యూథశో దదృశే చాత్ర విదర్భాధిపనన్దినీ। మహిషాన్వరాహాన్గోమాయూనృక్షవానరపన్నగాన్
అక్కడ విదర్భ రాజ కుమార్తె గుంపులుగా ఉన్న మహిషాలు, పందులు, నక్కలు, ఎలుగుబంట్లు, కోతులు, పాములను చూసింది.
తేజసా యశసా లక్ష్మ్యా స్థిత్యా చ పరయా యుతా। వైర్దభీ విచచారైకా నలమన్వేషతీ తదా
వైదర్భి ఆమె శక్తి, కీర్తి, సౌందర్యం, స్థిరతతో కూడి, నలుని వెతుకుతూ ఒంటరిగా అటవిలో తిరిగింది.
నాబిభ్యత్సా నృపసుతా భైమీ తత్రాథ కస్యచిత్। దారుణామటవీం ప్రాప్య భర్తృవ్యసనకర్శితా
భీముని కుమార్తె అయిన ఆ రాజకుమారి, భర్త బాధతో బాధపడుతూ, ఎంత భయంకరమైన అడవి అయినా భయపడకుండా లోపలికి అడుగుపెట్టింది.
విదర్భతనయా రాజన్విలలాప సుదుఃఖితా। భర్తృశోకపరీతాఙ్గీ శిలాతలమథాశ్రితా
ఓ రాజా! విదర్భ కుమార్తె భర్త బాధతో శరీరం క్షీణించి, పెద్ద దుఃఖంతో ఒక రాయిమీద కూర్చుని విలపించింది.
సిహ్యోరస్క మహాబాహో నిషధానాం జనాధిప। క్వను రాజన్గతోసి త్వం త్యక్త్వా మాం విజనే వనే
సింహపు ఛాతి కలిగిన మహాబాహువైన నిషధ రాజా! నన్ను ఒంటరిగా ఈ అడవిలో వదిలేసి, నీవెక్కడికి పోయావు?
అశ్వమేధాదిభిర్వీర క్రతుభిశ్చాప్తదక్షిణైః। కథమిష్ట్వా నరవ్యాఘ్ర మయి మిథ్యా ప్రవర్తసే
ఓ వీరా! అశ్వమేధాది యాగాలు చేసి, పెద్ద దానాలు ఇచ్చిన నీవు, నరశార్దూలా! నాపట్ల ఎందుకు అబద్ధంగా ప్రవర్తిస్తున్నావు?
యత్త్వయోక్తం నరశ్రేష్ఠ మత్సమక్షం మహాద్యుతే। కర్తుమర్హసి కల్యాణ తదృతం పార్థివర్షభ
నరశ్రేష్ఠుడా! మహాతేజస్సు కలిగినవాడా! నన్ను ఎదుట ఉంచి నీవు చెప్పిన మాటను నీవు తప్పక నెరవేర్చాలి, రాజరుషభా! అదే ధర్మం.
యచ్చోక్తం విహగైర్హంసైః సమీపే తవ భూమిప। మత్సకాశే చ తైరుక్తం తదవేక్షితుమర్హసి
భూమిపా! నీ దగ్గర హంసలు చెప్పిన మాటలు, అవి నాకు చెప్పిన విషయాలు — వాటిని నీవు గుర్తు చేసుకోవాలి.
చత్వార ఏకతో వేదాః సాఙ్గోపాఙ్గాః సవిస్తరాః। స్వధీతా మనుజవ్యాఘ్ర సత్యమేకం కిలైకతః
ఓ నరశార్దూలా! ఒకవైపు అన్ని ఉపాంగాలతో కూడిన నాలుగు వేదాలు, మరొకవైపు మాత్రం ఒక్క సత్యమే నిలుస్తుంది.
తస్మాదర్హసి శత్రుఘ్న సత్యం కర్తుం నరేశ్వర। ఉక్తవానసి యద్వీర మత్సకాశే పురా వచః
కావున శత్రువులను జయించినవాడా! నరాధిపా! నీవు నాతో ముందుగా చెప్పిన మాటను తప్పక నెరవేర్చాలి.
హా వీర ననునామాహమిష్టా కిల తవానఘ। అస్యామటవ్యాం ఘోరాయాం కిం మాం న ప్రతిభాషసే
హాయ్! ఓ వీరా! నిజంగా నేను నీకు ఇష్టురాలిని కదా? ఈ భయంకరమైన అడవిలో నన్ను ఎందుకు పలకడం లేదు?
