ఏతస్మిన్కథ్యమానే తు లోకపాలాశ్చ సాగ్నికాః। ఆజగ్ముర్దేవరాజస్య సమీపమమరోత్తమాః
ఈ మాటలు జరుగుతుండగా, లోకపాళకులు, అగ్ని సహా, అమరులలో శ్రేష్ఠులు, దేవేంద్రుని వద్దకు వచ్చారు.
తతస్తే శుశ్రువుః సర్వే నారదస్య వచో మహత్। శ్రుత్వైవ చాబ్రువన్హృష్టా గచ్ఛామో వయమప్యుత
అప్పుడా అందరూ నారదుని గొప్ప మాటలు విన్నారు. వినగానే ఆనందంతో, 'మనమూ అక్కడికి పోదాం' అని చెప్పారు.
తతః సర్వే మహారాజ సగణాః సహవాహనాః। విదర్భానభిజగ్ముస్తే యతః సర్వే మహీక్షితః
అంతటా మహారాజా, వారు తమ అనుచరులతో, వాహనాలతో కలిసి, భూమిపై ఉన్న అన్ని రాజులు చేరిన విదర్భదేశానికి వెళ్లారు.
నలోపి రాజా కౌన్తేయ శ్రుత్వా రాజ్ఞాం సమాగమమ్। అభ్యగచ్ఛదదీనాత్మా దమయన్తీమనువ్రతః
కౌంతేయుడైన నలుడు కూడా రాజుల సమాగమాన్ని విని, దమయంతిని పట్ల భక్తితో, మనసులో బాధతో కూడి అక్కడికి వెళ్లాడు.
అథ దేవాః పథి నలం దదృశుర్భూతలే స్తితమ్। సాక్షాదివ స్థితం మూర్త్యా మన్మథం రూపసంపదా
ఆ మార్గంలో దేవతలు, భూమిపై నిలబడి ఉన్న నలుణ్ని చూశారు. అతను రూపంలో, అందంలో మన్మథుడిలా కనిపించాడు.
తం దృష్ట్వా లోకపాలాస్తే భ్రాజమానం యథా రవిమ్। తస్థుర్విగతసంకల్పా విస్మితా రూపసంపదా
అతన్ని సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ చూసి, లోకపాళకులు ఆశ్చర్యంతో, ఏ ఆలోచన లేకుండా నిలబడి అతని అందాన్ని చూసి మంత్రముగ్దులయ్యారు.
తతోఽన్తరిక్షే విష్టభ్య విమానాని దివౌకసః। అబ్రువన్నైషధం రాజన్నవతీర్య నభస్తలాత్
అంతటా రాజా, ఆ దేవతలు తమ విమానాలను ఆకాశంలో నిలిపి, ఆకాశం నుంచి దిగుతూ నలుణ్ని ఉద్దేశించి మాటలాడారు.
భోభో నిషధరాజేన్ద్ర నల సత్యవ్రతో భవాత్। అస్మాకం కురు సాహాయ్యం దూతో భవ నరోత్తమ
ఓ నిషధరాజా నలా, నీవు సత్యవ్రతుడవు. మాకు సహాయం చేయి, మాకు దూతగా మారు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడవు.
తేభ్యః ప్రతిజ్ఞాయ నలః కరిష్య ఇతి భారత। అథైతాన్పరిపప్రచ్ఛ కృతాఞ్జలిరుపస్థితః
నలుడు వారికి 'నేను చేస్తాను' అని హామీ ఇచ్చి, చేతులు జోడించి వినయంగా వారిని అడిగాడు.
కే వై భవన్తః కశ్చాసౌ యస్యాహం దూత ఈప్సితః। కించ తత్రమయా కార్యం కథయధ్వం యథాతథమ్
మీరు ఎవరు? నేను ఎవరి కోసం దూతగా వెళ్లాలి? అక్కడ నేను ఏం చేయాలో నిస్సందేహంగా చెప్పండి.
ఏవముక్తే నైషధేన మఘవానభ్యభాషత। అమరాన్వై నిబోధాస్మాన్దమయన్త్యర్థమాగతాన్
నలుడు ఇలా అడిగినపుడు మఘవాన్ ఇలా అన్నాడు: 'మేము అమరులు, దమయంతి కోసం వచ్చాము' అని.
