ద్విధేవ హృదయం తస్య దుఃఖితస్యాభవత్తదా। దోలేవ ముహురాయాతి యాతి చైవ ముహుర్ముహుః
ఆ సమయంలో బాధతో ఉన్న అతని హృదయం రెండుగా చీలిపోయినట్టు అనిపించింది; అది ఊయలలా, మళ్లీ మళ్లీ వచ్చి పోతూ ఉండిపోయింది.
అవకృష్టస్తు కలినా మోహితః ప్రాద్రవన్నలః। సుప్తాముత్సృజ్య తాం భార్యాం విలప్య కరుణం బహు
కలియుగ ప్రభావంతో మాయలో పడి, నలుడు తన నిద్రలో ఉన్న భార్యను వదిలేసి, అనేక దుఃఖభరితమైన మాటలు చెప్పుకుంటూ అక్కడినుంచి పారిపోయాడు.
నష్టాత్మా కలినాఽఽవిష్టస్తత్తద్విగణయన్ముహుః। జగామైకాం వనే శూన్యే భార్యాముత్సృజ్య మోహితః
తన ఆత్మను కోల్పోయి, కలియుగ ప్రభావంతో మాయలో పడి, తన దురదృష్టాన్ని మళ్లీ మళ్లీ లెక్కించుకుంటూ, నలుడు ఒంటరిగా, శూన్యమైన అడవిలోకి, భార్యను వదిలేసి వెళ్లిపోయాడు.
అపక్రాన్తే నలే రాజన్దమయన్తీ గతక్లమా। అబుధ్యత వరారోహా సంత్రస్తా విజనే వనే
నలుడు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, రాజా! దమయంతి అలసట పోయి, అందమైన ఆమె, ఒంటరిగా ఉన్న అడవిలో భయంతో లేచింది.
అపశ్యమానా భర్తారం శోకదుఃఖసమన్వితా। ప్రాక్రోశదుచ్చైః సంత్రస్తా మహారాజేతి నైషధమ్
భర్తను కనిపెట్టలేక, దుఃఖంతో, బాధతో నిండిపోయి, భయంతో గట్టిగా అరుస్తూ, 'ఓ నిషధ మహారాజా!' అని పిలిచింది.
హా నాథ హా మహారాజ హా స్వామిన్కిం జహాసి మామ్। హా హతాఽస్మి వినష్టాఽస్మి భీతాఽస్మి విజనే వనే
'హాయ్ నాథా! హాయ్ మహారాజా! హాయ్ స్వామీ! నీవు నన్ను ఎందుకు వదిలిపెట్టావు? హాయ్, నేను నాశనమయ్యాను, పోయాను, ఈ ఒంటరి అడవిలో భయపడుతున్నాను!'
నను నామ మహారజ ధర్మజ్ఞః సత్యవాగసి। కథంవిధస్త్వంహి తథా సుప్తాముత్సృజ్య మాం గతః
'నీవు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడివి, నిజం మాట్లాడేవాడివి కదా మహారాజా! అలాంటి నువ్వు నన్ను నిద్రలో వదిలిపెట్టి ఎలా వెళ్లిపోతావు?'
కథముత్సృజ్యగన్తాఽసి వశ్యాం భార్యామనువ్రతామ్। విశేషతో నాపకృతః పరేణాపకృతో హ్యసి
'నీకు పూర్తిగా విధేయంగా ఉండే భార్యను, నిన్ను నమ్మి ఉండే నన్ను, నువ్వు ఎలా వదిలిపోతావు? పైగా నిన్ను ఎవరూ బాధించలేదు కదా?'
శక్యసే న గిరః సత్యాః కర్తుం మయి నరేశ్వర। యాస్త్వయా లోకపాలానాం సన్నిధౌ కథితాః పురా
'నరేశ్వరా! నీవు ఒకప్పుడు లోకపాలుల సమక్షంలో నాకు ఇచ్చిన మాటలను నాపై నీవు నిజం చేయలేవు.'
నాకాలే విహితో మృత్యుర్మర్త్యానాం పురుషర్షభ। యత్ర కాన్తా త్వయోత్సృష్టా ముహూర్తమపి జీవతి
'పురుషశ్రేష్ఠా! ప్రియమైనవాడివి వదిలిపెట్టినప్పుడు, ఆమె ఒక్క క్షణమైనా బ్రతికుంటే, మానవులకు మరణం ముందుగా రాదు.'
