నారదః పర్వతశ్చైవ మహాప్రాజ్ఞౌ మహావ్రతౌ। దేవరాజస్ భవనం వివిశాతే సుపూజితౌ
నారదుడు, పర్వతుడు — వీరిద్దరూ మహాజ్ఞానులు, గొప్ప వ్రతధారులు — దేవేంద్రుని భవనంలోకి గౌరవంగా ప్రవేశించారు.
తావర్చయిత్వా మఘవా తతః కుశలమవ్యయమ్। పప్రచ్ఛానామయం చాపి తయోః సర్వగతం విభుః
వారిని పూజించిన తర్వాత, మఘవాన్ వారి శుభక్షేమాన్ని అడిగాడు. ఆ మహాత్ముడు వారి సర్వత్రా శ్రేయస్సును విచారించాడు.
ఆవయోః కశలం దేవ సర్వత్రగతమీశ్వర। లోకే చ మఘవన్కృత్స్నో నృపాః కుశలినో విభో
దేవా, మా శ్రేయస్సు ఎక్కడైనా ఉంది. మఘవన్, భూమిపై ఉన్న రాజులందరూ కూడా క్షేమంగా ఉన్నారు.
నారదస్య వచః శ్రుత్వా పప్రచ్ఛ బలవృత్రహా। ధర్మజ్ఞాః పృథివీపాలాస్త్యక్తజీవితయోధినః
నారదుని మాటలు విని, వృత్రాసురుడిని సంహరించినవాడు ఇలా అడిగాడు: 'భూమిపై ఉన్న రాజులు ధర్మబద్ధంగా, ప్రాణాలకన్నా యుద్ధాన్ని ఎక్కువగా భావిస్తూ ఉన్నారా?'
శస్త్రేణ నిధనం కాలే యే గచ్ఛన్త్యపరాడ్యుఖాః। అయం లోకోఽక్షయస్తేషాం యథైవ మమ కామధుక్
యుద్ధంలో ధైర్యంగా మరణించే వారు, తప్పు చేయకుండా పోరాడి మరణిస్తే, వారికి ఎప్పటికీ తరుగని లోకం లభిస్తుంది. అది నాకు ఉన్న కామధేనువులా ఉంటుంది.
క్వను తే క్షత్రియాః శూరా నహి పశ్యామి తానహమ్। ఆగచ్ఛతో మహీపాలాన్దయితామనిథీన్మమ
ఆ ధైర్యవంతులైన క్షత్రియులు ఎక్కడున్నారు? నా ప్రియ అతిథులైన ఆ రాజులు వస్తున్నట్టు నాకు కనిపించడం లేదు.
ఏవముక్తస్తు శక్రేణ నారదః ప్రత్యభాషత। శృణు మే మఘవన్యేన న దృశ్యన్తే మహీక్షితః
ఇలా శక్రుడు అడిగినప్పుడు, నారదుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: 'మఘవన్, రాజులు ఎందుకు కనిపించడం లేదో విను.'
విదర్భరాజ్ఞో దుహితా దమయన్తీతి విశ్రుతా। రూపేణ సమతిక్రాన్తా పృథివ్యాం సర్వయోషితః
విదర్భ రాజు కుమార్తె దమయంతి అని పేరుగాంచిన ఆమె, అందంలో భూమిపై ఉన్న అన్ని స్త్రీలను మించిపోయింది.
తస్యాః స్వయంవరః శక్ర భవితా నచిరాదివ। తత్ర గచ్ఛన్తి రాజానో రాజపుత్రాశ్చ సర్వశః
ఓ ఇంద్రా, ఆమెకు స్వయంవరం త్వరలోనే జరుగుతుంది. అందుకోసం అన్ని రాజులు, రాజకుమారులు అక్కడికి వెళ్తారు.
తాం రత్నభూతాం లోకస్య ప్రార్థయన్తో మహీక్షితః। కాఙ్క్షన్తి స్మ విశేషేణ బలవృత్రనిషూదన
ఓ వృత్రాసురుని సంహారకా, ఆమెను రత్నంలా భావిస్తూ భూమిపై ఉన్న రాజులు, ఆమెను పొందాలని ఎంతో ఆశతో ఎదురుచూశారు.
