సందిదేశ చ తాన్భీమో వసు దత్తా చ పుష్కలమ్। మృగయధ్వం నలం చైవ దమయన్తీం చ మే సుతామ్
భీముడు వారికి బహుమతులు ఇచ్చి, "నలుని, నా కుమార్తె దమయంతిని వెతకండి" అని ఆదేశించాడు.
అస్మిన్కర్మణి నిష్పన్నే విజ్ఞాతే నిషధాధిపే। గవాం సహస్రం దాస్యామి యో వస్తావానయిష్యతి
ఈ పని పూర్తయితే, నిషధ రాజును ఎవరు తీసుకొస్తారో, వారికి నేను వెయ్యి గోవులను ఇస్తాను.
అగ్రహారాంశ్చ దాస్యామి గ్రామం నగరసంమితమ్। హిరణ్యంచ సువర్ణం చ దాసీదాసం తథైవ
అదే కాకుండా, గ్రామాలు, పట్టణం, బంగారం, వజ్రాలు, దాసులు, దాసీలను కూడా ఇస్తాను.
న చేచ్ఛక్యావిహానేతుం దమయన్తీ నలోఽపి వా। జ్ఞాతమాత్రేఽపి దాస్యామి గవాం దశశతం ధనమ్
దమయంతి లేదా నలుడు ఇక్కడికి రాలేకపోయినా, వారి స్థానం తెలిసినా, నేను పది వేలు గోవులు, ధనం ఇస్తాను.
ఇత్యుక్తాస్తే యయుర్హృష్టా బ్రాహ్మణాః సర్వతో దిశమ్। పురరాష్ట్రాణి చిన్వన్తో నైషధం సహ భార్యయా। నైవ క్వాపి ప్రపశ్యన్తి నలం వా భీమపుత్రికామ్
ఇలా చెప్పగానే, బ్రాహ్మణులు ఆనందంతో అన్ని దిశల్లోకి వెళ్లి, పట్టణాలు, రాజ్యాలు వెతికారు. అయినా, ఎక్కడా నలుని లేదా భీముని కుమార్తెను కనుగొనలేకపోయారు.
తతశ్చేదిపురీం రమ్యాం సుదేవో నామ వై ద్విజః। విచిన్వానోఽథ వైదర్భీమపశ్యద్రాజవేశ్మని
ఆ తరువాత, చేడిపురి అనే అందమైన నగరంలో, సుదేవుడు అనే బ్రాహ్మణుడు వెతుకుతూ రాజభవనంలో వైదర్భి కుమార్తెను చూశాడు.
తయైవ రాజమాతా చ బ్రాహ్మణాన్పర్యవేషయత్। భోజనార్థే సుదేవోఽపి తత్రైవ ప్రవివేశ హ
అక్కడ, రాజమాత సునందతో కలిసి బ్రాహ్మణులను భోజనానికి పిలిపించింది. సుదేవుడూ అక్కడే ప్రవేశించాడు.
కృశాం వివర్ణాం మలినాం భర్తృశోకపరాయణామ్। పుణ్యాహవాచనే రాజ్ఞః సునన్దాసహితాం స్థితామ్
అతడు, క్షీణించి, వర్ణం పోయి, మలినంగా, భర్త కోసం దుఃఖంలో మునిగిపోయిన దమయంతిని, సునందతో పాటు, రాజభవనంలో పుణ్యదినాన నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూశాడు.
మన్దం ప్రఖ్యాయమానేన రూపేణాప్రతిమేన తామ్। నిబద్ధాం ధూమజాలేన ప్రభామివ విభావసోః
ఆమె అందం మసకబారినా, మరెవరూ పోలేని అందంతో, పొగలో కప్పబడిన అగ్ని జ్యోతి లాగా కనిపించింది.
తాం సమీక్ష్య విశాలాక్షీమధికం మలినాం కృశామ్। తర్కయామాస భైమీతి కారణైరుపపాదయన్
ఆమెను చూసి, విశాలమైన కళ్లతో, మరింత క్షీణించి, మలినంగా ఉన్నదాన్ని గమనించి, ఈమె భీముని కుమార్తె అని గుర్తించాడు.
యథేయం మే పురా దృష్టా తథారూపేయమఙ్గనా। కృతార్థోస్మ్యద్య దృష్ట్వేమాం లోకకాన్తామివ శ్రియం
నేను ముందే చూసినదానిలానే ఈమె ఇప్పుడు ఉంది. లోకానికి ప్రియమైన లక్ష్మిలా కనిపించే ఈమెను చూసి నా ప్రయత్నం ఫలించింది.
