కిం త్వస్య సుకృతం కర్మ కే లోకా వై వినిర్జితాః। స ఏవమనుసంప్రాప్తః స్థానం దేవనమస్కృతమ్
ఇతడు ఏ పుణ్యకార్యాలు చేశాడు? ఏ లోకాలను జయించాడు? ఇలా దేవతలందరూ పూజించే స్థానానికి ఎలా చేరుకున్నాడు?
తస్య విజ్ఞాయ సంకల్పం శక్రో వృత్రవిమర్దనః। లోమశం ప్రహసన్వాక్యమిదమాహ శచీపతిః
అతని మనసులోని ఆలోచనను గ్రహించిన వృత్రాసురుని సంహారకుడు శక్రుడు, చిరునవ్వుతో లోమశునితో ఇలా అన్నాడు.
దేవర్షే శ్రూయతాం యత్తే మనసైతద్వివక్షితమ్। నాయం కేవలమర్త్యోఽభూత్క్షత్రియత్వముపాగతః
దేవర్షీ, నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని విను. ఇతడు కేవలం మానవుడు కాదు, క్షత్రియునిగా జన్మించినవాడు మాత్రమే కాదు.
మహర్షే మమ పుత్రోఽయం కున్త్యాం జాతో మహాభుజః। అస్త్రహేతోరిహ ప్రాప్తః కస్మాచ్చిత్కారణాన్తరాత్
మహర్షీ, ఇతడు నా కుమారుడు, కుంతిలో జన్మించిన మహాబాహువు. ఆయుధాల కోసం, ఇంకొక ముఖ్యమైన కారణంతో ఇక్కడికి వచ్చాడు.
అహో నైనం భవాన్వేత్తి పురాణమృషిసత్తమమ్। శృణు మే వదతో బ్రహ్మన్యోఽయం యచ్చాస్య కారణమ్
నీవు ఇతడిని, పురాతన మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడైనవాడిని, ఇంకా గుర్తించలేదు. నేను చెప్పేది విను, ఇతడు బ్రహ్మనిష్ఠుడు, ఇతడి రాకకు ఇదే కారణం.
నరనారాయణౌ యౌ తౌ పురాణావృషిసత్తమౌ। తావిమావభిజానీహి హృషీకేశధనంజయౌ
నరుడు, నారాయణుడు అనే ఆ ఇద్దరు పురాతన మహర్షులు, వీరే హృషీకేశుడు, ధనంజయుడు అని తెలుసుకో.
విఖ్యాతౌ త్రిషు లోకేషు నరనారాయణావృషీ। కార్యార్థమవతీర్ణౌ తౌ పృథ్వీం పుణ్యప్రతిశ్రయామ్
మూడు లోకాలందరికి ప్రసిద్ధులైన నరుడు, నారాయణుడు, ఒక ముఖ్యమైన కార్యానికి ఈ పవిత్ర భూమిపై అవతరించారు.
యన్న శక్యం శురైర్ద్రష్టుమృషిభిర్వా మహాత్మభిః। తదాశ్రమపదం పుణ్యం బదరీనామ విశ్రుతమ్
ధీరులకైనా, మహాత్ములైన ఋషులకైనా అందని, బదరీ అని ప్రసిద్ధమైన ఆ పవిత్ర ఆశ్రమమే వారి నివాసం.
స నివాసోఽభవద్విప్ర విష్ణోర్జిష్ణోస్తథైవ చ। యతః ప్రవవృతే గఙ్గా సిద్ధచారణసేవితా
బ్రాహ్మణా, ఆ స్థలం విష్ణువు, జిష్ణువు నివాసంగా ఉండేది. అక్కడినుండే సిద్ధులు, చారణులు సేవించే గంగా ప్రవహించడం మొదలైంది.
తౌ మన్నియోగాద్బ్రహ్మర్షే క్షితౌ జాతౌ మహాద్యుతీ। భూమేర్భారావతరణం మహావీర్యౌ కరిష్యతః
బ్రహ్మర్షీ, నా ఆజ్ఞతో ఆ మహోత్కృష్టులు భూమిపై జన్మించి, తమ గొప్ప శక్తితో భూమి భారాన్ని తగ్గించటానికి వచ్చారు.
