తత్ర రక్షాం కురుష్వేతి పునః పునరథాబ్రవీత్। తదన్యథా న శక్యం చ కర్తుం కేనచిదప్యుత
'అక్కడ జాగ్రత్తలు తీసుకో' అని ఆయన పదే పదే చెప్పాడు. లేనిచోట, దాన్ని ఎవ్వరూ తప్పించలేరు.
న హి శక్నోతి సంయన్తుం పుత్రం కోపసమన్వితమ్। తతోఽహం ప్రేషితస్తేన తవ రాజన్హితార్థినా
కోపంతో ఉన్న తన కుమారుణ్ని ఆయన అదుపు చేయలేడు. అందుకే, నీ మేలుకోసం నన్ను పంపించాడు, రాజా!
ఇతి శ్రుత్వా వచో ఘోరం స రాజా కురునన్దనః। పర్యతప్యత తత్పాపం కృత్వా రాజా మహాతపాః
ఈ భయంకరమైన మాటలు విని, కురువంశానికి వంశశిరోమణి అయిన రాజు, తాను చేసిన పాపానికి బాధపడి, మనస్సులో తాపత్రయానికి లోనయ్యాడు.
తం చ మౌనవ్రతం శ్రుత్వా వనే మునివరం తదా। భూయ ఏవాభవద్రాజా శోకసంతప్తమానసః
అప్పుడు, ఆ మహర్షి అడవిలో మౌనవ్రతాన్ని ఆచరిస్తున్నాడని విని, రాజు మనస్సు మరింత దుఃఖంతో నిండిపోయింది.
అనుక్రోశాత్మతాం తస్య శమీకస్యావధార్య చ। పర్యతప్యత భూయోపి కృత్వా తత్కిల్బిషం మునేః
శమీకుని దయగల స్వభావాన్ని గుర్తించి, ఆ మహర్షికి తాను చేసిన అపరాధం వల్ల రాజు మరింత బాధపడ్డాడు.
న హి మృత్యుం తథా రాజా శ్రుత్వా వై సోఽన్వతప్యత। అశోచదమరప్రఖ్యో యథా కృత్వేహ కర్మ తత్
తన మరణాన్ని విన్నప్పుడు అంతగా బాధపడలేదు రాజు. కానీ, ఆ పని చేసినందుకు మాత్రం, అమరులాంటి వాడైనా, తీవ్రంగా విచారించాడు.
తతస్తం ప్రేషయామాస రాజా గౌరముఖం తదా। భూయః ప్రసాదం భగవాన్కరోత్విహ మమేతి వై
అప్పుడా రాజు, 'భగవంతుడు నాకు క్షమాభిక్షను ప్రసాదించాలి' అని కోరుతూ, మళ్లీ గౌరముఖుణ్ని పంపించాడు.
శ్రుత్వా తు వచనం రాజ్ఞో మునిర్గౌరముఖస్తదా। సమనుజ్ఞాప్య వేగేన ప్రజగామాశ్రమం గురోః
రాజు మాటలు విని, ముని గౌరముఖుడు అనుమతి తీసుకుని, వేగంగా తన గురువు ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
తస్మింశ్చ గతమాత్రేఽథ రాజా గౌరముఖే తదా। మన్త్రిభిర్మన్త్రయామాస సహ సంవిగ్నమానసః
ఆ సమయంలో గౌరముఖుడు వెళ్లిన వెంటనే, మనస్సు కలవరపడి ఉన్న రాజు, తన మంత్రులతో కలిసి ఆలోచించసాగాడు.
సంమన్త్ర్య మన్త్రిభిశ్చైవ స తథా మన్త్రతత్త్వవిత్। ప్రాసాదం కారయామాస ఏకస్తమ్భం సురక్షితమ్
మంత్రులతో చర్చించి, మంత్రతత్వాన్ని బాగా తెలిసిన రాజు, బలమైన రక్షణతో కూడిన, ఒకే ఒక స్తంభంతో కూడిన ప్రాసాదాన్ని నిర్మించమని ఆదేశించాడు.
రక్షాం చ విదధే తత్ర భిషజశ్చౌషధాని చ। బ్రాహ్మణాన్మన్త్రసిద్ధాంశ్చ సర్వతో వై న్యయోజయత్
అక్కడ రక్షణ ఏర్పాట్లు చేశాడు, వైద్యులను, మందులు తెప్పించాడు. అన్ని చోట్ల మంత్రపారంగత బ్రాహ్మణులను నియమించాడు.
