నిరస్య విదురం భీష్మం ద్రోణం శారద్వతం కృపమ్। విగ్రహే తుములే తస్మిన్దహన్క్షత్రం పరస్పరమ్
విదురుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, శారద్వతుడు, కృపాచార్యులను పట్టించుకోకుండా, ఆ కలహంలో క్షత్రియులు పరస్పరం ద్వేషంతో మండిపోయారు.
జయత్సు పాణ్డుపుత్రేషు శ్రుత్వా సుమహదప్రియమ్। దుర్యోధనమతం జ్ఞాత్వా కర్ణస్య శకునేస్తథా
పాండవులు విజయాన్ని సాధించినప్పుడు, ఆ పెద్ద అపశకుని విని, దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, శకుని ఉద్దేశ్యాలను తెలుసుకొని—
ధృతరాష్ట్రశ్చిరం ధ్యాత్వా సంజయం వాక్యమబ్రవీత్। శృణు సంజయ సర్వం మే నచాసూయితుమర్హసి
ధృతరాష్ట్రుడు చాలా సేపు ఆలోచించి, సంజయుడితో ఇలా అన్నాడు: 'సంజయా, నేను చెప్పేది అంతా శ్రద్ధగా విను. దయచేసి నన్ను తప్పుగా అర్థం చేసుకోకు.'
శ్రుతవానసి మేధావీ బుద్ధిమాన్ప్రాజ్ఞసంమతః। న విగ్రహే మమ మతిర్న చ ప్రీయే కులక్షయే
నీవు వినయంతో కూడినవాడవు, తెలివిగలవాడవు, అందరూ నీ జ్ఞానాన్ని మెచ్చుకుంటారు. నాకు కలహం మీద ఆసక్తి లేదు, మన కుటుంబం నాశనం కావడంలో ఆనందం లేదు.
న మే విశేషః పుత్రేషు స్వేషు పామ్డుసుతేషు వా। వృద్ధం మామభ్యసూయన్తి పుత్రా మన్యుపరాయణాః
నా పిల్లలకైనా, పాండువంశపు పిల్లలకైనా నేను తేడా చేయను. అయినా నా పిల్లలు కోపంతో నన్ను, ఈ వృద్ధుడిని, అసహ్యించుకుంటున్నారు.
అహం త్వచక్షుః కార్పణ్యాత్పుత్రప్రీత్యా సహామి తత్। ముహ్యన్తం చానుముహ్యామి దుర్యోధనమచేతనమ్
నాకు చూపు లేకపోయినా, పిల్లలపై ప్రేమతో, బలహీనతతో నేను ఈ బాధను భరిస్తున్నాను. దుర్యోధనుడు అవివేకంతో తప్పుదోవ పట్టినప్పుడు, నేనూ అయోమయానికి లోనవుతున్నాను.
రాజసూయే శ్రియం దృష్ట్వా పాణ్డవస్య మహౌజసః। తచ్చావహసనం ప్రాప్య సభారోహణదర్శనే
రాజసూయయాగంలో పాండవుని మహిమను, వైభవాన్ని చూసి, అతడు సభలో సింహాసనంపై కూర్చున్న దృశ్యాన్ని చూసి, నా కుమారుడు అపహాస్యం పాలయ్యాడు.
అమర్షితః స్వయం జేతుమశక్తః పాణ్డవాన్రణే। నిరుత్సాహశ్చ సంప్రాప్తుం సుశ్రియం క్షత్రియోఽపి సన్
ఆ కోపంతో, క్షత్రియుడైనా, యుద్ధంలో పాండవులను జయించలేక, ధైర్యం కోల్పోయి, అలాంటి మహిమను పొందలేకపోయాడు.
గాన్ధారరాజసహితశ్ఛద్మద్యూతమమన్త్రయత్। తత్ర యద్యద్యథా జ్ఞాతం మయాం సంజయ తచ్ఛృణు
గాంధారి రాజుతో కలిసి, మోసపూరితమైన జూదాన్ని పన్నాడు. అక్కడ ఏం జరిగిందో నాకు తెలిసినంతవరకు, సంజయా, నీవు విను.
శ్రుత్వా తు మమ వాక్యాని బుద్ధియుక్తాని తత్త్వతః। తతో జ్ఞాస్యసి మాం సౌతే ప్రజ్ఞాటచక్షుషమిత్యుత
నిజాయితీతో, వివేకంతో నేను చెప్పే మాటలు నీవు వినగానే, సూతపుత్రా, నన్ను జ్ఞానదృష్టి కలవాడిగా గుర్తిస్తావు.