ఏతస్మిన్కథ్యమానే తు లోకపాలాశ్చ సాగ్నికాః। ఆజగ్ముర్దేవరాజస్య సమీపమమరోత్తమాః
ఈ మాటలు జరుగుతుండగా, లోకపాళకులు, అగ్ని సహా, అమరులలో శ్రేష్ఠులు, దేవేంద్రుని వద్దకు వచ్చారు.
తతస్తే శుశ్రువుః సర్వే నారదస్య వచో మహత్। శ్రుత్వైవ చాబ్రువన్హృష్టా గచ్ఛామో వయమప్యుత
అప్పుడా అందరూ నారదుని గొప్ప మాటలు విన్నారు. వినగానే ఆనందంతో, 'మనమూ అక్కడికి పోదాం' అని చెప్పారు.
తతః సర్వే మహారాజ సగణాః సహవాహనాః। విదర్భానభిజగ్ముస్తే యతః సర్వే మహీక్షితః
అంతటా మహారాజా, వారు తమ అనుచరులతో, వాహనాలతో కలిసి, భూమిపై ఉన్న అన్ని రాజులు చేరిన విదర్భదేశానికి వెళ్లారు.
నలోపి రాజా కౌన్తేయ శ్రుత్వా రాజ్ఞాం సమాగమమ్। అభ్యగచ్ఛదదీనాత్మా దమయన్తీమనువ్రతః
కౌంతేయుడైన నలుడు కూడా రాజుల సమాగమాన్ని విని, దమయంతిని పట్ల భక్తితో, మనసులో బాధతో కూడి అక్కడికి వెళ్లాడు.
అథ దేవాః పథి నలం దదృశుర్భూతలే స్తితమ్। సాక్షాదివ స్థితం మూర్త్యా మన్మథం రూపసంపదా
ఆ మార్గంలో దేవతలు, భూమిపై నిలబడి ఉన్న నలుణ్ని చూశారు. అతను రూపంలో, అందంలో మన్మథుడిలా కనిపించాడు.
తం దృష్ట్వా లోకపాలాస్తే భ్రాజమానం యథా రవిమ్। తస్థుర్విగతసంకల్పా విస్మితా రూపసంపదా
అతన్ని సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ చూసి, లోకపాళకులు ఆశ్చర్యంతో, ఏ ఆలోచన లేకుండా నిలబడి అతని అందాన్ని చూసి మంత్రముగ్దులయ్యారు.
తతోఽన్తరిక్షే విష్టభ్య విమానాని దివౌకసః। అబ్రువన్నైషధం రాజన్నవతీర్య నభస్తలాత్
అంతటా రాజా, ఆ దేవతలు తమ విమానాలను ఆకాశంలో నిలిపి, ఆకాశం నుంచి దిగుతూ నలుణ్ని ఉద్దేశించి మాటలాడారు.
భోభో నిషధరాజేన్ద్ర నల సత్యవ్రతో భవాత్। అస్మాకం కురు సాహాయ్యం దూతో భవ నరోత్తమ
ఓ నిషధరాజా నలా, నీవు సత్యవ్రతుడవు. మాకు సహాయం చేయి, మాకు దూతగా మారు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడవు.
తేభ్యః ప్రతిజ్ఞాయ నలః కరిష్య ఇతి భారత। అథైతాన్పరిపప్రచ్ఛ కృతాఞ్జలిరుపస్థితః
నలుడు వారికి 'నేను చేస్తాను' అని హామీ ఇచ్చి, చేతులు జోడించి వినయంగా వారిని అడిగాడు.
కే వై భవన్తః కశ్చాసౌ యస్యాహం దూత ఈప్సితః। కించ తత్రమయా కార్యం కథయధ్వం యథాతథమ్
మీరు ఎవరు? నేను ఎవరి కోసం దూతగా వెళ్లాలి? అక్కడ నేను ఏం చేయాలో నిస్సందేహంగా చెప్పండి.