అహమిన్ద్రోఽయమగ్నిశ్చ తథైవాయమపాంపతిః। శరీరాన్తకరో నౄణాం యమోఽయమపి పార్థివ
నేను ఇంద్రుడు, ఇతడు అగ్ని, ఇతడు వరుణుడు, ఇతడు నరులకు అంత్యకారుడైన యముడు, ఓ రాజా.
త్వం వై సమాగతానస్మాన్దమయన్త్యై నివేదయ। లోకపాలా మహేన్ద్రాద్యాః సమాయాన్తి దిదృక్షవః
మేము లోకపాళకులు, మహేంద్రుని నేతృత్వంలో, ఆమెను చూడాలని వచ్చామని దమయంతికి తెలియజేయాలి.
ప్రాప్తుమిచ్ఛన్తి దేవాస్త్వాం శక్రోఽగ్నిర్వరుణో యమః। తేషామన్యతమం దేవం పతిత్వే వరయస్వ హ
ఇంద్రుడు, అగ్ని, వరుణుడు, యముడు — ఈ దేవతలు నిన్ను కోరుతున్నారు. ఆమె వీరిలో ఎవ్వరినైనా వరంగా ఎంచుకోవాలి.
ఏవముక్తః స శక్రేణ నలః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్। ఏకార్థసమవేతం మాం న ప్రేషయితుమర్హథ
ఇలా శక్రుడు చెప్పగానే, నలుడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: 'ఆమెతో నా మనసు ఏకమై ఉంది. నన్ను పంపకండి.'
కథ హి జాతసంకల్పః స్త్రియముత్సృజతే పుమాన్। పరార్థమీదృశం వక్తం తద్వై పశ్యామరేశ్వర
ఒక మనిషి మనసులో నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాత, ఒక స్త్రీని వదిలి, మరొకరి కోసం అలాంటి మాటలు ఎలా చెప్పగలడు? దీనిని మీరు ఆలోచించండి, ఓ అమరేశ్వరా.
ఏవముక్తో నైషధేన మఘవాన్పునరబ్రవీత్।' కరిష్య ఇతిసంశ్రుత్య పూర్వమస్మాసు నైషధ। న కరిష్యసి కస్మాత్త్వం వ్రజ నైషధ మాచిరమ్
నలుడి మాటలు విని, మఘవంతుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నలా, మునుపు మా కోరిక నీవు నెరవేర్చుతానని వాగ్దానం చేశావు. ఇప్పుడు ఎందుకు చేయడం లేదని అంటున్నావు? ఆలస్యం చేయక పోవు, నలా!'
స వై త్వమాగతానస్మాన్దమయన్త్యై నివేదయ। శ్రేయసా యోక్ష్యసే హి త్వం కుర్వన్నమరశాసనమ్
నీవు వెళ్ళి మేమొచ్చామని దమయంతికి చెప్పు. అమరుల ఆజ్ఞను నీవు నెరవేర్చినట్లయితే, నీకు గొప్ప మేలు కలుగుతుంది.
ఏవముక్తః స దేవైస్తైర్నైషధః పునరబ్రవీత్। సురక్షితాని వేశ్మాని ప్రవేష్టుం కథముత్సహే
అలా దేవతలు చెప్పగా, నలుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నా మీద రక్షణ ఉన్నా, స్త్రీల గృహంలోకి నేను ఎలా ప్రవేశించగలను?'
ప్రవేక్ష్యసీతి తం శక్రః పునరేవాభ్యభాషత। జగామ స తథేత్యుక్త్వా దమయన్త్యా నివేశనమ్
శక్రుడు 'నీవు ప్రవేశిస్తావు' అని మళ్లీ చెప్పాడు. 'అలా జరుగనీ' అని సమ్మతించి, నలుడు దమయంతి నివాసానికి వెళ్లాడు.