ఉద్వృత్తా హ్యసురాః కేచిన్నివాతకవచా ఇతి। విప్రియేషు స్థితాఽస్మాకం వరదానేన మోహితాః
కొంతమంది అసురులు, నివాతకవచులు అనే పేరుతో, వరప్రభావంతో మాయలోపడి, మనకు విరోధంగా నిలిచారు.
తర్కయన్తే సురాన్హన్తుం బలదర్పసమన్వితాః। దేవాన్న గణయన్త్యేతే తథా దత్తవరా హి తే
వారు బలవంతులై, అహంకారంతో దేవతలను సంహరించాలనే ఆలోచనతో ఉన్నారు. వారికి లభించిన వరాల వల్ల దేవతలను ఏమాత్రం లెక్కచేయడం లేదు.
పాతాలవాసినో రౌద్రా దనోః పుత్రా మహాబలాః। సర్వే దేవనికాయా హి నాలం యోధయితుం హి తాన్
పాతాళంలో నివసించే, దాను కుమారులైన ఆ భయంకరమైన మహాబలశాలులు, దేవతలందరూ కలిసినా వారితో యుద్ధం చేయలేరు.
యోసౌ భూమిగతః శ్రీమాన్విష్ణుర్ముధునిషూదనః। కపిలో నామ దేవోసౌ భగవానజితో హరిః
భూమిపై ఉన్న ఆ మహిమాన్వితుడు విష్ణువు, మధుని సంహారకుడు, కపిలుడు అనే దేవుడు, భగవంతుడు, అజితుడు, హరిదేవుడు.
యేన పూర్వంమహాత్మానః ఖనమానా రసాతలమ్। దర్శనాదేవ నిహతాః సగరస్యాత్మజా విభో
ఎవరి దర్శనం వల్ల సగరుని కుమారులు భూమిలో లోతుగా త్రవ్వుతున్నప్పుడు నాశనం అయ్యారో, ఆ మహాత్ముడు ఆయనే.
తేన కార్యం మహత్కార్యమస్మాకం ద్విజసత్తమ। పాథేన చ మహాయుద్ధే సమేతాభ్యామసంశయమ్
ఆయన ద్వారా మనకు ఒక గొప్ప పని జరగాలి, ద్విజోత్తమా. ఆయన సహాయంతో మనం మహాయుద్ధాన్ని సందేహం లేకుండా ఎదుర్కొనగలం.
సోఽసురాన్దర్శనాదేవ శక్తో హన్తుం సహానుగాన్। నివాతకవచాన్సర్వాన్నాగానివ మహాహ్రదే
ఆయన కేవలం దర్శనంతోనే అసురులను వారి అనుచరులతో కలిపి సంహరించగలడు. మహాహ్రదంలో నివాతకవచులను నాశనం చేసినట్లే.
కింతు నాల్పేన కార్యేణ ప్రబోధ్యో మధుసూదనః। తేజసః సుమహారాశిః ప్రబుద్ధః ప్రదహేజ్జగత్
కాని మధుసూదనుడిని చిన్న పనికోసం మేల్కొలపకూడదు. ఆయన మేల్కొన్నప్పుడు అపారమైన తేజస్సుతో లోకాన్ని కాల్చగలడు.
అయం తేషాం సమస్తానాం శక్తః ప్రతిసమాసనే। తాన్నిహత్యరణే శూరః పునర్యాస్యతి మానుషాన్
వారు అందరినీ యుద్ధంలో ఎదుర్కొనగల శక్తి ఇతనికే ఉంది. వీరుడు వారిని యుద్ధంలో సంహరించి మళ్లీ మనుష్య లోకానికి తిరిగి వస్తాడు.
భవానస్మన్నియోగేన యాతు తావన్మహీతలమ్। కామ్యకే ద్రక్ష్యసే వీరం నివసన్తం యుధిష్ఠిరమ్
మీరు మా ఆజ్ఞతో భూమికి వెళ్లాలి. కామ్యకవనంలో యుధిష్ఠిరుడు నివసిస్తున్నాడని మీరు చూడగలరు.