ఏవముక్తే నైషధేన మఘవానభ్యభాషత। అమరాన్వై నిబోధాస్మాన్దమయన్త్యర్థమాగతాన్
నలుడు ఇలా అడిగినపుడు మఘవాన్ ఇలా అన్నాడు: 'మేము అమరులు, దమయంతి కోసం వచ్చాము' అని.
అహమిన్ద్రోఽయమగ్నిశ్చ తథైవాయమపాంపతిః। శరీరాన్తకరో నౄణాం యమోఽయమపి పార్థివ
నేను ఇంద్రుడు, ఇతడు అగ్ని, ఇతడు వరుణుడు, ఇతడు నరులకు అంత్యకారుడైన యముడు, ఓ రాజా.
త్వం వై సమాగతానస్మాన్దమయన్త్యై నివేదయ। లోకపాలా మహేన్ద్రాద్యాః సమాయాన్తి దిదృక్షవః
మేము లోకపాళకులు, మహేంద్రుని నేతృత్వంలో, ఆమెను చూడాలని వచ్చామని దమయంతికి తెలియజేయాలి.
ప్రాప్తుమిచ్ఛన్తి దేవాస్త్వాం శక్రోఽగ్నిర్వరుణో యమః। తేషామన్యతమం దేవం పతిత్వే వరయస్వ హ
ఇంద్రుడు, అగ్ని, వరుణుడు, యముడు — ఈ దేవతలు నిన్ను కోరుతున్నారు. ఆమె వీరిలో ఎవ్వరినైనా వరంగా ఎంచుకోవాలి.
ఏవముక్తః స శక్రేణ నలః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్। ఏకార్థసమవేతం మాం న ప్రేషయితుమర్హథ
ఇలా శక్రుడు చెప్పగానే, నలుడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: 'ఆమెతో నా మనసు ఏకమై ఉంది. నన్ను పంపకండి.'
కథ హి జాతసంకల్పః స్త్రియముత్సృజతే పుమాన్। పరార్థమీదృశం వక్తం తద్వై పశ్యామరేశ్వర
ఒక మనిషి మనసులో నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాత, ఒక స్త్రీని వదిలి, మరొకరి కోసం అలాంటి మాటలు ఎలా చెప్పగలడు? దీనిని మీరు ఆలోచించండి, ఓ అమరేశ్వరా.
ఏవముక్తో నైషధేన మఘవాన్పునరబ్రవీత్।' కరిష్య ఇతిసంశ్రుత్య పూర్వమస్మాసు నైషధ। న కరిష్యసి కస్మాత్త్వం వ్రజ నైషధ మాచిరమ్
నలుడి మాటలు విని, మఘవంతుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నలా, మునుపు మా కోరిక నీవు నెరవేర్చుతానని వాగ్దానం చేశావు. ఇప్పుడు ఎందుకు చేయడం లేదని అంటున్నావు? ఆలస్యం చేయక పోవు, నలా!'
స వై త్వమాగతానస్మాన్దమయన్త్యై నివేదయ। శ్రేయసా యోక్ష్యసే హి త్వం కుర్వన్నమరశాసనమ్
నీవు వెళ్ళి మేమొచ్చామని దమయంతికి చెప్పు. అమరుల ఆజ్ఞను నీవు నెరవేర్చినట్లయితే, నీకు గొప్ప మేలు కలుగుతుంది.
ఏవముక్తః స దేవైస్తైర్నైషధః పునరబ్రవీత్। సురక్షితాని వేశ్మాని ప్రవేష్టుం కథముత్సహే
అలా దేవతలు చెప్పగా, నలుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నా మీద రక్షణ ఉన్నా, స్త్రీల గృహంలోకి నేను ఎలా ప్రవేశించగలను?'
ప్రవేక్ష్యసీతి తం శక్రః పునరేవాభ్యభాషత। జగామ స తథేత్యుక్త్వా దమయన్త్యా నివేశనమ్
శక్రుడు 'నీవు ప్రవేశిస్తావు' అని మళ్లీ చెప్పాడు. 'అలా జరుగనీ' అని సమ్మతించి, నలుడు దమయంతి నివాసానికి వెళ్లాడు.