శరణం ప్రతి దేవానాం ప్రాప్తకాలమమన్యత। వాచా చ మనసా చైవ నమస్కారం ప్రయుజ్య సా
ఇప్పుడు దేవతలను ఆశ్రయించాల్సిన సమయం వచ్చిందని ఆమె భావించింది. మనసుతోనూ వాచతోనూ నమస్కారం చేసింది.
దేవేభ్యః ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా వేపమానేదమబ్రవీత్। హంసానాం వచనం శ్రుత్వా యథా మే నైషధో వృతః। పతిత్వే తేన సత్యేన దేవాస్తం ప్రదిశన్తు మే
దమయంతి చేతులు జోడించి, కంపించుతూ ఇలా దేవతలను ప్రార్థించింది: 'హంసల మాట విని నేను నిషధుని వరించాను. ఆ సత్యంతో దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
మనసా వచసా చైవ యథా నాతిచరామ్యహమ్। తేన సత్యేన విబుధాస్తమేవ ప్రదిశన్తు మే
'మనసులోనూ మాటలోనూ నేను ఎలాంటి తప్పు చేయలేదు. ఆ సత్యంతో దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
యథా దేవైః స మే భర్తా విహితో నిషధాధిషః। తేన సత్యేన మే దేవాస్తమేవ ప్రదిశన్తు మే
'దేవతలు నిషధాధిపతిని నాకు భర్తగా నిర్ణయించారు. ఆ సత్యంతో దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
యథేదం వ్రతమారబ్ధం నలస్యారాధనే మయా। తేన సత్యేన మే దేవాస్తమేవ ప్రదిశన్తు మే
'నలుని కోసం నేను తీసుకున్న వ్రతం సత్యంతో, దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
స్వం చైవ రూపం పుష్యన్తు లోకపాలా మహేశ్వరాః। యథాఽహమభిజానీయాం పుణ్యశ్లోకం నరాధిపమ్
'లోకపాలకులు, మహేశ్వరులు తమ స్వరూపాలను తిరిగి పొందాలి. అప్పుడు నేను పుణ్యశ్లోకుడైన రాజును గుర్తించగలను.'
నిశమ్య దమయన్త్యాస్తత్కరుణం ప్రతిదేవితమ్। నిశ్చయంపరమం తథ్యమనురాగం చ నైషధే
దమయంతి దయతో, మళ్లీ మళ్లీ ప్రార్థించిన మాటలు, ఆమె స్థిరమైన సంకల్పం, నిజాయితీ, నిషధునిపై ఉన్న ప్రేమ దేవతలకు స్పష్టంగా తెలిసింది.
మనోవిశుద్ధిం బుద్ధిం చ భక్తిం రాగం చ నైషధే। యథోక్తం చక్రిరే దేవాః సామర్థ్యం లిఙ్గధారణే
ఆమె మనశుద్ధి, బుద్ధి, భక్తి, నిషధునిపై ఉన్న ప్రేమ దేవతలకు స్పష్టంగా కనిపించాయి. ఆమె చెప్పినట్లే దేవతలు తమ రూపాలను చూపించగలిగారు.
సాఽపశ్యద్విబుధాన్సర్వానస్వేదాన్స్తబ్ధలోచనాన్। అమ్లానస్రగ్రజోహీనాన్స్థితానస్పృశతః క్షితిమ్
ఆమె అక్కడ ఉన్న దేవతలందరినీ చూచింది. వారు చెమటలు పట్టి, కన్నులు స్థిరంగా ఉంచి, మాలలు మురికిపడకుండా, కదలకుండా, నేలను తాకకుండా నిలబడి ఉన్నారు.
ఛాయాద్వితీయో మ్లానస్రగ్రజఃస్వేదసమన్వితః। భూమిష్ఠో నైషధశ్చైవ నిమేషేణ చ సూచితః
రెండవవాడు, నీడలా కనిపిస్తూ, నేలపై నిలబడి, మాల వాడిపోయి, చెమటలు పట్టి ఉన్నాడు. అతడే నైషధుడు అని ఒక్క క్షణంలో అర్థమైంది.