సవాచ్యో మమ సందేశాద్ధర్మాత్మా సత్యసంగరః। నోత్కణఅఠా ఫల్గునే కార్యా కృతాస్త్రః శీఘ్రమేష్యతి
ధర్మాత్ముడైన, సత్యంలో నిలిచిన యుధిష్ఠిరునికి నా సందేశం చెప్పాలి. ఫల్గుణుడు మనసులో బాధపడకూడదు, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడై త్వరలోనే తిరిగి వస్తాడు.
నాశుద్బాహువీర్యేణ నాకృతాస్త్రేణ వా రణే। భీష్మద్రోణాదయో యుద్ధే శక్యాః ప్రతిసమాసితుమ్
కేవలం బాహుబలంతో గానీ, ఆయుధ విద్యలో నైపుణ్యం లేనివారితో గానీ, భీష్ముడు, ద్రోణుడు మరియు ఇతరులను యుద్ధంలో ఎదుర్కోవడం సాధ్యం కాదు.
గృహీతాస్త్రో గుడాకేశో మహాబాహుర్మహామనాః। నృత్తవాదిత్రగీతానాం దివ్యానాం పారమీయివాన్
గుడాకేశుడు, మహాబాహువు, మహామనస్సు, ఆయుధ విద్యను సంపూర్ణంగా నేర్చుకుని, దివ్య నృత్య, సంగీత, వాద్యాలలోను నైపుణ్యం పొందాడు.
భవానపి వివిక్తాని తీర్థాని మనుజేశ్వర। భ్రాతృభిః సహితః సర్వైర్ద్రష్టుమర్హత్యరిందమ
నరేశ్వరా! మీరు కూడా మీ అన్నదమ్ములతో కలిసి, ఏకాంతంగా పవిత్ర తీర్థాలను సందర్శించాలి.
తీర్థేష్వాప్లుత్య పుణ్యేషు విపాప్మా విగతజ్వరః। రాజ్యం భోక్ష్యసి ధర్మేణ సుఖీ విగతకల్మపః
ఆ పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేసి, పాపాలు, బాధలు తొలగిపోయి, మీరు ధర్మపరంగా రాజ్యాన్ని అనుభవిస్తూ, సుఖంగా, పాపరహితుడిగా ఉంటారు.
భవాంశ్చైనం ద్విజశ్రేష్ఠ పర్యటన్తం మహీతలమ్। త్రాతుమర్హతి విప్రాగ్ర్య తపోబలసమన్వితః
ద్విజశ్రేష్ఠుడా! తపస్సు శక్తితో నిండిన మీరు, భూమిపై సంచరిస్తున్న యుధిష్ఠిరుని రక్షించాలి.
గిరిదుర్గేషు చ సదా దేశేషు విషమేషు చ। వసన్తి రాసా రౌద్రాస్తేభ్యోరక్షాం విధాస్యతి
పర్వత కోటల్లో, కఠిన ప్రాంతాల్లో ఎప్పుడూ భయంకరమైన దొంగల గుంపులు ఉంటారు. వారినుంచి మీరు రక్షణ కల్పించాలి.
ఏవముక్తే మహేన్ద్రేణ బీభత్సురపి లోమశమ్। ఉవాచ ప్రయతో వాక్యం రక్షేథాః పాణ్డునన్దనమ్
మహేంద్రుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, బీభత్సుడు కూడా లోమశుని గౌరవంగా పలికాడు: 'పాండునందనుడిని రక్షించు' అని.
[యథా గుప్తస్త్వయా రాజా చరేత్తీర్థాని సత్తమ। దానం దద్యాద్యథా చైవ తథా కురు మహామునే ।।]
రాజు మీ రక్షణతో తీర్థయాత్ర చేస్తూ, యథావిధిగా దానం చేయాలి. మహామునీ! మీరు కూడా అలా చేయండి.
తథేతి సంప్రతిజ్ఞాయ లోమశః సుమహాతపాః। కామయ్కం వనముద్దిశ్య సముపాయాన్మహీతలమ్
'అలా జరుగుతుంది' అని వాగ్దానం చేసి, అపార తపస్సుతో నిండిన లోమశుడు కామ్యకవనాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని భూమికి బయలుదేరాడు.