పూర్ణచన్ద్రాననాం శ్యామాం చారువృత్తపయోధరామ్। కుర్వన్తీం ప్రభయా దేవీం సర్వావితిమిరా దిశః
పూర్ణచంద్రుని ముఖం లాంటి, నల్లని వర్ణంతో, అందమైన వక్షోజాలతో, తన కాంతితో చుట్టూ ఉన్న చీకట్లను పోగొట్టే దేవతలా ఆమె ఉండేది.
చారుపద్మవిశాలాక్షీం మన్మథస్య రతీమివ। ఇష్టాం సమస్తలోకస్య పూర్ణచన్ద్రప్రభామివ
పద్మపువ్వుల్లాంటి విశాలమైన కళ్లతో, మన్మథుని ప్రియురాలు రతిలా, అందరికీ ఇష్టమైనది, పూర్ణచంద్రుని కాంతిలా ప్రకాశించేది.
విదర్భసరసస్తస్మాద్దైవదోషాదివోద్ధృతామ్। మలపఙ్కానులిప్తాఙ్గీం ప్రమ్లానాం నలినీమివ
ఇప్పుడు, విధి కారణంగా విదర్భ సరస్సు నుంచి వేరు చేయబడి, మలినంగా, వాడిపోయిన కమలంలా ఉంది.
పౌర్ణమాసీమివ నిశాం రాహుగ్రస్తనిశాకరామ్। పతిశోకాకులాం దీనాం కృశస్త్రోతాం నదీమివ
పౌర్ణమి రాత్రి రాహువు చంద్రుని పట్టుకున్నట్టు, భర్త కోసం దుఃఖంతో బాధపడుతూ, నీరు తగ్గిన నదిలా ఉంది.
విధ్వస్తపర్ణకమలాం విత్రాసితవిహంగమామ్। హస్తిహస్తపరిక్లిష్టాం వ్యాకులామివ పద్మినీమ్
ఆమె ఆకులు, కమలాలు నశించి, పక్షులు భయపడి పారిపోయినట్టు, ఏనుగు తుంగతో నలిపిన, కలవరపడిన పద్మవనం లాగా ఉంది.
సుకుమారీం సుజాతాఙ్గీం రత్నగర్భగృహోచితామ్। దహ్యమానామివార్కేణ మృణాలీమివ చోద్ధృతామ్
అతిగా మృదువైన, మంచి వంశంలో పుట్టిన, రత్నాలతో నిండిన ఇంట్లో పెరిగిన ఆమె, ఎండ వేడికి కాలిపోతున్నట్టు, చెరువు నుంచి తీయబడిన తామర కాడలా కనిపించింది.
రూపౌదార్యగుణోపేతాం మణ్డనార్హామమణ్డితామ్। చన్ద్రలేఖామివ నవాంవ్యోమ్ని నీలాభ్రసంవృతామ్
అందం, ఉదారత, మంచి లక్షణాలతో అలంకరించబడిన ఆమె, అలంకరణకు యోగ్యురాలైనా అలంకారాలు లేకుండా, ఆకాశంలో నల్ల మేఘంతో కమ్మబడిన కొత్త చంద్రకళలా కనిపించింది.
కామభోగైః ప్రియైర్హీనాం హీనాం బన్ధుజనేన చ। దేహం ధారయతీం దీనం భర్తృదర్శనకాఙ్క్షయా
ఆమె సుఖాలు, ప్రియమైనవారు, బంధువులు అన్నీ దూరమైనవారు; భర్తను చూడాలని తపిస్తూ, తన బలహీనమైన శరీరాన్ని దుఃఖంలోనే కొనసాగించింది.
భర్తా నామ పరం నార్యా భూషణం భూషణైర్వినా। ఏషా హి రహితా తేన శోభమానా న శోభతే
ఒక స్త్రీకి భర్తే గొప్ప అలంకారం; ఇతర అలంకారాలు లేకపోయినా. అతడిని కోల్పోయిన ఆమె, ప్రకాశవంతంగా ఉన్నా, నిజంగా మెరయదు.
