రక్షాం చ విదధే తత్ర భిషజశ్చౌషధాని చ। బ్రాహ్మణాన్మన్త్రసిద్ధాంశ్చ సర్వతో వై న్యయోజయత్
అక్కడ రక్షణ ఏర్పాట్లు చేశాడు, వైద్యులను, మందులు తెప్పించాడు. అన్ని చోట్ల మంత్రపారంగత బ్రాహ్మణులను నియమించాడు.
రాజకార్యాణి తత్రస్థః సర్వాణ్యేవాకరోచ్చ సః। మన్త్రిభిః సహ ధర్మజ్ఞః సమన్తాత్పరిరక్షితః
అక్కడే ఉండి, తన మంత్రులతో కలిసి, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిగా, అన్ని రాజకార్యాలు నిర్వహించాడు. అన్ని వైపులా బాగా కాపాడబడ్డాడు.
న చైనం కశ్చిదారూఢం లభతే రాజసత్తమమ్। వాతోఽపి నిశ్చరంస్తత్ర ప్రవేశే వినివార్యతే
ఆ మహారాజును ఎవ్వరూ దగ్గర పడలేకపోయారు. అక్కడ రాత్రిపూట గాలి కూడా లోపలికి రాలేదు.
ప్రాప్తే చ దివసే తస్మిన్సప్తమే ద్విజసత్తమః। కాశ్యపోఽభ్యాగమద్విద్వాంస్తం రాజానం చికిత్సితుమ్
ఏడవ రోజు వచ్చినప్పుడు, గొప్ప ఋషి కాశ్యపుడు ఆ రాజును చికిత్స చేయడానికి వచ్చాడు.
శ్రుతం హి తేన తదభూద్యథా తం రాజసత్తమమ్। తక్షకః పన్నగశ్రేష్ఠో నేష్యతే యమసాదనమ్
తక్షకుడు, నాగులలో శ్రేష్ఠుడు, ఆ మహారాజును యమలోకానికి పంపలేడని అతడు విన్నాడు.
తం దష్టం పన్నగేన్ద్రేణ కరిష్యేఽహమపజ్వరమ్। తత్ర మేఽర్థశ్చ ధర్మశ్చ భవితేతి విచిన్తయన్
నాగరాజు కాటు వేసిన రాజును నేను జ్వరం లేకుండా చేస్తాను; అలా చేస్తే నాకు లాభమూ, ధర్మమూ కలుగుతాయని ఆలోచించాడు.
తం దదర్శ స నాగేన్ద్రస్తక్షకః కాశ్యపం పథి। గచ్ఛన్తమేకమనసం ద్విజో భూత్వా వయోఽతిగః
తక్షకుడు, నాగరాజు, ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణుడి రూపంలో, ఏకాగ్రంగా వెళ్తున్న కాశ్యపుడిని మార్గంలో చూశాడు.
తమబ్రవీత్పన్నగేన్ద్రః కాశ్యపం మునిపుంగవమ్। క్వ భవాంస్త్వరితో యాతి కించ కార్యం చికీర్షతి
నాగరాజు కాశ్యపుడిని అడిగాడు: 'మీరు ఇంత తొందరగా ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? ఏ పని చేయబోతున్నారు?'
నృపం కురుకులోత్పన్నం పరిక్షితమరిందమమ్। తక్షకః పన్నగశ్రేష్ఠస్తేజసాఽధ్య ప్రధక్ష్యతి
'కురు వంశంలో పుట్టిన శత్రువులను జయించిన పరిక్షిత్తు మహారాజును తక్షకుడు, నాగులలో శ్రేష్ఠుడు, తన తేజంతో కాల్చేస్తాడు.'
తం దష్టం పన్నగేన్ద్రేణ తేనాగ్నిసమతేజసమ్। పాణ్డవానాం కులకరం రాజానమమితౌజసమ్। గచ్ఛామిత్వరితం సౌమ్య సద్యః కర్తుమపజ్వరమ్
'సౌమ్యా! తక్షకుడు, అగ్నిలాంటి తేజం కలిగిన నాగరాజు కాటు వేసిన పాండవ వంశ శిరోమణి మహారాజును నేను వెంటనే జ్వరం లేకుండా చేయడానికి త్వరగా వెళ్తున్నాను.'
