సఖ్యశ్చాస్యా మయా దృష్టాస్తాభిశ్చాప్యుపలక్షితః। విస్మితాశ్చాభవన్సర్వా దృష్ట్వా మాం విబుధేశ్వరాః
ఆమె స్నేహితులను కూడా నేను చూశాను. వారు కూడా నన్ను గమనించారు. దేవతాధిపతులు నన్ను చూసి ఆశ్చర్యపోయారు.
వర్ణ్యమానేషు చ మయా భవత్సు రుచిరాననాం। మామేవ గతసంకల్పా వృణీతే సా సురోత్తమాః
అందమైన ముఖాల మధ్య నేను నిన్ను వర్ణిస్తున్నప్పుడు, ఆమె మనస్సు నాపైనే నిలిచింది. ఆ ఉత్తమ స్త్రీ నన్నే ఎంచుకుంది.
అబ్రవీచ్చైవ మాం బాలా ఆయాన్తు సహితాః సురాః। త్వయా సహ నరవ్యాఘ్ర మమ యత్రస్వయంవరః
ఆ యువతి నాకు ఇలా చెప్పింది: 'నరసింహా, నీవు మరియు దేవతలందరూ కలిసి నా స్వయంవరానికి రావాలి.'
తేషామహం సంనిధౌ త్వాం వరయిష్యామి నైషధ। ఏవం తవ మహాబాహో దోషో న భవితేతి హ
నిషధ రాజా నలా, వారి సమక్షంలోనే నేను నిన్ను ఎంచుకుంటాను. మహాబాహువా, అలా చేస్తే నీకు ఎలాంటి అపవాదం ఉండదు.
ఏతావదేవ విబుధా యథావృత్తముపాహృతమ్। మయా శేషే ప్రమాణం తు భవన్తస్త్రిదశేశ్వరాః
దేవతలారా, జరిగినది అంతా నేను చెప్పినట్లే. మిగతా విషయాలకు మీరు, అమరుల అధిపతులు, సాక్షులు.
అథ కాలే శుభే ప్రాప్తే తథౌ పుణ్యే క్షణే తథా। ఆజుహావ మహీపాలాన్భీమో రాజా స్వయంవరే
తర్వాత, శుభమైన పుణ్యమయమైన సమయం వచ్చినప్పుడు, భీముడు రాజు స్వయంవరానికి రాజులను పిలిపించాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా పృథివీపాలాః సర్వే హృచ్ఛయపీడితాః। త్వరితాః సమపాజగ్ముర్దమయన్తీమభీప్సవః
ఇది విని, భూమిపై ఉన్న రాజులందరూ ప్రేమతో బాధపడుతూ, త్వరగా వచ్చి, దమయంతిని కోరుతూ చేరారు.
కనకస్తమ్భరుచిరం తోరణేన విరాజితమ్। వివిశుస్తే నృపా రఙ్గం మహాసింహ ఇవాచలమ్
బంగారు స్తంభాలతో అందంగా అలంకరించిన ద్వారంతో ఆ సభను, రాజులు, మహాసింహాలు పర్వతాన్ని చేరినట్టు, ప్రవేశించారు.
తత్రాసనేషు వివిధేష్వాసీనాః పృథివీక్షితః। సురభిస్రగ్ధరాః సర్వే ప్రమృష్టమణికుణ్డలాః
అక్కడ色色మైన ఆసనాల్లో కూర్చున్న భూమిపాలకులు, అందరూ సుగంధ పుష్పమాలలు ధరించి, మెరిసే రత్న కుండలాలు వేసుకుని ఉన్నారు.
సంపూర్ణాం పురుషవ్యాఘ్రైర్వ్యాఘ్రైర్గిరిగుహామివ। `ప్రవివేశ నలో దేవైః పుణ్యశ్లోకో నరాధిప
సింహాల్లాంటి పురుషులతో నిండిన ఆ సభలో, పర్వత గుహలో సింహాలు ఉన్నట్టు, పుణ్యశ్లోకుడైన నలుడు దేవతలతో కలిసి ప్రవేశించాడు.
