విద్యాబలం పన్నగేన్ద్ర పశ్య మేఽద్య వనస్పతౌ। అహం సంజీవయామ్యేనం పశ్యతస్తే భుజంగమ
పన్నగేంద్రా! ఈ రోజు నా విద్యాబలం వృక్షంపై చూడు. నేను దీనికి మళ్లీ ప్రాణం పోస్తాను, నీవు చూడు భుజంగమా!
తతః స భగవాన్విద్వాన్కాశ్యపో ద్విజసత్తమః। భస్మరాశీకృతం వృక్షం విద్యయా సమజీవయత్
తర్వాత ఆ మహాత్ముడు, విద్యావంతుడైన కాశ్యపుడు, బూడిదగా మారిన ఆ వృక్షాన్ని తన విద్యతో మళ్లీ ప్రాణం పోయించాడు.
అఙ్కురం కృతవాంస్తత్ర తతః పర్ణద్వయాన్వితమ్। పలాశినం శాఖినం చ తథా విటపినం పునః
అక్కడ కాశ్యపుడు మొగ్గను పుట్టించాడు, ఆ తరువాత రెండు ఆకులు వచ్చాయి, తరువాత కొమ్మ, ఆకులతో కూడిన కొమ్మ, మళ్లీ విస్తరించిన వృక్షాన్ని సృష్టించాడు.
తం దృష్ట్వా జీవితం వృక్షం కాశ్యపేన మహాత్మనా। ఉవాచ తక్షకో బ్రహ్మన్నైతదత్యద్భుతం త్వయి
కాశ్యప మహాత్ముడు ఆ వృక్షాన్ని మళ్లీ ప్రాణం పోయించినదాన్ని చూసి తక్షకుడు ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణా! నీలో ఇది నిజంగా అద్భుతం.'
ద్విజేన్ద్ర యద్విషం హన్యా మమ వా మద్విధస్య వా। కం త్వమర్థమభిప్రేప్సుర్యాసి తత్ర తపోధన
ద్విజేంద్రా! నీవు నా విషాన్ని లేదా నా వంటి వారి విషాన్ని నివారించగలవా? అలా అయితే నీవు అక్కడికి ఎందుకు వెళ్తున్నావు, తపోదనుడా?
యత్తేఽభిలషితం ప్రాప్తం ఫలం తస్మాన్నృపోత్తమాత్। అహమేవ ప్రదాస్యామి తత్తే యద్యపి దుర్లభమ్
నరాధిపుని నుండి నీవు కోరుకున్న ఫలితాన్ని, అది ఎంత దుర్లభమైనదైనా, నేను నీకు ఇస్తాను.
విప్రశాపాభిభూతే చ క్షీణాయుషి నరాధిపే। ఘటమానస్య తే విప్ర సిద్ధిః సంశయితా భవేత్
బ్రాహ్మణ శాపంతో బాధపడుతూ, ఆయుష్షు తగ్గిపోతున్న ఆ రాజును రక్షించేందుకు నీవు ఎంత ప్రయత్నించినా, నీ విజయానికి సందేహమే.
తతో యశః ప్రదీప్తం తే త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్। నిరంశురివ ఘర్మాంశురన్తర్ధానమితో వ్రజేత్
అప్పుడు నీ కీర్తి మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధిగా ఉన్నా, ఇక్కడి నుండి సూర్యకిరణాలు మాయమయ్యేలా అంతర్ధానం అవుతుంది.
ధనార్థీ యామ్యహం తత్ర తన్మే దేహి భుజంగమ। తతోఽహం వినివర్తిష్యే స్వాపతేయం ప్రగృహ్య వై
నాకు ధనం కావాలి అందుకే అక్కడికి వెళ్తున్నాను, భుజంగమా! నీవు నాకు అది ఇస్తే, నా భాగాన్ని తీసుకుని నేను తిరిగి వెళ్తాను.