విజ్ఞాతవిషవిద్యోఽహం బ్రాహ్మణో లోకపూజితః। అస్మద్గురుకటాక్షేణ కల్యోఽహం విషనాశనే
'నేను లోకమంతా గౌరవించే బ్రాహ్మణుడిని, విషవిద్యలో నిపుణుడిని. మా గురువు దయ వల్ల విషాన్ని తొలగించడంలో నాకెంతో శక్తి ఉంది.'
అహం స తక్షకో బ్రహ్మంస్తం ధక్ష్యామి మహీపతిమ్। నివర్తస్వ న శక్తస్త్వం మయా దష్టం చికిత్సితుమ్
'బ్రాహ్మణా! నేనే తక్షకుడిని, ఆ రాజును నేను కాల్చేస్తాను. వెనక్కి వెళ్లిపో, ఎందుకంటే నా కాటుకు చికిత్స చేయడం నీ వల్ల కాదు.'
అహం తం నృపతిం గత్వా త్వయా దష్టమపజ్వరమ్। కరిష్యామీతి మే బుద్ధిర్విద్యాబలసమన్వితా
'నీ కాటుకు గురైన ఆ రాజును నేను వెళ్లి జ్వరం లేకుండా చేస్తానని నా విద్యాబలం మీద నాకున్న నిశ్చయం.'
యది దష్టం మయేహ త్వం శక్తః కించిచ్చికిత్సితుమ్। తతో వృక్షం మయా దష్టమిమం జీవయ కాశ్యప
'నేను కాటేసినదాన్ని నువ్వు ఇక్కడ చికిత్స చేయగలవా? అయితే ఈ వటవృక్షాన్ని నేను కాటేస్తాను, నువ్వు దీన్ని మళ్లీ బ్రతికించు, కాశ్యపా!'
పరం మన్త్రబలం యత్తే తద్దర్శయ యతస్వ చ। న్యగ్రోధమేనం ధక్ష్యామి పశ్యతస్తే ద్విజోత్తమ
'నీకు ఉన్న గొప్ప మంత్రబలం చూపించు, ప్రయత్నించు. నేను ఈ వటవృక్షాన్ని నీ ముందే కాటేస్తాను, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా!'
దశ నాగేన్ద్ర వృక్షం త్వం యద్యేతదభిమన్యసే। అహమేనం త్వయా దష్టం జీవయిష్యే భుజంగమ। `పశ్య మన్త్రబలం మేఽద్య న్యగ్రోధం దశ పన్నగ
'నీవు అలా అనుకుంటే, నాగరాజా, ఈ వృక్షాన్ని కాటు. నేను నీ కాటుకు గురైన ఈ వటవృక్షాన్ని మళ్లీ బ్రతికిస్తాను. నేడు నా మంత్రబలం చూడు, వటవృక్షాన్ని కాటు, నాగా!'
ఏవముక్తః స నాగేన్ద్రః కాశ్యపేన మహాత్మనా। అదశద్వృక్షమభ్యేత్య న్యగ్రోధం పన్నగోత్తమః
కాశ్యపుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, మహాత్ముడైన నాగరాజు తక్షకుడు దగ్గరకు వెళ్లి ఆ వటవృక్షాన్ని కాటేశాడు.
స వృక్షస్తేన దష్టస్తు పన్నగేన మహాత్మనా। ఆశీవిషవిషోపేతః ప్రజజ్వాల సమన్తతః
మహాత్ముడైన నాగుడు కాటేసిన ఆ వృక్షం, విషంతో నిండిపోయి, చుట్టూ మంటలు పుట్టించింది.
తం దగ్ధ్వా స నగం నాగః కాశ్యపం పునరబ్రవీత్। కురు యత్నం ద్విజశ్రేష్ఠ జీవయైవ వనస్పతిమ్
ఆ వృక్షాన్ని కాల్చిన తర్వాత ఆ పాము కాశ్యపుని చూసి ఇలా అన్నది: 'ద్విజశ్రేష్ఠా, నీవు ప్రయత్నం చేసి ఈ వృక్షాన్ని మళ్లీ ప్రాణం పోయించు.'
భస్మీభూతం తతో వృక్షం పన్నగేన్ద్రస్య తేజసా। భస్మ సర్వం సమాహృత్య కాశ్యపో వాక్యమబ్రవీత్
పాముప్రభావంతో ఆ వృక్షం బూడిదైపోయింది. అప్పుడు కాశ్యపుడు ఆ బూడిదను మొత్తం కూడగట్టి ఇలా అన్నాడు.