దుష్కరం కురుతేఽత్యన్తం హీనో యదనయా నలః। ధారయత్యాత్మనో దేహం న శోకేనాపి సీదతి
నలుడు ఆమె లేకుండా ఉండటం ఎంత కష్టమో, అయినా దాన్ని అధిగమించాడు. తన శరీరాన్ని నిలబెట్టుకుని, దుఃఖానికి లోనవ్వకుండా ఉన్నాడు.
ఇమామసితకేశాన్తాం శతపత్రాయతేక్షణామ్। సుఖార్హాం దుఃఖితాం దృష్ట్వా మమాపి వ్యథతే మనః
నల్లని జుట్టు, శతదళ తామరపువ్వులాంటి కన్నులు ఉన్న ఆమెను, సుఖానికి యోగ్యురాలైనా దుఃఖంలో ఉన్నదాన్ని చూసి, నా హృదయం కూడా బాధపడుతోంది.
కదా ను ఖలుః దుఃఖస్య పారం యాస్యతి వై శుభా। భర్తుః సమాగమాత్సాధ్వీరోహిణీ శశినో యథా
ఈ సతీమణి తన భర్తను మళ్లీ కలుసుకుని, రోహిణి చంద్రుడిని కలిసినట్టు, ఎప్పుడు తన దుఃఖానికి ముగింపు పొందుతుందో అని ఆశిస్తున్నాను.
అస్యా నూనం పునర్లాభాన్నైషధః ప్రీతిమేష్యతి। రాజా రాజ్యపరిభ్రష్టః పునర్లబ్ధ్వేవ మేదినీమ్
ఈమెను మళ్లీ పొందినప్పుడు, నలుడు తప్పక సంతోషిస్తాడు. రాజ్యం పోయిన రాజు మళ్లీ తన భూమిని పొందినప్పుడు ఎలా ఆనందిస్తాడో అలాగే.
తుల్యశీలవయోయుక్తాం తుల్యాభిజనసంవృతమ్। నైషధోఽర్హతి వైదర్భీం తం చేయమసితేక్షణా
స్వభావం, వయస్సు, వంశంలో సమానమైన ఈ దమయంతిని నలుడు పొందటానికి అర్హుడు. అలాగే, నల్లని కన్నుల ఈమె కూడా అతడిని పొందటానికి అర్హురాలు.
యుక్తం తస్యాప్రమేయస్య వీర్యసత్వవతో మయా। సమాశ్వాసయితుం భార్యాం పతిదర్శనలాలసామ్
అపారమైన శక్తి, ధైర్యం ఉన్న ఆ మహానుభావుని భార్యను, భర్తను చూడాలని తపిస్తున్న ఆమెను నేను ఓదార్చటం యోగ్యం.
అహమాశ్వాసయామ్యేనాం పూర్ణచన్ద్రనిభాననామ్। అదృష్టదుఃఖాం దుఃఖార్తాం ధ్యానరోదనతత్పరామ్
పూర్ణచంద్రునిలాంటి ముఖం ఉన్న, దుఃఖాన్ని ఎరుగని కానీ ఇప్పుడు దుఃఖంతో ఉన్న, ధ్యానం, ఏడుపులో మునిగిపోయిన ఆమెను నేను ఓదార్చుతాను.
ఏవం విమృశ్య వివిధైః కారణైర్లక్షణైశ్చ తామ్। ఉపగమ్య తతో భైమీం సుదేవో బ్రాహ్మణోఽబ్రవీత్
ఇలా అనేక కారణాలు, లక్షణాలతో ఆలోచించి, సుదేవుడు ఆ భీముని కుమార్తె దగ్గరకు వెళ్లి ఆమెతో మాట్లాడాడు.
అహం సుదేవో వైదర్భి భ్రాతుస్తే దయితః సఖా। భీమస్య వచనాద్రాజ్ఞస్త్వామన్వేష్టుమిహాగతః
ఓ వైదర్భి! నేను సుదేవుడిని, నీ అన్నకు ప్రియమైన మిత్రుడిని. భీముడు, రాజు, నిన్ను వెతకమని పంపాడు. అందుకే ఇక్కడికి వచ్చాను.
కుశలీ తే పితా రాజ్ఞి జననీ భ్రాతరశ్చ తే। ఆయుష్మన్తౌ కుశలినౌ తత్రస్థౌ దారకౌ చ తే
రాజైన నీ తండ్రి, తల్లి, అన్నదమ్ములు అందరూ క్షేమంగా ఉన్నారు. నీ ఇద్దరు కుమారులు కూడా ఆయుష్మంతులై, అక్కడ సుఖంగా ఉన్నారు.