సా సమీక్ష్య తు తాన్దేవాన్పుణ్యశ్లోకం చ భారత। నైషధం వరయామాస భైమీ ధర్మేణ పాణ్డవ
ఆమె ఆ దేవతలను, పుణ్యశ్లోకుడైన నైషధుడిని చూసి, భీముడి కుమార్తె ధర్మబద్ధంగా నైషధుణ్ణే వరంగా ఎంచుకుంది.
విలజ్జమానా వస్త్రాన్తం జగ్రాహాయతలోచనా। స్కన్ధదేశేఽసృజత్తస్య స్రజం పరమశోభనామ్
అతని వైపు చూడక, లజ్జతో తలవంచి, తన వస్త్రాంతాన్ని తీసుకుని, అతని భుజంపై అద్భుతమైన పుష్పమాల వేసింది.
వరయామాస చైవైనం పతిత్వే వరవర్ణినీ। తతో హాహేతి సహసా ముక్తః శబ్దో నరాధిపైః
ఆ కాంతివంతమైన యువతి అతనిని భర్తగా ఎంచుకుంది. వెంటనే అక్కడున్న రాజులందరి నుండి 'అయ్యో!' అని పెద్ద అరుపు వినిపించింది.
దేవైర్మహర్షిభిస్తత్ర సాధుసాధ్వితి భారత। విస్మితైరీరితః శబ్దః ప్రశంసద్భిర్నలం నృపమ్
అక్కడ దేవతలు, మహర్షులు ఆశ్చర్యంతో 'బాగుంది, బాగుంది!' అని పలికారు. వారు నలుని ప్రశంసిస్తూ ఆనందించారు.
దమయన్తీం తు కౌరవ్య వీరసేనసుతో నృపః। ఆశ్వాసయద్వరారోహాం ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా
వీరసేనుని కుమారుడు, హృదయంలో ఆనందంతో, అద్భుతమైన రూపం గల దమయంతిని ఆదురంగా ఓదార్చాడు.
యత్త్వం భజసి కల్యాణి పుమాంసం దేవసన్నిధౌ। తస్మాన్మాం విద్ధి భర్తారమేతత్తే వచనే రతమ్
నీవు దేవతల సమక్షంలో నన్ను ఎంచుకున్నావు కదా, కల్యాణిని! అందుకే నన్ను నీ భర్తగా తెలుసుకో. నీ మాటకే నేను నిబద్ధుడిని.
యావచ్చ మే ధరిష్యన్తి ప్రాణా దేహే శుచిస్మితే। తావత్త్వయి భవిష్యామి సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
నాలో ప్రాణం ఉన్నంతవరకు, నవ్వుతూ ముచ్చటగా ఉన్నదామా, నేను నీవే. ఇది నిజమని నీకు చెప్పుతున్నాను.
దమయన్తీ తథా వాగ్భిరభినన్ద్య కృతాఞ్జలిః
దమయంతి చేతులు జోడించి, ఆనందంగా కృతజ్ఞతతో మాటలు పలికింది.
తౌ పరస్పరతః ప్రీతౌ దృష్ట్వా త్వగ్నిపురోగమాన్। తానేవ శరణం దేవాఞ్జగ్మతుర్మనసా తదా
వారు ఇద్దరూ పరస్పరం ప్రేమతో ఉన్నారని, అగ్ని మొదలైన దేవతలను చూసి, ఆ దేవతలనే మనసారా ఆశ్రయించారు.
వృతే తు నైషధే భైమ్యా లోకపాలా మహౌజసః। ప్రహృష్టమనసః సర్వే నలాయాష్టౌ వరాన్దదుః
భీముని కుమార్తె నైషధుణ్ణి ఎంచుకున్న తర్వాత, మహాశక్తి కలిగిన లోకపాళకులందరూ ఆనందంతో నలకు ఎనిమిది వరాలు ఇచ్చారు.
ప్రత్యక్షదర్శనం యజ్ఞే గతిం చానుత్తమాం శుభామ్। నైషధాయ దదౌ శక్రః ప్రీయమాణః శచీపతిః
ఇంద్రుడు, శచీపతి, సంతోషంతో నైషధునికి యజ్ఞంలో ప్రత్యక్షంగా కనిపించే శక్తిని, అత్యుత్తమమైన మంగళకరమైన మార్గాన్ని వరంగా ఇచ్చాడు.