విద్యాబలం పన్నగేన్ద్ర పశ్య మేఽద్య వనస్పతౌ। అహం సంజీవయామ్యేనం పశ్యతస్తే భుజంగమ
పన్నగేంద్రా! ఈ రోజు నా విద్యాబలం వృక్షంపై చూడు. నేను దీనికి మళ్లీ ప్రాణం పోస్తాను, నీవు చూడు భుజంగమా!
తతః స భగవాన్విద్వాన్కాశ్యపో ద్విజసత్తమః। భస్మరాశీకృతం వృక్షం విద్యయా సమజీవయత్
తర్వాత ఆ మహాత్ముడు, విద్యావంతుడైన కాశ్యపుడు, బూడిదగా మారిన ఆ వృక్షాన్ని తన విద్యతో మళ్లీ ప్రాణం పోయించాడు.
అఙ్కురం కృతవాంస్తత్ర తతః పర్ణద్వయాన్వితమ్। పలాశినం శాఖినం చ తథా విటపినం పునః
అక్కడ కాశ్యపుడు మొగ్గను పుట్టించాడు, ఆ తరువాత రెండు ఆకులు వచ్చాయి, తరువాత కొమ్మ, ఆకులతో కూడిన కొమ్మ, మళ్లీ విస్తరించిన వృక్షాన్ని సృష్టించాడు.
తం దృష్ట్వా జీవితం వృక్షం కాశ్యపేన మహాత్మనా। ఉవాచ తక్షకో బ్రహ్మన్నైతదత్యద్భుతం త్వయి
కాశ్యప మహాత్ముడు ఆ వృక్షాన్ని మళ్లీ ప్రాణం పోయించినదాన్ని చూసి తక్షకుడు ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణా! నీలో ఇది నిజంగా అద్భుతం.'
ద్విజేన్ద్ర యద్విషం హన్యా మమ వా మద్విధస్య వా। కం త్వమర్థమభిప్రేప్సుర్యాసి తత్ర తపోధన
ద్విజేంద్రా! నీవు నా విషాన్ని లేదా నా వంటి వారి విషాన్ని నివారించగలవా? అలా అయితే నీవు అక్కడికి ఎందుకు వెళ్తున్నావు, తపోదనుడా?
యత్తేఽభిలషితం ప్రాప్తం ఫలం తస్మాన్నృపోత్తమాత్। అహమేవ ప్రదాస్యామి తత్తే యద్యపి దుర్లభమ్
నరాధిపుని నుండి నీవు కోరుకున్న ఫలితాన్ని, అది ఎంత దుర్లభమైనదైనా, నేను నీకు ఇస్తాను.
విప్రశాపాభిభూతే చ క్షీణాయుషి నరాధిపే। ఘటమానస్య తే విప్ర సిద్ధిః సంశయితా భవేత్
బ్రాహ్మణ శాపంతో బాధపడుతూ, ఆయుష్షు తగ్గిపోతున్న ఆ రాజును రక్షించేందుకు నీవు ఎంత ప్రయత్నించినా, నీ విజయానికి సందేహమే.
తతో యశః ప్రదీప్తం తే త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్। నిరంశురివ ఘర్మాంశురన్తర్ధానమితో వ్రజేత్
అప్పుడు నీ కీర్తి మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధిగా ఉన్నా, ఇక్కడి నుండి సూర్యకిరణాలు మాయమయ్యేలా అంతర్ధానం అవుతుంది.
ధనార్థీ యామ్యహం తత్ర తన్మే దేహి భుజంగమ। తతోఽహం వినివర్తిష్యే స్వాపతేయం ప్రగృహ్య వై
నాకు ధనం కావాలి అందుకే అక్కడికి వెళ్తున్నాను, భుజంగమా! నీవు నాకు అది ఇస్తే, నా భాగాన్ని తీసుకుని నేను తిరిగి వెళ్తాను.
యావద్ధనం ప్రార్థయసే తస్మాద్రాజ్ఞస్తతోఽధికమ్। అహమేవ ప్రదాస్యామి నివర్తస్వ ద్విజోత్తమ
నీవు ఆ రాజుని దగ్గర ఎంత ధనం కోరుకుంటున్నావో, దానికంటే ఎక్కువను నేను నీకు ఇస్తాను. కావున, ద్విజశ్రేష్ఠా! నీవు తిరిగి వెళ్ళు.