రాజకార్యాణి తత్రస్థః సర్వాణ్యేవాకరోచ్చ సః। మన్త్రిభిః సహ ధర్మజ్ఞః సమన్తాత్పరిరక్షితః
అక్కడే ఉండి, తన మంత్రులతో కలిసి, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిగా, అన్ని రాజకార్యాలు నిర్వహించాడు. అన్ని వైపులా బాగా కాపాడబడ్డాడు.
న చైనం కశ్చిదారూఢం లభతే రాజసత్తమమ్। వాతోఽపి నిశ్చరంస్తత్ర ప్రవేశే వినివార్యతే
ఆ మహారాజును ఎవ్వరూ దగ్గర పడలేకపోయారు. అక్కడ రాత్రిపూట గాలి కూడా లోపలికి రాలేదు.
ప్రాప్తే చ దివసే తస్మిన్సప్తమే ద్విజసత్తమః। కాశ్యపోఽభ్యాగమద్విద్వాంస్తం రాజానం చికిత్సితుమ్
ఏడవ రోజు వచ్చినప్పుడు, గొప్ప ఋషి కాశ్యపుడు ఆ రాజును చికిత్స చేయడానికి వచ్చాడు.
శ్రుతం హి తేన తదభూద్యథా తం రాజసత్తమమ్। తక్షకః పన్నగశ్రేష్ఠో నేష్యతే యమసాదనమ్
తక్షకుడు, నాగులలో శ్రేష్ఠుడు, ఆ మహారాజును యమలోకానికి పంపలేడని అతడు విన్నాడు.
తం దష్టం పన్నగేన్ద్రేణ కరిష్యేఽహమపజ్వరమ్। తత్ర మేఽర్థశ్చ ధర్మశ్చ భవితేతి విచిన్తయన్
నాగరాజు కాటు వేసిన రాజును నేను జ్వరం లేకుండా చేస్తాను; అలా చేస్తే నాకు లాభమూ, ధర్మమూ కలుగుతాయని ఆలోచించాడు.
తం దదర్శ స నాగేన్ద్రస్తక్షకః కాశ్యపం పథి। గచ్ఛన్తమేకమనసం ద్విజో భూత్వా వయోఽతిగః
తక్షకుడు, నాగరాజు, ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణుడి రూపంలో, ఏకాగ్రంగా వెళ్తున్న కాశ్యపుడిని మార్గంలో చూశాడు.
తమబ్రవీత్పన్నగేన్ద్రః కాశ్యపం మునిపుంగవమ్। క్వ భవాంస్త్వరితో యాతి కించ కార్యం చికీర్షతి
నాగరాజు కాశ్యపుడిని అడిగాడు: 'మీరు ఇంత తొందరగా ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? ఏ పని చేయబోతున్నారు?'
నృపం కురుకులోత్పన్నం పరిక్షితమరిందమమ్। తక్షకః పన్నగశ్రేష్ఠస్తేజసాఽధ్య ప్రధక్ష్యతి
'కురు వంశంలో పుట్టిన శత్రువులను జయించిన పరిక్షిత్తు మహారాజును తక్షకుడు, నాగులలో శ్రేష్ఠుడు, తన తేజంతో కాల్చేస్తాడు.'
తం దష్టం పన్నగేన్ద్రేణ తేనాగ్నిసమతేజసమ్। పాణ్డవానాం కులకరం రాజానమమితౌజసమ్। గచ్ఛామిత్వరితం సౌమ్య సద్యః కర్తుమపజ్వరమ్
'సౌమ్యా! తక్షకుడు, అగ్నిలాంటి తేజం కలిగిన నాగరాజు కాటు వేసిన పాండవ వంశ శిరోమణి మహారాజును నేను వెంటనే జ్వరం లేకుండా చేయడానికి త్వరగా వెళ్తున్నాను.'
విజ్ఞాతవిషవిద్యోఽహం బ్రాహ్మణో లోకపూజితః। అస్మద్గురుకటాక్షేణ కల్యోఽహం విషనాశనే
'నేను లోకమంతా గౌరవించే బ్రాహ్మణుడిని, విషవిద్యలో నిపుణుడిని. మా గురువు దయ వల్ల విషాన్ని తొలగించడంలో నాకెంతో శక్తి ఉంది.'