భర్త్సయత్యేష మాం రౌద్రో వ్యాత్తాస్యో దారుణాకృతిః। అరణ్యరాట్ క్షుధావిష్టః కిం మాం న త్రాతుమర్హసి
ఈ భయంకరమైన రూపం కలిగిన అడవి రాజు, ఆకలితో మూర్ఛించి నన్ను బెదిరిస్తున్నాడు. నీవు నన్ను ఎందుకు రక్షించడంలేదు?
న మే త్వదన్యా కాచిద్ధి ప్రియాఽస్తీత్యబ్రవీస్తదా। తామృతాం కురు కల్యాణ పురోక్తాం భారతీం నృప
"నీవే నాకు అత్యంత ప్రియమైనవాడివి" అని నీవు ఎప్పుడో అన్నావు. ఓ కల్యాణుడు! రాజా! ముందుగా ఇచ్చిన మాటను నెరవేర్చు.
ఉన్మత్తాం విలపన్తీం మాం భార్యామిష్టాం నరాధిప। ఈప్సితామీప్సితోసి త్వం కిం మాం న ప్రతిభాషసే
ఓ నరాధిపా! నేను నీకు ఇష్టురాలిని, నీ భార్యను, బాధతో విలపిస్తున్నాను. నీవు నా మనసు కోరిక అయినవాడివి. అయినా నన్ను ఎందుకు పలకడం లేదు?
కృశాం దీనాం వివర్ణాం చ మలినాం వసుధాధిప। వస్త్రార్ధప్రావృతామేకాం విలపన్తీమనాథవత్
ఓ భూమిపాలకా, నన్ను చూడు — నేను బలహీనంగా, దుఃఖంతో, వర్ణం కోల్పోయి, మురికి దుస్తులతో, అరగంత వస్త్రంతో మాత్రమే కప్పుకుని, ఒంటరిగా, దుఃఖంతో ఏడుస్తూ, అనాధలా ఉన్నాను.
యూథభ్రష్టామివైకాం మాం హరిణీం పృథులోచన। న మానయసి మామార్య రుదన్తీమరికర్శన
ఓ విశాల నేత్రాలవాడా, గుంపు నుంచి విడిపోయిన జింకలా నేను ఒంటరిగా ఉన్నాను. ఓ మహానుభావా, శత్రువులకు భయంకరుడా, నేను ఏడుస్తున్నా, నన్ను గౌరవించడంలేదు.
మహారాజ మహారణ్యే మామిహైకాకినీం సతీమ్। ఆభాషమాణాం స్వాం పత్నీం కిం మాం న ప్రతిభాషసే
ఓ మహారాజా, ఈ విస్తారమైన అరణ్యంలో నీ సతీమంతుడు అయిన భార్య మాట్లాడుతుంటే, నన్ను ఒంటరిగా వదిలేసి, నాతో మాటలాడకపోవడమెందుకు?
కులశీలోపసంపన్నాం చారుసర్వాఙ్గశోభనామ్। `అనువ్రతాం మహారాజ కిం మాం న ప్రతిభాషసే
ఓ రాజా, నేను మంచి కుటుంబానికి, మంచి ఆచారానికి కలవాడిని, నా అవయవాలన్నీ అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి, నీకు నిబద్ధురాలిని. అయినా నాతో మాటలాడకపోవడమెందుకు?
నాద్యత్వాం ప్రతిపశ్యామి గిరావస్మిన్నరోత్తమ। వనే చాస్మిన్మహాధోరే సింహవ్యాఘ్రనిషేవితే
ఓ మానవోత్తమా, ఈ భయంకరమైన, సింహాలు పులులు సంచరించే అరణ్యంలో నాతో మాటలాడుతున్న నిన్ను ఈ రోజు చూడలేకపోతున్నాను.
శయానముపవిష్టం వా స్థితం వా నిషధాధిప। ప్రస్థితం వా నరశ్రేష్ఠ మమ శోకనిబర్హణ
ఓ నిషధాధిపతీ, నీవు పడుకున్నా, కూర్చున్నా, నిలబడ్డా, వెళ్ళిపోతున్నా, ఓ మానవోత్తమా, నా దుఃఖాన్ని తొలగించేవాడివి.