దదర్శ తత్ర వైదర్భీం సఖీగణసమావృతామ్। దేదీప్యమానాం వపుషా శ్రియా చ వరవర్ణినీమ్
అక్కడ నలుడు, స్నేహితులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న విదర్భ రాజకుమార్తెను చూశాడు. ఆమె రూపంలో, కాంతిలో ప్రకాశిస్తూ, అద్భుతమైన వర్ణంతో మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
అతీవ సుకుమారాఙ్గీం తనుమధ్యాం సులోచనామ్। ఆక్షిపన్తీమివ చ తాం శశినం స్వేన తేజసా
ఆమె అవయవాలు ఎంతో మృదువుగా, నడుము పలుచగా, కన్నులు అందంగా ఉన్నాయి. ఆమె తేజస్సుతో చంద్రుడిని కూడా మించిపోయినట్లు అనిపించింది.
తస్య దృష్ట్వైవ వవృధే కామస్తాం చారుహాసినీమ్। సత్యం చికీర్షమాణస్తుధారయామాస హృచ్ఛయమ్
ఆమెను చూసిన వెంటనే, ఆ అందమైన నవ్వుతో ఉన్న ఆమెపై నలునికి మనసులో కోరిక పెరిగింది. అయినా, సత్యాన్ని పాటించాలనే సంకల్పంతో తన మనసును అదుపులో పెట్టుకున్నాడు.
తతస్తా నైషధం దృష్ట్వా సంభ్రాన్తాః పరమాఙ్గనాః। ఆసనేభ్యః సముత్పేతుస్తేజసా తస్య ధర్షితాః
నలుణ్ణి చూసి, అక్కడున్న మహిళలు ఎంతో గందరగోళంగా అయ్యారు. అతని తేజస్సుకు లోనై, వారు తమ ఆసనాల నుంచి లేచారు.
ప్రశశంసుశ్చ ముప్రీతా నలం తా విస్మయాన్వితాః। న చైనమభ్యభాషన్త మనోభిస్త్వభ్యపూజయన్
ఆమెలు ఆశ్చర్యంతో, ఆనందంతో నలుని ప్రశంసించారు. కానీ అతనితో ఏమీ మాట్లాడలేదు; హృదయపూర్వకంగా గౌరవం చూపించారు.
అహో రూపమహో కాన్తిరహో ధైర్యం మహాత్మనః। కోఽయం దేవోఽథవా యక్షో గన్ధర్వో వా భవిష్యతి
'అయ్యో! ఎంత అందం! ఎంత కాంతి! ఎంత ధైర్యం ఈ మహాత్ముడికి! ఇతను ఎవరు? దేవుడా, యక్షుడా, లేక గంధర్వుడా?' అని వారు అనుకున్నారు.
న తాస్తం శక్నువన్తి స్మ వ్యాహర్తుమపి కించన। తేజసా ధర్షితాస్తస్య లజ్జావత్యో వరాఙ్గనాః
ఆ మహిళలు అతని తేజస్సుకు భయపడి, సిగ్గుతో, ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేకపోయారు.
అథైనం స్మయమానేవ స్మితపూర్వాభిభాషిణీ। దమయన్తీ నలం వీరమభ్యభాషత విస్మితా
అప్పుడు దమయంతి చిరునవ్వుతో, ముందుగా మాట ప్రారంభించి, ఆశ్చర్యంతో నలుని ఉద్దేశించి ఇలా అడిగింది.
కస్త్వం సర్వానవద్యాఙ్గ మమ హృచ్ఛయవర్ధన। ప్రాప్తోస్యమరవద్వీర జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తేఽనఘ
'నీ అవయవాలన్నీ నిష్కళంకంగా ఉన్నాయి. నా హృదయంలో కోరికను పెంచినవాడా, నీవెవరు? ఓ వీరా, దేవునిలా ఇక్కడికి వచ్చావు. నీ గురించి తెలుసుకోవాలని ఉంది, పాపరహితుడా.'
కథమాగమనం చేహ కథం చాసి న లక్షితః। సురక్షితం హి మే వేశ్మ రాజా చైవోగ్రశాసనః
'నీవు ఇక్కడికి ఎలా వచ్చావు? ఎవరూ గమనించకుండా ఎలా వచ్చావు? నా గృహం బాగా కాపాడబడింది. రాజు ఆజ్ఞ కూడా చాలా కఠినంగా ఉంది.'