యావద్ధనం ప్రార్థయసే తస్మాద్రాజ్ఞస్తతోఽధికమ్। అహమేవ ప్రదాస్యామి నివర్తస్వ ద్విజోత్తమ
నీవు ఆ రాజుని దగ్గర ఎంత ధనం కోరుకుంటున్నావో, దానికంటే ఎక్కువను నేను నీకు ఇస్తాను. కావున, ద్విజశ్రేష్ఠా! నీవు తిరిగి వెళ్ళు.
తక్షకస్య వచః శ్రుత్వా కాశ్యపో ద్విజసత్తమః। ప్రదధ్యౌ సుమహాతేజారాజానం ప్రతి బుద్ధిమాన్
తక్షకుని మాటలు విని, మహాతేజస్సుతో కూడిన కాశ్యపుడు ఆ రాజును గురించి లోతుగా ఆలోచించాడు.
దివ్యజ్ఞానః స తేజస్వీ జ్ఞాత్వా తం నృపతిం తదా। క్షీణాయుషం పాణ్డవేయమపావర్తత కాశ్యపః
ఆ తేజోవంతుడైన ముని, దివ్యజ్ఞానంతో ఆ పాండవ రాజు ఆయుష్షు తక్కువగా ఉందని గ్రహించి, కాశ్యపుడు తిరిగి వెళ్ళిపోయాడు.
లబ్ధ్వా విత్తం మునివరస్తక్షకాద్యావదీప్సితమ్। నివృత్తే కాశ్యపే తస్మిన్సమయేన మహాత్మని
తక్షకుని నుండి కావలసినంత ధనం పొందిన మహాత్ముడు కాశ్యపుడు, వెంటనే అక్కడి నుండి తిరిగి వెళ్ళిపోయాడు.
జగామ తక్షకస్తూర్ణం నగరం నాగసాహ్వయమ్। అథ శుశ్రావ గచ్ఛన్స తక్షకో జగతీపతిమ్
తక్షకుడు వేగంగా నాగసాహ్వయ నగరానికి వెళ్లాడు. వెళ్తూ, భూమిపతిని గురించి విన్నాడు.
మన్త్రైర్విషహరైర్దివ్యై రక్ష్యమాణం ప్రయత్నతః
అక్కడ రాజును, విషాన్ని నివారించే దివ్య మంత్రాలతో జాగ్రత్తగా రక్షిస్తున్నారు.
మయా వఞ్చయితవ్యోఽసౌ క ఉపాయో భవేదితి। తతస్తాపసరూపేణ ప్రాహిణోత్స భుజంగమాన్
'నేను అతన్ని మోసం చేయాలి, దానికి ఏ ఉపాయం చేయాలి?' అని తలచి, తపస్వి రూపంలో పాములను పంపించాడు.
గచ్ఛధ్వం యూయమవ్యగ్రా రాజానం కార్యవత్తయా
మీరు అందరూ ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, మీ పని పట్ల జాగ్రత్తగా రాజును దర్శించడానికి వెళ్లండి.
తే తక్షకసమాదిష్టాస్తథా చక్రుర్భుజఙ్గమాః
తక్షకుడు చెప్పినట్లు ఆ పాములు అచ్చంగా అలాగే చేశారు.
ఉపనిన్యుస్తథా రాజ్ఞే దర్భానమ్భః ఫలాని చ। తచ్చ సర్వం స రాజేన్ద్రః ప్రతిజగ్రాహ వీర్యవాన్
వారు రాజుకు దర్భ గడ్డి, నీరు, పండ్లు తీసుకొచ్చారు. ఆ ధైర్యవంతుడు అయిన రాజు వాటిని అన్నింటిని స్వీకరించాడు.
కృత్వా తేషాం చ కార్యాణి గమ్యతామిత్యువాచ తాన్। గతేషు తేషు నాగేషు తాపసచ్ఛద్మరూపిషు
వారు తమ పనులు పూర్తిచేసిన తర్వాత, 'ఇప్పుడు మీరు వెళ్లవచ్చు' అని ఆయన చెప్పాడు. ఆ తపస్వుల వేషంలో ఉన్న పాములు వెళ్లిపోయిన తరువాత,
అమాత్యాన్సుహృదశ్చైవ ప్రోవాచ స నరాధిపః। భక్షయన్తు భవన్తో వై స్వాదూనీమాని సర్వశః
ఆ రాజు తన మంత్రులు, స్నేహితులతో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ మధురమైన పండ్లను మీరు అందరూ తినండి.'