తత్ర స్మ పీనా దృశ్యన్తే బాహవః పరిఘోపమాః। ఆకారవర్ణసుశ్లక్ష్ణాః పఞ్చశీర్షా ఇవోరగాః
అక్కడ బలమైన చేతులు, ఇనుప దండలవంటి దృఢంగా, ఆకారంలోనూ రంగులోనూ మెత్తగా మెరిసిపోతూ, ఐదు తలల పాముల్లా కనిపించాయి.
సుకేశాన్తాని చారూణి సునాసాని శుభాని చ। ముఖాని రాజ్ఞాం శోభన్తే నక్షత్రాణి యథా దివి
అందమైన జుట్టుతో, మృదువైన ముక్కుతో, శుభ్రమైన ముఖాలు రాజుల మధ్య నక్షత్రాల్లా ప్రకాశించాయి.
దమయన్తీ తతో రఙ్గం ప్రవివేశ శుభాననా। ముష్ణన్తీ ప్రభయా రాజ్ఞాం చక్షూషి చ మనాంసి చ
ఆ తర్వాత దమయంతి తన ముఖంలో వెలుగు నింపుకుని రంగప్రవేశం చేసింది. ఆమె కాంతితో రాజుల కళ్ళూ మనస్సులూ ఆకర్షితమయ్యాయి.
తస్యా గాత్రేషు పతితా తేషాం దృష్టిర్మహాత్మనామ్। తత్రతత్రైవ సక్తాఽభూన్న చచాల చ పశ్యతామ్
ఆ మహాత్ములు దమయంతి అవయవాలపై చూపు పెట్టారు. చూస్తున్న వారందరి కళ్ళూ అక్కడే నిలిచిపోయాయి, ఎక్కడా తిప్పలేదు.
తతః సంకీర్త్యమానేషు రాజ్ఞాం నామసు భారత। దదర్శ భైమీ పురుషాన్పఞ్చ తుల్యాకృతీనిహ
ఆ సమయంలో రాజుల పేర్లు పిలవబడుతుండగా, భీముని కుమార్తె ఇక్కడ ఐదుగురు ఒకే రూపంలో ఉన్నవారిని చూసింది.
తాన్సమీక్ష్య తతః సర్వాన్నిర్విశేషాకృతీన్స్థితాన్। సందేహాదథ వేదర్భీ నాభ్యజానాన్నలం నృపమ్
వారు అందరూ ఒకేలా నిలబడి ఉండటాన్ని గమనించి, విదర్భ రాజకుమార్తె సందేహంతో నలును గుర్తించలేకపోయింది.
నిర్విశేషవయోవేషరూపాణాం తత్ర సా శుభా।' యంయం హి దదృశే తేషాం తంతం మేనే నలం నృపమ్। సాచిన్తయన్తీ బుద్ధ్యాఽథ తర్కయామాస భామినీ
వయస్సు, వస్త్రధారణ, రూపం అన్నీ ఒకేలా ఉన్నవారిలో, ఆమె ఎవరినైనా చూసినా నలుడే అనుకుంది. అందుకే ఆ అందమైనది తన మనసులో ఆలోచిస్తూ తర్కించసాగింది.
కథం ను దేవాఞ్జానీయాం కథం విద్యాం నలం నృపమ్। ఏవం సంచిన్తయన్తీ సా వైదర్భీ భృశదుఃఖితా
దేవతలను ఎలా గుర్తించాలి? నలుని ఎలా తెలుసుకోవాలి? అని ఆలోచిస్తూ, విదర్భ రాజకుమార్తె ఎంతో బాధపడింది.
శ్రుతాని దేవలిఙ్గాని తర్కయామాస భారత। దేవానాం యాని లిఙ్గాని స్థవిరేభ్యః శ్రుతాని మే
పెద్దల నుంచి వినిన దేవతల లక్షణాలను ఆమె గుర్తు చేసుకుంది. ఆ దేవతల లక్షణాల గురించి ఆలోచించింది.
తానీహ తిష్ఠతాం భూమావేకస్యాపి న లక్షయే। ఏవం విచిన్త్య బహుధా విచార్య చ పునః పునః
అక్కడ నిలబడి ఉన్న వారిలో ఒక్కరినైనా చూస్తే ఆ లక్షణాలు కనబడలేదు. ఇలా అనేక విధాలుగా ఆలోచిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ విచారించింది.
