని, తల్లితో ఇలా చెప్పింది:
మాం చేదిచ్ఛసి జీవన్తీం మాతః సత్యం బ్రవీమితే। నలస్య నరవీరస్య యతస్వానయనే పునః
'తల్లీ! నన్ను బతికించాలనుకుంటే, నిజంగా చెబుతున్నాను, నరపతి నళుని తిరిగి తీసుకురావడానికి ప్రయత్నించు.'
దమయన్త్యా తథోక్తా తు సా దేవీ భృశదుఃఖితా। బాష్పేణాపిహితా రాజ్ఞీ నోత్తరం కించిదబ్రవీత్
దమయంతి ఇలా చెప్పగానే, రాణి తీవ్రమైన దుఃఖంతో కన్నీళ్లతో నిండిపోయి, ఏమీ చెప్పలేక మౌనంగా ఉండిపోయింది.
తదవస్థాం తు తాం దృష్ట్వా సర్వమన్తఃపురం తదా। హాహాభూతమతీవాసీద్భృశం చ ప్రరురోద హ
ఆమె ఆ స్థితిలో ఉన్నదాన్ని చూసి, అంతఃపురంలోని స్త్రీలు అంతా ఎంతో బాధతో ఏడుస్తూ, అక్కడ పెద్దగా హాహాకారం మోగింది.
తతో భీమం మహారాజం భార్యా వచనామబ్రవీత్। దమయన్తీ నృప భృశం భర్తారమనుశోచతి
తర్వాత దమయంతి తన భర్తను బాగా ఆవేదనతో తలుచుకుంటూ, రాజైన భీముని దగ్గర ఇలా చెప్పింది.
అపకృష్య చ లజ్జాం సా స్వయముక్తవతీ విభో। ప్రయతన్తు తవప్రేష్యాః పుణ్యశ్లోకస్య దర్శనే
తనకు ఉన్న లజ్జను పక్కన పెట్టి, దమయంతి తానే స్వయంగా, "నీ సేవకులు పుణ్యశ్లోకుడిని వెతకడానికి ప్రయత్నించాలి" అని చెప్పింది.
తయాప్రయోదితో రాజా బ్రాహ్మణాన్వశవర్తినః। ప్రాశ్థాపయద్దిశః సర్వా యతధ్వం నలదర్శనే
ఆమె చెప్పిన మాటలకు అనుగుణంగా, రాజు భీముడు విధేయులైన బ్రాహ్మణులను అన్ని దిశలకూ పంపి, "నలుని వెతకండి" అని ఆదేశించాడు.
తతో విదర్భాధిపతేర్నియోగాద్బ్రాహ్మణాస్తదా। దమయన్తీమథాపృచ్ఛ్య ప్రస్థితాస్తే తథాఽవ్రువన్
విదర్భాధిపతి ఆజ్ఞతో, బ్రాహ్మణులు ముందుగా దమయంతిని అడిగి, ఆమె చెప్పినట్లు ప్రయాణమయ్యారు.
అథ తానబ్రవీద్భైమీ సర్వరాష్ట్రేష్విదం వచః। బ్రూత వై జనసంసత్సు తత్రతత్ర పునః పునః
అప్పుడు దమయంతి వారితో, "ఈ మాటలు అన్ని రాజ్యాలలో, ప్రజల మధ్య మళ్లీ మళ్లీ చెప్పండి" అని చెప్పింది.
క్వను త్వం కితవ చ్ఛిత్త్వా వస్త్రార్ధం ప్రస్థితో మమ। ఉత్సృజ్య వపినే సుప్తామనురక్తాం ప్రియాం ప్రియ
"ఓ జూదగాడా! నా వస్త్రాన్ని నడుము చీల్చి, నన్ను అడవిలో నిద్రిస్తున్న నమ్మకమైన భార్యను వదిలేసి, ఎక్కడికి పోయావు?"
సా వై యథా త్వయా దృష్టా తథాఽఽస్తే త్వత్ప్రతీక్షిణీ। దహ్యమానా భృశం బాలా వస్త్రార్ధేనాభిసంవృతా
"నీవు చూసిన ఆ యువతి ఇప్పటికీ అలాగే ఉంది. నీ కోసం ఎదురుచూస్తూ, బాధతో కాలిపోతూ, వస్త్రం అర్ధంతో మాత్రమే కప్పుకొని ఉంది."
తస్యా రుదన్త్యాః సతతం తేన శోకేన పార్థివ। ప్రసాదం కురు వై దేవ ప్రతివాక్యం వదస్వ చ
"ఆమె ఎప్పుడూ ఏడుస్తూ, ఆ దుఃఖంతో బాధపడుతోంది రాజా! ఓ ప్రభూ, దయచేసి ఆమెకు సమాధానం పంపు."
ఏవమన్యచ్చ వక్తవ్యం కృపాం కుర్యాద్యథా మయి। వాయునా ధూయమానో హి వనం దహతి పావకః
"ఇంకా నన్ను జాలి పడేలా ఏమైనా చెప్పండి. గాలి ఊదినప్పుడు అగ్ని అడవిని కాల్చినట్టు, నేను కూడా బాధతో కాలిపోతున్నాను."