వజ్రగ్రహణచిహ్నేన కరేణ పరిసాన్త్వయన్। ముహుర్ముహుర్వజ్రధరో బాహూ చాస్ఫోటయఞ్శనైః
వజ్రాయుధం ధరించిన ఇంద్రుడు, తన చేతిలో వజ్రం గుర్తు ఉన్న చేతితో, మళ్లీ మళ్లీ నెమ్మదిగా అర్జునుని భుజాలను తడిమి, ప్రేమగా తాకుతూ సాంత్వన ఇచ్చాడు.
స్మయన్నివ గుడాకేశం ప్రేక్షమాణః సహస్రదృక్। హర్షేణోత్ఫుల్లనయనో న చాతృప్యత వృత్రహా
ఇంద్రుడు చిరునవ్వుతో గుడాకేశుడైన అర్జునుని చూస్తూ, ఆనందంతో కళ్లు వికసించి, అతడిని చూస్తూ తృప్తి చెందలేదు.
ఏకాసనోపవిష్టౌ తౌ శోభయాంసచక్రతుః సభామ్। సూర్యాచన్ద్రమసౌ వ్యోమ చతుర్దశ్యామివోదితౌ
ఇంద్రుడు, అర్జునుడు ఇద్దరూ ఒకే ఆసనంపై కూర్చొని, ఆ సభను సూర్యుడు, చంద్రుడు ఆకాశంలో వెలుగుతున్నట్లుగా అలంకరించారు.
తత్ర స్మ గాథా గాయన్తి సామ్నా పరమవల్గునా। గన్ధర్వాస్తుమ్బురుశ్రేష్ఠాః కుశలా గీతసామసు
అక్కడ తుంబురు నాయకత్వంలో ఉన్న గంధర్వులు, సంగీతంలో నైపుణ్యం కలవారు, మధురమైన స్వరాలతో గీతాలు పాడుతూ ఆ సభను మధురంగా తీర్చిదిద్దారు.
ఘృతాచీ మేనకా రమ్భా పూర్వచిత్తిః స్వయంప్రభా। ఉర్వశీ మిశ్రకేశీ చ దణ్డగౌరీ వరూథీని
ఘృతాచీ, మేనకా, రంభా, పూర్వచిత్తి, స్వయంప్రభ, ఉర్వశి, మిశ్రకేశి, దండగౌరీ, వరూతిని—
గోపాలీ సహజన్యా చ కుమ్భయోనిః ప్రజాగరా। చిత్రసేనా చిత్రలేఖా సహా చ మధురస్వరా
గోపాలి, సహజన్య, కుంభయోని, ప్రజాగరా, చిత్రసేనా, చిత్రలేఖ, సహా, మధురస్వరా—
ఏతాశ్చాన్యాశ్చ ననృతుస్తత్రతత్ర శుచిస్మితాః। చత్తప్రమథనే యుక్తాః సిద్ధానాం పద్మలోచనాః
ఈ అందమైన నవ్వుతో ఉన్న పద్మాక్షి సిద్ధ స్త్రీలు, ఇంకా మరికొందరు, అక్కడక్కడా నాట్యం చేస్తూ, ఆనందాన్ని పంచుతూ, సభను అలరించారు.
మహాకటితటశ్రోణ్యః కమ్పమానైః పయోధరైః। కటాక్షహావమాధుర్యైశ్చేతోబుద్ధిమనోహరైః
విశాల నడుము, సన్నని నడుం, కంపించే వక్షోజాలు, మధురమైన చూపులు, ఆకర్షణీయమైన హావభావాలతో, వారు అందరి మనసును ఆకట్టుకున్నారు.
[తతో దేవాః సగన్ధర్వాః సమాదాయార్ఘ్యముత్తమమ్। శక్రస్య మతమాజ్ఞాయ పార్థమానర్చురఞ్జసా
ఆ తరువాత దేవతలు, గంధర్వులతో కలిసి, ఇంద్రుని ఆజ్ఞ ప్రకారం, అర్జునునికి ఉత్తమమైన అర్ఘ్యం సమర్పించి గౌరవించారు.
పాద్యమాచమనీయం చ ప్రతిగ్రాహ్య నృపాత్మజమ్। ప్రవేశయామాసురథో పురందరనివేశనమ్
పాద్యము, ఆచమనం కోసం నీరు సమర్పించి, రాజకుమారుడైన అర్జునుని పురందరుని నివాసంలోకి ఆహ్వానించారు.
ఏవం సంపూజితో జిష్ణురువాస భవనే పితుః। ఉపశిక్షన్మహాస్రాణి ససంహారాణి పాణ్డవః
ఈ విధంగా గౌరవం పొందిన జిష్ణువు, తన తండ్రి ఇంట్లో ఉండి, గొప్ప రహస్య ఆయుధాల విద్యను నేర్చుకున్నాడు.