శరణం ప్రతి దేవానాం ప్రాప్తకాలమమన్యత। వాచా చ మనసా చైవ నమస్కారం ప్రయుజ్య సా
ఇప్పుడు దేవతలను ఆశ్రయించాల్సిన సమయం వచ్చిందని ఆమె భావించింది. మనసుతోనూ వాచతోనూ నమస్కారం చేసింది.
దేవేభ్యః ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా వేపమానేదమబ్రవీత్। హంసానాం వచనం శ్రుత్వా యథా మే నైషధో వృతః। పతిత్వే తేన సత్యేన దేవాస్తం ప్రదిశన్తు మే
దమయంతి చేతులు జోడించి, కంపించుతూ ఇలా దేవతలను ప్రార్థించింది: 'హంసల మాట విని నేను నిషధుని వరించాను. ఆ సత్యంతో దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
మనసా వచసా చైవ యథా నాతిచరామ్యహమ్। తేన సత్యేన విబుధాస్తమేవ ప్రదిశన్తు మే
'మనసులోనూ మాటలోనూ నేను ఎలాంటి తప్పు చేయలేదు. ఆ సత్యంతో దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
యథా దేవైః స మే భర్తా విహితో నిషధాధిషః। తేన సత్యేన మే దేవాస్తమేవ ప్రదిశన్తు మే
'దేవతలు నిషధాధిపతిని నాకు భర్తగా నిర్ణయించారు. ఆ సత్యంతో దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
యథేదం వ్రతమారబ్ధం నలస్యారాధనే మయా। తేన సత్యేన మే దేవాస్తమేవ ప్రదిశన్తు మే
'నలుని కోసం నేను తీసుకున్న వ్రతం సత్యంతో, దేవతలు ఆయనను నాకు చూపించాలి.'
స్వం చైవ రూపం పుష్యన్తు లోకపాలా మహేశ్వరాః। యథాఽహమభిజానీయాం పుణ్యశ్లోకం నరాధిపమ్
'లోకపాలకులు, మహేశ్వరులు తమ స్వరూపాలను తిరిగి పొందాలి. అప్పుడు నేను పుణ్యశ్లోకుడైన రాజును గుర్తించగలను.'
నిశమ్య దమయన్త్యాస్తత్కరుణం ప్రతిదేవితమ్। నిశ్చయంపరమం తథ్యమనురాగం చ నైషధే
దమయంతి దయతో, మళ్లీ మళ్లీ ప్రార్థించిన మాటలు, ఆమె స్థిరమైన సంకల్పం, నిజాయితీ, నిషధునిపై ఉన్న ప్రేమ దేవతలకు స్పష్టంగా తెలిసింది.
మనోవిశుద్ధిం బుద్ధిం చ భక్తిం రాగం చ నైషధే। యథోక్తం చక్రిరే దేవాః సామర్థ్యం లిఙ్గధారణే
ఆమె మనశుద్ధి, బుద్ధి, భక్తి, నిషధునిపై ఉన్న ప్రేమ దేవతలకు స్పష్టంగా కనిపించాయి. ఆమె చెప్పినట్లే దేవతలు తమ రూపాలను చూపించగలిగారు.
సాఽపశ్యద్విబుధాన్సర్వానస్వేదాన్స్తబ్ధలోచనాన్। అమ్లానస్రగ్రజోహీనాన్స్థితానస్పృశతః క్షితిమ్
ఆమె అక్కడ ఉన్న దేవతలందరినీ చూచింది. వారు చెమటలు పట్టి, కన్నులు స్థిరంగా ఉంచి, మాలలు మురికిపడకుండా, కదలకుండా, నేలను తాకకుండా నిలబడి ఉన్నారు.
ఛాయాద్వితీయో మ్లానస్రగ్రజఃస్వేదసమన్వితః। భూమిష్ఠో నైషధశ్చైవ నిమేషేణ చ సూచితః
రెండవవాడు, నీడలా కనిపిస్తూ, నేలపై నిలబడి, మాల వాడిపోయి, చెమటలు పట్టి ఉన్నాడు. అతడే నైషధుడు అని ఒక్క క్షణంలో అర్థమైంది.