పర్యాప్తః పరిహాసోఽయమేతావాన్పురుషర్షభ। భృశం భీతాస్మి దుర్ధర్ష దర్శయాత్మానమీశ్వర
ఈ సరదా మాటలు చాలయ్యాయి, మహాపురుషుడా! నాకు చాలా భయం వేస్తోంది. ఓ ప్రభూ, నీ నిజమైన రూపాన్ని చూపించు.
దృశ్యసే దృశ్యసే రాజన్నేష తిష్ఠసి నైషధ। ఆవార్య గుల్మైరాత్మానం కిం మాం న ప్రతిభాషసే
నీవు నాకు కనబడుతున్నావు, నరపతీ, నలుని కుమారుడా! కానీ ఈ పొదల్లో దాగి నిలబడి, నాతో ఎందుకు మాట్లాడటం లేదు?
నృశంసాం వత రాజేన్ద్ర యన్మామేవంగతామిహ। విలపన్తీం సమాలిఙ్గ్య నాశ్వాసయసి పార్థివ
ఓ రాజా, నేను ఇలా ఏడుస్తూ నిన్ను ఆలింగనం చేసుకుంటూ ఉండగా, నన్ను ఓదార్చకుండా ఉండటం ఎంత క్రూరమో!
న శోచామ్యహమాత్మానం న చాన్యదపి కించన। కథం ను భవితాస్యేక ఇతి త్వాం నృప శోచయే
నాకు నేను బాధపడటం లేదు, ఇంకెవరినీ గురించి కూడా కాదు. కానీ నీవు ఒంటరిగా ఎలా ఉంటావో అని, రాజా, నీకోసమే నేను బాధపడుతున్నాను.
కథం ను రాజంస్తృషితః క్షుక్షితః శ్రమకర్శితః। సాయాహ్నే వృక్షమూలేషు మామపశ్యన్భవిష్యసి
రాజా, నీకు దాహం, ఆకలి, అలసటతో, సాయంత్రం వేళ చెట్ల వేరుల దగ్గర నన్ను లేకుండా నీవు ఎలా ఉంటావో?
తతః సా తీవ్రశోకార్తా ప్రదీప్తేవ చ మన్యునా। ఇతశ్చేతశ్చ రుదతీ పర్యధావత దుఃఖితా
తీవ్రమైన దుఃఖంతో, కోపంతో మండిపడుతూ, ఆమె అక్కడక్కడా ఏడుస్తూ, బాధతో తిరిగింది.
ముహురుత్పతతే బాలా ముహుః పతతి విహ్వలా। ముహురాలీయతే భీతా ముహుః క్రోశతి రోదితి
ఆ బాలిక ఒక్కోసారి ఎగిరిపడుతుంది, ఒక్కోసారి తడబడిపడిపోతుంది, ఒక్కోసారి భయంతో దాగిపోతుంది, ఒక్కోసారి అరుస్తూ ఏడుస్తుంది.
అతీవ శోకసంతప్తా ముహుర్నిఃశ్వస్ విహ్వలా। ఉవాచ భైమీ నిఃశ్వస్ రోదమానా పతివ్రతా
తీవ్రమైన దుఃఖంతో, మళ్లీ మళ్లీ నిట్టూరుస్తూ, భీముడి కుమార్తె, తన భర్తను తలచుకుంటూ, ఏడుస్తూ ఇలా చెప్పింది.
యస్యాభిశాపాద్దుఃఖార్తో నైష నన్దతి నైషధః। తస్య భూతస్య తద్దుఃఖాద్దుఃఖమభ్యధికం భవేత్
ఎవరి శాపం వల్ల నలుడు బాధపడుతూ ఆనందించలేకపోతున్నాడో, ఆ వ్యక్తికి నలుని కన్నా ఎక్కువ దుఃఖం కలగాలి.
అపాపచేతసం పాపో య ఏవం కృతవాన్నలమ్। తస్మాద్దుఃఖతరం ప్రాప్య జీవత్వమసుఖజీవికామ్
దుష్టమనస్సుతో నలునికి ఇలా చేసినవాడు, అతను ఇంకా ఎక్కువ దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తూ, బాధతో జీవించాలి.