కం ను పృచ్ఛామి దుఃఖార్తా త్వదర్థే శోకకర్శితా। కచ్చిద్దృష్టస్త్వయాఽరణ్యే సంగత్యేతి నలో నృపః
నీ కోసం దుఃఖంతో బాధపడుతూ, ఎవరిని అడగాలి? ఈ అరణ్యంలో నలుడు రాజు ఎవరికైనా కనిపించాడా అని ఎవరి దగ్గర అడగాలి?
కో ను మే కథయేదద్య వనేఽస్మిన్విష్ఠితం నృపమ్। అభిరూపం మహాత్మానం పరవ్యూహవినాశనమ్
ఈ అరణ్యంలో నివసిస్తున్న అందమైన, మహాత్ముడైన, శత్రు సంహారకుడైన రాజు గురించి ఈ రోజు నాకు ఎవరు చెబుతారు?
యమన్వేపసి రాజానం నలం పద్మనిభేక్షణమ్। అయంస ఇతి కస్యాద్య శ్రోష్యామి మధురాం గిరమ్
పద్మపత్రం వంటి కన్నులు గల నలుడు రాజు కోసం వణికిపోతున్నావు. 'ఇతనే నలుడు రాజు' అని ఎవరి నోట ఈ రోజు మధురమైన మాటలు వినగలుగుతాను?
అరణ్యరాడయం శ్రీమాంశ్చతుర్దంష్ట్రో మహాహనుః। శార్దూలోఽభిముఖోఽభ్యేతి పృచ్ఛామ్యేనమశఙ్కితా
ఇక్కడ అరణ్యానికి అధిపతి, నాలుగు పళ్లతో, పెద్ద దవడలతో, కాంతివంతమైన పులి నన్ను ఎదురుగా చూస్తూ వస్తున్నాడు. అయినా భయపడకుండా నేను దానిని అడుగుతున్నాను.
భవాన్మృగాణామధిపస్త్వమస్మిన్కాననే ప్రభుః। విదర్భరాజతనయాం దమయన్తీతి విద్ధి మామ్
ఈ అరణ్యంలో జంతువుల అధిపతివైన నీవు, నేను విదర్భ రాజు కుమార్తె దమయంతిని అని తెలుసుకో.
నిషధాధిపతేర్భార్యాం నలస్యామిత్రఘాతినః। పతిమన్వేషతీమేకాం కృపణాం శోకకర్శితామ్
నేను నిషధాధిపతి, శత్రు సంహారకుడైన నలుని భార్యను. నా భర్తను వెతుకుతూ, ఒంటరిగా, దుఃఖంతో బాధపడుతూ, దయనీయంగా ఉన్నాను.
ఆశ్వాసయ మృగేన్ద్రేహ యది దృష్టస్త్వయా నలః। `సింహస్కన్ధో మహాబాహుః పద్మపత్రనిభేక్షణః
ఓ జంతువుల రాజా, నీవు నలుణ్ణి చూశావా? సింహపు భుజాలు, బలమైన చేతులు, పద్మపత్రం వంటి కన్నులు కలవాడిని. అతన్ని చూశావా? అయితే నన్ను ఇక్కడ ఆదురించు.
అథవాఽరణ్యనృపతే నలం యది న శంససి। మాం ఖాదయ మృగశ్రేష్ఠ దుఃఖాదస్మాద్విమోచయ
లేకపోతే, ఓ అరణ్యాధిపతీ, నలుని గురించి చెప్పలేకపోతే, ఓ జంతువులలో శ్రేష్ఠుడా, నన్ను తినివేయి. ఈ దుఃఖం నుంచి నన్ను విమోచించు.
శ్రుత్వాఽరణ్యే విలపితం మమైష మృగరాట్ స్వయమ్। యాత్యేష మృష్టసలిలామాపగాం సాగరోపమామ్
ఈ అరణ్యంలో నా విలాపం విని, ఈ జంతువుల రాజు తానే స్వయంగా, సముద్రం లాంటి, నిర్మలమైన నదికి వెళ్తున్నాడు.
ఇమం శిలోచ్చయం పృచ్ఛే శృఙ్గైర్బహుభిరుచ్ఛితైః। విరాజితం దివస్పృగ్భిర్నైకవర్ణైర్మనోరమైః
ఈ అనేక ఎత్తైన శిఖరాలతో, ఆకాశాన్ని తాకే, రంగురంగుల, ఆకర్షణీయమైన శిఖరాలతో అలంకరించబడిన ఈ పర్వతాన్ని నేను అడుగుతున్నాను.