యదాఽశ్రౌషం ధనురాయమ్య చిత్రం విద్ధం లక్ష్యం పాతితం వై పృథివ్యామ్। కృష్ణాం హృతాం ప్రేక్షతాం సర్వరాజ్ఞాం తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
అర్జునుడు విల్లు ఎక్కబెట్టి లక్ష్యాన్ని దించాడని, కృష్ణను అన్ని రాజుల ముందే గెలుచుకున్నాడని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశ లేకపోయింది.
యదాఽశ్రౌషం ద్వారకాయాం సుభద్రాం ప్రసహ్యోఢాం మాధవీమర్జునేన। ఇన్ద్రప్రస్థం వృష్ణివీరౌ చ యాతౌ తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
ద్వారకలోని సుభద్రను అర్జునుడు బలవంతంగా పెళ్లి చేసుకున్నాడని, వృష్ణివీరులు ఇద్దరూ ఇంద్రప్రస్థానికి వెళ్లారని విన్నప్పుడు కూడా, సంజయా, నాకు విజయం ఆశించలేదు.
యదాఽశ్రౌషం దేవరాజం ప్రవృష్టం శరైర్దివ్యైర్వారితం చార్జునేన। అగ్నిం తథా తర్పితం ఖాణ్డవే చ తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
దేవేంద్రుడిని అర్జునుడు దివ్యబాణాలతో నిలిపివేశాడని, ఖాండవప్రస్థంలో అగ్నిదేవుడు తృప్తి చెందినాడని విన్నప్పుడు, సంజయా, నాకు విజయం ఆశించలేదు.
యదాఽశ్రౌషం జాతుషాద్వేశ్మనస్తా- న్ముక్తాన్పార్థాన్పఞ్చ కున్త్యా సమేతాన్। యుక్తం చైషాం విదురం స్వార్థసిద్ధ్యై తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
జాతుసంఘంలో నుండి కుంటిదేవితో కలిసి ఐదుగురు పాండవులు సురక్షితంగా బయటపడ్డారని, వారి మేలు కోసం విదురుడు సహాయం చేశాడని విన్నప్పుడు, సంజయా, నాకు విజయం ఆశించలేదు.
యదాఽశ్రౌషం ద్రౌపదీం రఙ్గమధ్యే లక్ష్యం భిత్త్వా నిర్జితామర్జునేన। శూరాన్పఞ్చాలాన్పాణ్డవేయాంశ్చ యుక్తాం- స్తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
రంగంలో అర్జునుడు లక్ష్యాన్ని దూచి, ద్రౌపదిని గెలుచుకున్నాడని, పాంచాల వీరులు, పాండవులు ఒక్కటయ్యారని విన్నప్పుడు, సంజయా, నాకు విజయం ఆశించలేదు.
యదాఽశ్రౌషం మాగధానాం వరిష్ఠం జరాసన్ధం క్ష్వమధ్యే జ్వలన్తమ్। దోర్భ్యాం హతం భీమసేనేన గత్వా తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
మగధరాజులలో శ్రేష్ఠుడైన జరాసంధుడిని భీమసేనుడు ఒంటరిగా పోరాడి చంపాడని విన్నప్పుడు, సంజయా, నాకు విజయం ఆశించలేదు.
యదాఽశ్రౌషం దిగ్జయే పాణ్డుపుత్రై- ర్వశీకృతాన్భూమిపాలాన్ప్రసహ్య। మహాక్రతుం రాజసూయం కృతం చ తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
పాండవులు దిక్విజయ యాత్రలో భూమిపాలులను జయించి, మహారాజసూయ యాగం నిర్వహించారని విన్నప్పుడు, సంజయా, నాకు విజయం ఆశించలేదు.
యదాఽశ్రౌషం ద్రౌపదీమశ్రుకణ్ఠీం సభాం నీతాం దుఃఖితామేకవస్త్రామ్। రజస్వలాం నాథవతీమనాథవ- త్తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
ద్రౌపది కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, ఒకే vastram తో, assembly లోకి లాగబడిందని, ఆమె బాధతో, రక్తస్రావంలో ఉండి, రక్షకులు ఉన్నా, రక్షణ లేకుండా పోయిందని విన్నప్పుడు, సంజయా, నాకు విజయం ఆశించలేదు.
యదాఽశ్రౌషం వాససాం తత్ర రాశిం సమాక్షిపత్కితవో మన్దబుద్ధిః। దుఃశాసనో గతవాన్నైవం చాన్తం తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
అక్కడ దుఃశాసనుడు మూర్ఖత్వంతో బట్టల గుట్టను పోగు చేశాడని, దుఃశాసనుడు ఆ దుస్థితికి ముగింపు పెట్టకుండా వెళ్లిపోయాడని విన్నప్పుడు, సంజయా, నాకు విజయం ఆశించలేదు.