అహం స తక్షకో బ్రహ్మంస్తం ధక్ష్యామి మహీపతిమ్। నివర్తస్వ న శక్తస్త్వం మయా దష్టం చికిత్సితుమ్
'బ్రాహ్మణా! నేనే తక్షకుడిని, ఆ రాజును నేను కాల్చేస్తాను. వెనక్కి వెళ్లిపో, ఎందుకంటే నా కాటుకు చికిత్స చేయడం నీ వల్ల కాదు.'
అహం తం నృపతిం గత్వా త్వయా దష్టమపజ్వరమ్। కరిష్యామీతి మే బుద్ధిర్విద్యాబలసమన్వితా
'నీ కాటుకు గురైన ఆ రాజును నేను వెళ్లి జ్వరం లేకుండా చేస్తానని నా విద్యాబలం మీద నాకున్న నిశ్చయం.'
యది దష్టం మయేహ త్వం శక్తః కించిచ్చికిత్సితుమ్। తతో వృక్షం మయా దష్టమిమం జీవయ కాశ్యప
'నేను కాటేసినదాన్ని నువ్వు ఇక్కడ చికిత్స చేయగలవా? అయితే ఈ వటవృక్షాన్ని నేను కాటేస్తాను, నువ్వు దీన్ని మళ్లీ బ్రతికించు, కాశ్యపా!'
పరం మన్త్రబలం యత్తే తద్దర్శయ యతస్వ చ। న్యగ్రోధమేనం ధక్ష్యామి పశ్యతస్తే ద్విజోత్తమ
'నీకు ఉన్న గొప్ప మంత్రబలం చూపించు, ప్రయత్నించు. నేను ఈ వటవృక్షాన్ని నీ ముందే కాటేస్తాను, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా!'
దశ నాగేన్ద్ర వృక్షం త్వం యద్యేతదభిమన్యసే। అహమేనం త్వయా దష్టం జీవయిష్యే భుజంగమ। `పశ్య మన్త్రబలం మేఽద్య న్యగ్రోధం దశ పన్నగ
'నీవు అలా అనుకుంటే, నాగరాజా, ఈ వృక్షాన్ని కాటు. నేను నీ కాటుకు గురైన ఈ వటవృక్షాన్ని మళ్లీ బ్రతికిస్తాను. నేడు నా మంత్రబలం చూడు, వటవృక్షాన్ని కాటు, నాగా!'
ఏవముక్తః స నాగేన్ద్రః కాశ్యపేన మహాత్మనా। అదశద్వృక్షమభ్యేత్య న్యగ్రోధం పన్నగోత్తమః
కాశ్యపుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, మహాత్ముడైన నాగరాజు తక్షకుడు దగ్గరకు వెళ్లి ఆ వటవృక్షాన్ని కాటేశాడు.
స వృక్షస్తేన దష్టస్తు పన్నగేన మహాత్మనా। ఆశీవిషవిషోపేతః ప్రజజ్వాల సమన్తతః
మహాత్ముడైన నాగుడు కాటేసిన ఆ వృక్షం, విషంతో నిండిపోయి, చుట్టూ మంటలు పుట్టించింది.
తం దగ్ధ్వా స నగం నాగః కాశ్యపం పునరబ్రవీత్। కురు యత్నం ద్విజశ్రేష్ఠ జీవయైవ వనస్పతిమ్
ఆ వృక్షాన్ని కాల్చిన తర్వాత ఆ పాము కాశ్యపుని చూసి ఇలా అన్నది: 'ద్విజశ్రేష్ఠా, నీవు ప్రయత్నం చేసి ఈ వృక్షాన్ని మళ్లీ ప్రాణం పోయించు.'
భస్మీభూతం తతో వృక్షం పన్నగేన్ద్రస్య తేజసా। భస్మ సర్వం సమాహృత్య కాశ్యపో వాక్యమబ్రవీత్
పాముప్రభావంతో ఆ వృక్షం బూడిదైపోయింది. అప్పుడు కాశ్యపుడు ఆ బూడిదను మొత్తం కూడగట్టి ఇలా అన్నాడు.