తాపసైరుపనీతాని ఫలాని సహితా మయా। తతో రాజా ససచివః ఫలాన్యాదాతుమైచ్ఛత
ఆ తపస్వులు తీసుకొచ్చిన పండ్లు నాకు ఇచ్చారు. తరువాత రాజు తన మంత్రులతో కలిసి ఆ పండ్లు తినాలని కోరుకున్నాడు.
విధినా సంప్రయుక్తో వై ఋషివాక్యేన తేన తు। యస్మిన్నేవ ఫలే నాగస్తమేవాభక్షయత్స్వయమ్
విధి ప్రకారం, ముని మాటను పాటిస్తూ, ఆ పండులో ఉన్న పామును రాజు తానే తిన్నాడు.
తతో భక్షయతస్తస్య ఫలాత్కృమిరభూదణుః। హ్రస్వకః కృష్ణనయనస్తామ్రవర్ణోఽథ శౌనక
రాజు ఆ పండు తినగా, అందులోంచి చిన్న పురుగు బయటపడింది. అది చిన్నదిగా, నల్ల కళ్లతో, రాగి వర్ణంతో కనిపించింది, ఓ Shaunaka.
స తం గృహ్య నృపశ్రేష్ఠః సచివానిదమబ్రవీత్। అస్తమభ్యేతి సవితా విషాదద్య న మే భయమ్
ఆ పురుగును పట్టుకుని, ఆ మహారాజు తన మంత్రులతో ఇలా అన్నాడు: 'సూర్యుడు అస్తమిస్తున్నాడు; నేడు నాకు విషం గురించి భయం లేదు.'
సత్యవాగస్తు స మునిః కృమిర్మాం దశతామయమ్। తక్షకో నామ భూత్వా వై తథా పరిహృతం భవేత్
అయితే, నిజమైన మాట చెప్పే ఆ ముని ఇలా అన్నాడు: 'ఈ పురుగు నన్ను కరిస్తుంది; అది తక్షకుడిగా మారి, నా విధి పూర్తవుతుంది.'
తే చైనమన్వవర్తన్త మన్త్రిణః కాలచోదితాః। ఏవముక్త్వా స రాజేన్ద్రో గ్రీవాయాం సన్నివేశ్యహ
కాలం తగిలించగా మంత్రులు ఆయన వెంట నడిచారు. అప్పుడు రాజు ఆ పురుగును తన మెడపై పెట్టాడు.
కృమికం ప్రాహసత్తూర్ణం ముమూర్షుర్నష్టచేతనః। ప్రహసన్నేవ భోగేన తక్షకేణాభివేష్టితః
చనిపోవాలని కోరుకుంటూ, చైతన్యం కోల్పోయిన రాజు నవ్వుతూ ఆ పురుగును వేగంగా పెట్టాడు. నవ్వుతూనే తక్షకుడు తన పుట్టుతో రాజును చుట్టేసాడు.
తస్మాత్ఫలాద్వినిష్క్రమ్య యత్తద్రాజ్ఞే నివేదితమ్। వేష్టయిత్వా చ భోగేన వినద్య చ మహాస్వనమ్। అదశత్పృథివీపాలం తక్షకః పన్నగేశ్వరః
ఆ పండులోంచి బయటికి వచ్చిన తక్షకుడు, రాజుకు తెలియజేసినట్లే, తన పుట్టుతో చుట్టేసి, గట్టిగా అరుస్తూ, భూమిపతిని కరిచాడు.
తం తథా మన్త్రిణో దృష్ట్వా భోగేన పరివేష్టితమ్। విషణ్ణవదనాః సర్వే రురుదుర్భృశదుఃఖితాః
రాజును అలా పుట్టుతో చుట్టేసిన దృశ్యం చూసి, మంత్రులందరూ బాధతో ముఖాలు వాడిపోయి, తీవ్రంగా విలపించారు.