తత్ర స్మ పీనా దృశ్యన్తే బాహవః పరిఘోపమాః। ఆకారవర్ణసుశ్లక్ష్ణాః పఞ్చశీర్షా ఇవోరగాః
అక్కడ బలమైన చేతులు, ఇనుప దండలవంటి దృఢంగా, ఆకారంలోనూ రంగులోనూ మెత్తగా మెరిసిపోతూ, ఐదు తలల పాముల్లా కనిపించాయి.
సుకేశాన్తాని చారూణి సునాసాని శుభాని చ। ముఖాని రాజ్ఞాం శోభన్తే నక్షత్రాణి యథా దివి
అందమైన జుట్టుతో, మృదువైన ముక్కుతో, శుభ్రమైన ముఖాలు రాజుల మధ్య నక్షత్రాల్లా ప్రకాశించాయి.
దమయన్తీ తతో రఙ్గం ప్రవివేశ శుభాననా। ముష్ణన్తీ ప్రభయా రాజ్ఞాం చక్షూషి చ మనాంసి చ
ఆ తర్వాత దమయంతి తన ముఖంలో వెలుగు నింపుకుని రంగప్రవేశం చేసింది. ఆమె కాంతితో రాజుల కళ్ళూ మనస్సులూ ఆకర్షితమయ్యాయి.
తస్యా గాత్రేషు పతితా తేషాం దృష్టిర్మహాత్మనామ్। తత్రతత్రైవ సక్తాఽభూన్న చచాల చ పశ్యతామ్
ఆ మహాత్ములు దమయంతి అవయవాలపై చూపు పెట్టారు. చూస్తున్న వారందరి కళ్ళూ అక్కడే నిలిచిపోయాయి, ఎక్కడా తిప్పలేదు.
తతః సంకీర్త్యమానేషు రాజ్ఞాం నామసు భారత। దదర్శ భైమీ పురుషాన్పఞ్చ తుల్యాకృతీనిహ
ఆ సమయంలో రాజుల పేర్లు పిలవబడుతుండగా, భీముని కుమార్తె ఇక్కడ ఐదుగురు ఒకే రూపంలో ఉన్నవారిని చూసింది.
తాన్సమీక్ష్య తతః సర్వాన్నిర్విశేషాకృతీన్స్థితాన్। సందేహాదథ వేదర్భీ నాభ్యజానాన్నలం నృపమ్
వారు అందరూ ఒకేలా నిలబడి ఉండటాన్ని గమనించి, విదర్భ రాజకుమార్తె సందేహంతో నలును గుర్తించలేకపోయింది.
నిర్విశేషవయోవేషరూపాణాం తత్ర సా శుభా।' యంయం హి దదృశే తేషాం తంతం మేనే నలం నృపమ్। సాచిన్తయన్తీ బుద్ధ్యాఽథ తర్కయామాస భామినీ
వయస్సు, వస్త్రధారణ, రూపం అన్నీ ఒకేలా ఉన్నవారిలో, ఆమె ఎవరినైనా చూసినా నలుడే అనుకుంది. అందుకే ఆ అందమైనది తన మనసులో ఆలోచిస్తూ తర్కించసాగింది.
కథం ను దేవాఞ్జానీయాం కథం విద్యాం నలం నృపమ్। ఏవం సంచిన్తయన్తీ సా వైదర్భీ భృశదుఃఖితా
దేవతలను ఎలా గుర్తించాలి? నలుని ఎలా తెలుసుకోవాలి? అని ఆలోచిస్తూ, విదర్భ రాజకుమార్తె ఎంతో బాధపడింది.
శ్రుతాని దేవలిఙ్గాని తర్కయామాస భారత। దేవానాం యాని లిఙ్గాని స్థవిరేభ్యః శ్రుతాని మే
పెద్దల నుంచి వినిన దేవతల లక్షణాలను ఆమె గుర్తు చేసుకుంది. ఆ దేవతల లక్షణాల గురించి ఆలోచించింది.