శక్రస్య హస్తాద్దయితం వజ్రమస్త్రం చ దుఃసహమ్। అశనీశ్చ మహానాదా మేఘబర్హిణలక్షణాః
ఇంద్రుని చేతుల నుండి ప్రియమైన, భయంకరమైన వజ్రాయుధాన్ని, మేఘాల వలె గర్జించే ఆయుధాలను అర్జునుడు స్వీకరించాడు.
గృహీతాస్త్రస్తు కౌన్తేయో భ్రాతౄన్సస్మార పాణ్డవః। పురందరనియోగాచ్చ పఞ్చాబ్దానవసత్సుఖీ
ఆ ఆయుధాలు పొందిన తరువాత కౌంతేయుడు తన అన్నదమ్ములను స్మరించుకున్నాడు. పురందరుని ఆజ్ఞతో అక్కడ ఐదు సంవత్సరాలు సుఖంగా గడిపాడు.
తతః శక్రోఽబ్రవీత్పార్థం కృతాస్త్రం కాల ఆగతే। నృత్యం గీతం చ కౌన్తేయ చిత్రసేనాదవాప్నుహి
ఆ తరువాత, అస్త్ర విద్యలో నైపుణ్యం సంపాదించిన అర్జునునికి, సమయం వచ్చినప్పుడు ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'కౌంతేయా! నృత్యం, గానం చిత్రసేనుని వద్ద నేర్చుకో.'
వాదిత్రం దేవవిహితం నృలోకే యన్న విద్యతే। తదర్జయస్వ కౌన్తేయ శ్రేయో వై తే భవిష్యతి
'మనుష్య లోకంలో తెలియని, దేవతలు ఇచ్చిన వాద్యాలను కూడా నీవు నేర్చుకో. ఇది నీకు గొప్ప మేలు చేస్తుంది.'
సఖాయం ప్రదదౌ చాస్య చిత్రసేనం పురందరః। స తేన సహ సంగమ్య రేమే పార్థో నిరామయః
పురందరుడు, అర్జునునికి స్నేహితుడిగా చిత్రసేనుని ఇచ్చాడు. అర్జునుడు అతనితో కలిసి సంతోషంగా, ఎలాంటి బాధలు లేకుండా కాలం గడిపాడు.
గీతవాదిత్రనృత్యాని భూయ ఏవాదిదేశ హ। తథాఽపి నాలభచ్ఛర్మ తరస్వీ ద్యూతకారితమ్
పాటలు, వాద్యాలు, నాట్యాలు మళ్లీ చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. అయినా, ఆ బలవంతుడు పాశాక్రీడలో పోయిన చర్మాన్ని తిరిగి పొందలేకపోయాడు.
దుఃశాసనవధామర్షీ శకునేః సౌబలస్య చ। తతస్తేనాతులాం ప్రీతిముపాగమ్య క్వచిత్క్వచిత్। గాన్ధఱ్వమతులం నృత్యం వాదిత్రం చోపలబ్ధవాన్
దుఃశాసనుని వధతో, శకుని సౌబలుని చేష్టలతో కోపంగా ఉన్న అతడు, కొన్నిసార్లు గాంధర్వ నాట్యమూ, వాద్యమూ చూసి అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందేవాడు.
స శిక్షితో నృత్యగుణాననేకా- న్వాదిత్రగీతార్థగుణాంశ్చ సర్వాన్। న శర్ణ లేభే పరవీరహన్తా భ్రాతౄన్స్మరన్మాతరం చైవ కున్తీమ్
అతడు ఎన్నో నాట్య లక్షణాలు, వాద్యగీతాల విశేషాలు నేర్చుకున్నప్పటికీ, శత్రువులను సంహరించిన వాడు తన అన్నదమ్ములను, తల్లి కుంతిని స్మరించుకుంటూ ఆనందాన్ని పొందలేకపోయాడు.
కదాచిత్స హి దేవేన్ద్రశ్చిత్రసేనం రహోఽబ్రవీత్। పార్థస్య చక్షురుర్వశ్యాం సక్తం విజ్ఞాయ వాసవః
ఒకసారి దేవేంద్రుడు, అర్జునుడి మనసు ఊర్వశికి ఆకర్షితమైందని తెలుసుకొని, గుప్తంగా చిత్రసేనునితో మాట్లాడాడు.