అగ్నిరాత్మభవం ప్రాదాద్యత్ర వాఞ్ఛతి నైషధః। లోకానాత్మప్రభాంశ్చైవ దదౌ తస్మై హుతాశనః
అగ్ని దేవుడు నైషధుడు కోరిన చోట అతనికి స్వయంగా పుట్టే సంతానాన్ని ఇచ్చాడు. అలాగే, తన కాంతితో ప్రకాశించే లోకాలను కూడా అతనికి ఇచ్చాడు.
యమస్త్వన్నరసం ప్రాదాద్ధర్మే చ పరమాం స్థితిమ్। అపాంపతిరపాం భావం యత్రవాఞ్ఛతి నైపధః ।। స్రజశ్చోత్తమగన్ధాఢ్యాః సర్వేచ మిథునం దదుః
యముడు, నలునికి అన్నంలో రుచి మరియు ధర్మంలో స్థిరతను వరంగా ఇచ్చాడు. జలాధిపతి, నైషధుడు కోరిన చోట నీటి స్వరూపాన్ని ఇచ్చాడు. అందరూ ఉత్తమ సువాసన గల మాలలు, ప్రతి ఒక్కరికీ జంటగా ఇచ్చారు.
వరానేవం ప్రదాయాస్య దేవాస్తే త్రిదివం గతాః। `ఏతత్సర్వం నలోఽపశ్యద్దమయన్తీ చ భారత। యథా స్వప్నం మహారాజ తథైవ దదృశుర్జనాః
అలా వరాలు ఇచ్చి, ఆ దేవతలు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు. నలుడు, దమయంతి ఇది అంతా చూశారు. ప్రజలు కూడా మహారాజా, కలలో చూసినట్లుగా చూశారు.
తతః స్వయవరం చక్రే భీమో రాజాఽతిమానుషమ్। సమాగతేషు సర్వేషు భూపాలేసు విశాంపతే
అంతట రాజులందరూ చేరినప్పుడు, భీముడు రాజు మానవులకంటే మించిపోయే విధంగా స్వయంవరాన్ని నిర్వహించాడు.
దమయన్త్యపి తద్దృష్ట్వారాజమణ్డలమృద్ధిమత్। అన్వీక్ష్యనైషధం వవ్రే భైమీ ధర్మేణ భారత
దమయంతి, ఆ రాజుల వలయాన్ని చూసి, నైషధుణ్ణి పరిశీలించి, ధర్మబద్ధంగా అతనినే ఎంచుకుంది, ఓ భారతా.
వృతే చ నైషధే భైమ్యా నివృత్తే చ స్వయంవరే। సర్వ ఏవ మహీపాలాః ప్రతిజగ్ముర్యథాగతమ్
విదర్భ రాజకుమార్తె దమయంతి నైషధ నలుని వరంగా ఎంచుకున్న తర్వాత, స్వయంవర వేడుక ముగిసినప్పుడు, అక్కడికి వచ్చిన రాజులు అందరూ తమ తమ ప్రాంతాలకు తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
పార్థివాశ్చానుభూయాస్య వివాహం విస్మయాన్వితాః। దమయన్త్యాశ్చ ముదితాః ప్రతిజగ్ముర్యథాగతమ్
ఆ రాజులందరూ దమయంతి వివాహాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపడి, ఆమెకు ఆనందంతో, వచ్చిన విధంగా తమ రాజ్యాలకు తిరిగి వెళ్లారు.
గతేషు పార్థివేన్ద్రేషు భీమః ప్రీతో మహామనాః। వివాహం కారయామాస దమయన్త్యా నలస్య చ
అందరు మహారాజులు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, భీముడు హర్షంతో, విశాల హృదయంతో, నలుడు మరియు దమయంతి వివాహాన్ని జరిపించాడు.
ఉష్య తత్ర తథాకామం నైషధో ద్విపదాంవరః। భీమేన సమనుజ్ఞాతో జగామ నగరం స్వకమ్। అవాప్య నారీరత్నం తు పుణ్యశ్లోకోపి పార్థివః
నలుడు అక్కడ తన ఇష్టానుసారం కొన్ని రోజులు గడిపి, భీముని అనుమతితో, ఆ మహారాణి దమయంతిని పొందిన ఆనందంతో, తన నగరానికి తిరిగి వెళ్లాడు. అతనికి మంచి పేరూ కలిగింది.