తానీహ తిష్ఠతాం భూమావేకస్యాపి న లక్షయే। ఏవం విచిన్త్య బహుధా విచార్య చ పునః పునః
అక్కడ నిలబడి ఉన్న వారిలో ఒక్కరినైనా చూస్తే ఆ లక్షణాలు కనబడలేదు. ఇలా అనేక విధాలుగా ఆలోచిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ విచారించింది.
శరణం ప్రతి దేవానాం ప్రాప్తకాలమమన్యత। వాచా చ మనసా చైవ నమస్కారం ప్రయుజ్య సా
ఇప్పుడు దేవతలను ఆశ్రయించాల్సిన సమయం వచ్చిందని ఆమె భావించింది. మనసుతోనూ వాచతోనూ నమస్కారం చేసింది.
దేవేభ్యః ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా వేపమానేదమబ్రవీత్। హంసానాం వచనం శ్రుత్వా యథా మే నైషధో వృతః। పతిత్వే తేన సత్యేన దేవాస్తం ప్రదిశన్తు మే
దమయంతి చేతులు జోడించి, కంపించుతూ ఇలా దేవతలను ప్రార్థించింది: 'హంసల మాట విని నేను నిషధుని వరించాను. ఆ సత్యంతో దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
మనసా వచసా చైవ యథా నాతిచరామ్యహమ్। తేన సత్యేన విబుధాస్తమేవ ప్రదిశన్తు మే
'మనసులోనూ మాటలోనూ నేను ఎలాంటి తప్పు చేయలేదు. ఆ సత్యంతో దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
యథా దేవైః స మే భర్తా విహితో నిషధాధిషః। తేన సత్యేన మే దేవాస్తమేవ ప్రదిశన్తు మే
'దేవతలు నిషధాధిపతిని నాకు భర్తగా నిర్ణయించారు. ఆ సత్యంతో దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
యథేదం వ్రతమారబ్ధం నలస్యారాధనే మయా। తేన సత్యేన మే దేవాస్తమేవ ప్రదిశన్తు మే
'నలుని కోసం నేను తీసుకున్న వ్రతం సత్యంతో, దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
స్వం చైవ రూపం పుష్యన్తు లోకపాలా మహేశ్వరాః। యథాఽహమభిజానీయాం పుణ్యశ్లోకం నరాధిపమ్
'లోకపాలకులు, మహేశ్వరులు తమ స్వరూపాలను తిరిగి పొందాలి. అప్పుడు నేను పుణ్యశ్లోకుడైన రాజును గుర్తించగలను.'
నిశమ్య దమయన్త్యాస్తత్కరుణం ప్రతిదేవితమ్। నిశ్చయంపరమం తథ్యమనురాగం చ నైషధే
దమయంతి దయతో, మళ్లీ మళ్లీ ప్రార్థించిన మాటలు, ఆమె స్థిరమైన సంకల్పం, నిజాయితీ, నిషధునిపై ఉన్న ప్రేమ దేవతలకు స్పష్టంగా తెలిసింది.
మనోవిశుద్ధిం బుద్ధిం చ భక్తిం రాగం చ నైషధే। యథోక్తం చక్రిరే దేవాః సామర్థ్యం లిఙ్గధారణే
ఆమె మనశుద్ధి, బుద్ధి, భక్తి, నిషధునిపై ఉన్న ప్రేమ దేవతలకు స్పష్టంగా కనిపించాయి. ఆమె చెప్పినట్లే దేవతలు తమ రూపాలను చూపించగలిగారు.
సాఽపశ్యద్విబుధాన్సర్వానస్వేదాన్స్తబ్ధలోచనాన్। అమ్లానస్రగ్రజోహీనాన్స్థితానస్పృశతః క్షితిమ్
ఆమె అక్కడ ఉన్న దేవతలందరినీ చూచింది. వారు చెమటలు పట్టి, కన్నులు స్థిరంగా ఉంచి, మాలలు మురికిపడకుండా, కదలకుండా, నేలను తాకకుండా నిలబడి ఉన్నారు.