ఏవం తు విలపన్తీ సా రాజ్ఞో భార్యా మహాత్మనః। అన్వేషతి స్మ భర్తారం వనే శ్వాపదసేవితే
ఇలా ఏడుస్తూ, ఆ మహాత్ముడైన రాజుని భార్య అడవిలో అడుగడుగునా, తన భర్తను వెతికింది.
ఉన్మత్తవద్భీమసుతా విలపన్తీ తతస్తతః। హాహా రాజన్నితి ముహురితశ్చేతశ్చ ధావతి
భీముడి కుమార్తె, పిచ్చివాడిలా అక్కడక్కడా తిరుగుతూ, 'హాయ్ రాజా!' అని మళ్లీ మళ్లీ అరుస్తూ పరుగెత్తింది.
తాం శుష్యమాణామత్యర్థం కురరీమివ వాశతీమ్। కరుణం బహుశోచన్తీం విలపన్తీం సుమధ్యమామ్
ఆ సన్నని నడుము కలదానిని, ఎక్కువగా వాడిపోయి, కురరి పక్షిలా దుఃఖంగా అరుస్తూ, బాధతో ఏడుస్తూ ఉండగా—
సహసాఽభ్యాగతాం భైమీమభ్యాశపరివర్తినీమ్। జగ్రాహాజగరో గ్రాహో మహాకాయః క్షుధాన్వితః
ఆమె అక్కడ దగ్గర తిరుగుతున్నప్పుడు, ఆకలితో ఉన్న పెద్ద పాము, భీముడి కుమార్తెను ఒక్కసారిగా పట్టుకుంది.
సా గ్రస్యమానా గ్రహేణ శోకేన చ పరాజితా। నాత్మానం శోచతి తథా యథా శోచతి నైషధమ్
ఆమెను ఆ పాము మింగుతుండగా, దుఃఖంతో నలిగిపోయి, తనకన్నా నలునికే ఎక్కువగా బాధపడింది.
ద్వా నాథ మామిహ వనే గ్రస్యమానామనాగసమ్। గ్రాహేణానేన విజనే కిమర్థం నానుధావసి
ఓ రక్షకుడా, నేను ఈ అడవిలో నిరపరాధిగా ఈ పామిచేత మింగబడుతుంటే, నీవు ఎందుకు నన్ను రక్షించడానికి రాలేదు?
కథం భవిష్యసి పునర్మామనుస్మృత్య నైషధ। [కథం భవాఞ్జగామాద్య మాముత్సృజ్య వనే ప్రభో।] పాపాన్ముక్తః పునర్లబ్ధ్వా బుద్ధిం చోతో ధనాని చ
నలుడా, నీవు మళ్లీ నన్ను తలచుకుంటూ ఎలా ఉంటావు? [ఈ రోజు నీవు నన్ను అడవిలో వదిలేసి ఎలా వెళ్లిపోయావు ప్రభూ?] పాపాలు తొలగిపోయాక, జ్ఞానం, ధనం తిరిగి పొందిన తర్వాత—
శ్రాన్తస్య తే క్షుధార్తస్ పరిగ్లానస్య నైషధ। కః శ్రమం రాజశార్దూల నాశయిష్యతి తేఽనఘ
నలుడా, అలసిపోయి, ఆకలితో, బలహీనంగా ఉన్న నీవు, రాజులలో సింహమా, నీ అలసటను ఎవరు తీర్చగలరు, పాపరహితుడా?
తాం తు దృష్ట్వా తథా గ్రస్తామురగేణాయతేక్షణామ్। ఆక్రన్దమానాం సంశ్రుత్య జవేనాభిససార హ
ఆమెను విశాలమైన కన్నులతో, పాము పట్టుకున్నదాన్ని చూసి, ఆమె అరుపులు విని, వెంటనే అక్కడికి పరుగెత్తాడు.
తాం తు దృష్ట్వా తథా గ్రస్తామురగేణాయతేక్షణామ్। త్వరమాణో మృగవ్యాధః సంచరన్గహనే వనే। సమభిక్రమ్య వేగేన సత్వరః స వనేచరః
ఆమెను అలా పాము పట్టుకున్నదాన్ని చూసి, ఆ అడవి వేటగాడు త్వరగా దట్టమైన అడవిలోంచి పరుగెత్తుతూ, వేగంగా ఆమె దగ్గరకు చేరాడు.