యదాఽశ్రౌషం హృతరాజ్యం యుధిష్ఠిరం పరాజితం సౌబలేనాక్షవత్యామ్। అన్వాగతం భ్రాతృభిరప్రమేయై- స్తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
శకుని చేతిలో యుదిష్ఠిరుడు జూదంలో ఓడి, తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడని, అతని అపూర్వమైన అన్నదమ్ములు అతనితో కలిసి వెళ్లారని విన్నప్పుడు, సంజయా, నాకు విజయం ఆశించలేదు.
యదాశ్రౌషం వివిధాస్తత్ర చేష్టా ధర్మాత్మనాం ప్రస్థితానాం వనాయ। జ్యేష్ఠప్రీత్యా క్లిశ్యతాం పాణ్డవానాం తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
ధర్మబద్ధులైన పాండవులు పెద్ద అన్నయ్యపై ఉన్న ప్రేమతో ఎన్నో కష్టాలు భరించి అడవికి వెళ్లారని నేను విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.
యదాఽ?శ్రౌషం స్నాతకానాం సహస్రై- రన్వాగతం ధర్మరాజం వనస్థమ్। భిక్షాభుజాం బ్రాహ్మణానాం మహాత్మనాం తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
అడవిలో ఉన్న ధర్మరాజును వేలాది బ్రాహ్మణులు, వారు అన్నీ భిక్షతో జీవించే మహాత్ములు, వెంట వెళ్లారని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.
యదాఽశ్రౌషం వనవాసేన పార్థా- న్సమాగతాన్మహర్షిభిః పురాణైః। ఉపాస్యమానాన్సగణైర్జాతసఖ్యాం- స్తదా నాశంసే విజయాయ సంజర్య
అడవిలో ఉన్న పాండవులను పురాతన మహర్షులు, తమ శిష్యులతో కలిసి, సందర్శించి స్నేహితులై సేవ చేశారని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.
యదాశ్రౌషం త్రిదివస్థం ధనంజయం శక్రాత్సాక్షాద్దివ్యమస్త్రం యథావత్। అధీయానం శంసితం సత్యసన్ధం తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
ధనంజయుడు స్వర్గంలో ఉండగా, ఇంద్రుని నుండి ప్రత్యక్షంగా దివ్యాస్త్రాలు నేర్చుకున్నాడని, అతడిని సత్యవంతుడని ప్రశంసించారని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.
యదాఽశ్రోషం కాలకేయాస్తతస్తే పౌలోమానో వరదానాచ్చ దృప్తాః। దేవైరజేయా నిర్జితాశ్చార్జునేన తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
దేవతలకూ జయించలేని వరాల వలన గర్వంగా ఉన్న కాలకేయులు, పాలోములు అర్జునునిచేత ఓడించబడ్డారని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.
యదాఽశ్రౌషమసురాణాం వధార్థే కిరీటినం యాన్తమమిత్రకర్శనమ్। కృతార్థం చాప్యాగతం శక్రలోకా- త్తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
కిరీటధారి అర్జునుడు అసురులను సంహరించేందుకు వెళ్లి, ఇంద్ర లోకంలో విజయవంతంగా తిరిగి వచ్చాడని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.
యదాఽశ్రౌషం తీర్థయాత్రాప్రవృత్తం పాణ్డోః సుతం సహితం లోమశేన। బృహదశ్వాదక్షహృదయం చ ప్రాప్తం తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
లోమశునితో కలిసి పాండు కుమారుడు తీర్థయాత్ర ప్రారంభించి, బృహదశ్వుని వద్ద నుండి జూదం రహస్యాన్ని తెలుసుకున్నాడని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.
యదాఽశ్రౌషం వైశ్రవణేన సార్ధం సమాగతం భీమన్యాంశ్చ పార్థాన్। తస్మిన్దేశే మానుషాణామగమ్యే తదా నాశంసి విజయాయ సంజయా
భీముడు మరియు ఇతర పాండవులు, మనుషులకు అందని ప్రాంతంలో వైశ్రవణునితో కలిసారని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.
యదాఽశ్రౌషం ఘోషయాత్రాగతానాం బన్ధం గన్ధర్వైర్మోక్షణం చార్జునేన। స్వేషాం సుతానాం కర్ణబుద్ధౌ రతానాం తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
గోసంరక్షణ యాత్రలో గంధర్వులు నా కుమారులను బంధించి, అర్జునుడు వారిని విమోచించాడని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.
యదాఽశ్రౌషం యక్షరూపేణ ధర్మం సమాగతం ధర్మరాజేన సూత। ప్రశ్నాన్కాంశ్చిద్విబ్రువాణం చ సమ్యక్ తదా నాశంసే విజయాయ సంజయ
యుధిష్ఠిరుడు యక్ష రూపంలో ఉన్న ధర్ముడిని ఎదుర్కొని, అతడు అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పాడని విన్నప్పుడు, సంజయా, అప్పుడే నాకు విజయంపై ఆశే కలగలేదు.