ఛాయాద్వితీయో మ్లానస్రగ్రజఃస్వేదసమన్వితః। భూమిష్ఠో నైషధశ్చైవ నిమేషేణ చ సూచితః
రెండవవాడు, నీడలా కనిపిస్తూ, నేలపై నిలబడి, మాల వాడిపోయి, చెమటలు పట్టి ఉన్నాడు. అతడే నైషధుడు అని ఒక్క క్షణంలో అర్థమైంది.
సా సమీక్ష్య తు తాన్దేవాన్పుణ్యశ్లోకం చ భారత। నైషధం వరయామాస భైమీ ధర్మేణ పాణ్డవ
ఆమె ఆ దేవతలను, పుణ్యశ్లోకుడైన నైషధుడిని చూసి, భీముడి కుమార్తె ధర్మబద్ధంగా నైషధుణ్ణే వరంగా ఎంచుకుంది.
విలజ్జమానా వస్త్రాన్తం జగ్రాహాయతలోచనా। స్కన్ధదేశేఽసృజత్తస్య స్రజం పరమశోభనామ్
అతని వైపు చూడక, లజ్జతో తలవంచి, తన వస్త్రాంతాన్ని తీసుకుని, అతని భుజంపై అద్భుతమైన పుష్పమాల వేసింది.
వరయామాస చైవైనం పతిత్వే వరవర్ణినీ। తతో హాహేతి సహసా ముక్తః శబ్దో నరాధిపైః
ఆ కాంతివంతమైన యువతి అతనిని భర్తగా ఎంచుకుంది. వెంటనే అక్కడున్న రాజులందరి నుండి 'అయ్యో!' అని పెద్ద అరుపు వినిపించింది.
దేవైర్మహర్షిభిస్తత్ర సాధుసాధ్వితి భారత। విస్మితైరీరితః శబ్దః ప్రశంసద్భిర్నలం నృపమ్
అక్కడ దేవతలు, మహర్షులు ఆశ్చర్యంతో 'బాగుంది, బాగుంది!' అని పలికారు. వారు నలుని ప్రశంసిస్తూ ఆనందించారు.
దమయన్తీం తు కౌరవ్య వీరసేనసుతో నృపః। ఆశ్వాసయద్వరారోహాం ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా
వీరసేనుని కుమారుడు, హృదయంలో ఆనందంతో, అద్భుతమైన రూపం గల దమయంతిని ఆదురంగా ఓదార్చాడు.
యత్త్వం భజసి కల్యాణి పుమాంసం దేవసన్నిధౌ। తస్మాన్మాం విద్ధి భర్తారమేతత్తే వచనే రతమ్
నీవు దేవతల సమక్షంలో నన్ను ఎంచుకున్నావు కదా, కల్యాణిని! అందుకే నన్ను నీ భర్తగా తెలుసుకో. నీ మాటకే నేను నిబద్ధుడిని.
యావచ్చ మే ధరిష్యన్తి ప్రాణా దేహే శుచిస్మితే। తావత్త్వయి భవిష్యామి సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
నాలో ప్రాణం ఉన్నంతవరకు, నవ్వుతూ ముచ్చటగా ఉన్నదామా, నేను నీవే. ఇది నిజమని నీకు చెప్పుతున్నాను.
దమయన్తీ తథా వాగ్భిరభినన్ద్య కృతాఞ్జలిః
దమయంతి చేతులు జోడించి, ఆనందంగా కృతజ్ఞతతో మాటలు పలికింది.
తౌ పరస్పరతః ప్రీతౌ దృష్ట్వా త్వగ్నిపురోగమాన్। తానేవ శరణం దేవాఞ్జగ్మతుర్మనసా తదా
వారు ఇద్దరూ పరస్పరం ప్రేమతో ఉన్నారని, అగ్ని మొదలైన దేవతలను చూసి, ఆ దేవతలనే మనసారా ఆశ్రయించారు.
వృతే తు నైషధే భైమ్యా లోకపాలా మహౌజసః। ప్రహృష్టమనసః సర్వే నలాయాష్టౌ వరాన్దదుః
భీముని కుమార్తె నైషధుణ్ణి ఎంచుకున్న తర్వాత, మహాశక్తి కలిగిన లోకపాళకులందరూ ఆనందంతో నలకు ఎనిమిది వరాలు ఇచ్చారు.