గన్ధర్వరాజ గచ్ఛాద్య ప్రహితోఽప్సరసాంవరామ్। ఉర్వశీం పురుషవ్యాఘ్రం సోపాతిష్ఠతు ఫల్గునమ్
గాంధర్వ రాజా! నేడు అప్సరసల అధిపతి పంపినవాడివై, ఊర్వశిని పురుషశార్దూలుడైన ఫాల్గుణుని వద్దకు తీసుకెళ్లు.
యథా న తామభిసృతాం విద్యాదస్మన్నియోగతః। తథా త్వయా విధాతవ్యం స్త్రీసంసర్గవిశారద
ఆమె మన ఆజ్ఞతో వస్తుందనే విషయం అతడికి తెలియకుండా నువ్వు చాకచక్యంగా ఏర్పాటుచేయాలి, స్త్రీసంగంలో నిపుణుడవు కదా.
ఏవముక్తస్తథేత్యుక్త్వా సోఽనుజ్ఞాం ప్రాప్య వాసవాత్। గన్ధర్వరాజోఽప్సరసమభ్యగాదుర్వశీం వరామ్
ఇలా చెప్పగానే 'అలాగే' అని సమాధానమిచ్చి, వాసవుని అనుమతి పొంది, గాంధర్వ రాజు అప్సరసలలో శ్రేష్ఠురాలైన ఊర్వశిని వద్దకు వెళ్లాడు.
తాం దృష్ట్వా విదితో హృష్టః స్వాగతేనార్చితస్తయా। సుఖాసీనః సుఖాసీనాం స్మితపూర్వం వచోఽబ్రవీత్
ఆయనను చూసి, ఊర్వశి సంతోషంతో గుర్తించి, అతనికి సాదరంగా స్వాగతం పలికింది. ఇద్దరూ సుఖంగా కూర్చొని, ఆమె చిరునవ్వుతో ఇలా చెప్పింది.
విదితం తేఽస్తు సుశ్రోణి ప్రేషితోఽహమిహాగతః। త్రిదివస్యైకరాజేన త్వత్ప్రసాదాభినన్దినా
సుందరి! నేను ఇక్కడికి వచ్చిందీ, త్రిదివంలో ఏకైక రాజైన, నీ అనుగ్రహాన్ని కోరుకునే వాడి ఆదేశంతోనని నీకు తెలియజేస్తున్నాను.
యః స దేవమనుష్యేషు ప్రఖ్యాతః సహజైర్గుణైః। శ్రియా శీలేన రూపేణ శ్రుతేన చ బలేన చ। ప్రఖ్యాతః శౌర్యవీర్యాభ్యాం ప్రపన్నః ప్రతిభానవాన్
దేవతలలో, మనుష్యులలో సహజమైన గుణాలతో, కాంతితో, ఆచారంతో, అందంతో, విద్యతో, బలంతో, పరాక్రమంతో, ధైర్యంతో, ప్రతిభతో ప్రసిద్ధుడైన వాడు—
తేజస్వీ సౌమ్యీలశ్చ క్షమావాఞ్జితమత్సరః। సాఙ్గోపనిషదాన్వేదాంశ్చతురాఖ్యానపఞ్చమాన్
విశాల తేజస్సుతో, మృదువైన స్వభావంతో, సహనంతో, అసూయ లేని వాడుగా, ఉపనిషత్తులతో కూడిన వేదాలను, నాలుగు, ఐదు ఇతిహాసాలను పూర్తిగా నేర్చుకున్నవాడు—
యోఽధీతే గురుశుశ్రూషాం మేధాం చాష్టగుణాశ్రయామ్। బ్రహ్మచర్యేణ దాక్ష్యేణ ప్రసవైర్వయసాఽపి చ
గురువుని సేవించడం, అష్టగుణములతో కూడిన మేధను కలిగి ఉండటం, బ్రహ్మచర్యంతో, నైపుణ్యంతో, యజ్ఞాలతో, వయస్సుతో కూడి విద్యను అభ్యసించినవాడు—
ఏకో వై రక్షితా చైవ త్రిదివం మఘవానివ। అకత్థనో మానయితా స్థూలలక్ష్యః ప్రియంవదః
ఒక్కడే త్రిదివాన్ని కాపాడేవాడు, మఘవంతుడిలా; పొగడకపోయేవాడు, ఇతరులను గౌరవించేవాడు, స్థిరమైన లక్ష్యంతో, మృదువుగా మాట్లాడేవాడు.
సుహృదశ్చాన్నపానేన వివిధేనాభివర్షతి। సత్యవాగూర్జితో వక్తా రూపవాననహంకృతః
తన మిత్రులకు రకరకాల ఆహారపానీయాలు పంచేవాడు, సత్యవాది, ఉత్సాహవంతుడు, చక్కగా మాట్లాడేవాడు, అందగాడు, అహంకారం లేని వాడు.