తచ్ఛ్రుత్వా శర్వవచనమృషయః సత్యవాదినః। ప్రహృష్టమనసో జగ్ముర్యథాస్వం పునరాశ్రమమ్
శర్వుని ఆ మాటలు విని, సత్యవంతులైన ఋషులు హర్షంతో తమ తమ ఆశ్రమాలకు తిరిగి వెళ్లారు.
గతేషు తేషు సర్వేషు తపస్విషు మహాత్మసు। పినాకపాణిర్భగవాన్సర్వపాపహరో హరః
అందరు మహాత్ములైన తపస్వులు వెళ్లిపోయిన తరువాత, పినాకమును ధరించిన, పాపాలను పోగొట్టే హరుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
కైరాతం వేషమాస్థాయ కాఞ్చనద్రుమసన్నిభమ్। విభ్రాజమానో వపుషా గిరిర్మేరురివాపరః
కైరాతుని వేషం ధరించి, బంగారు చెట్టు లా ప్రకాశిస్తూ, మరొక మెరుపర్వతంలా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ కనిపించాడు.
శ్రీగద్ధనురుపాదాయ శరాంశ్చాశీవిషోపమాన్। నిష్పపాత మహార్చిష్మాన్దహన్కక్షమివానలః
అద్భుతమైన ధనుస్సు, పాములవిషం లాంటి బాణాలు చేతపట్టి, అరణ్యాన్ని కాల్చే అగ్నిలా కాంతివంతంగా అక్కడికి దిగివచ్చాడు.
దేవ్యా సహోమయా శ్రీమాన్సమానవ్రతవేషయా। నానావేషధరైర్హృష్టైర్భూతైరనుగతస్తదా
తనతో సమానమైన వ్రతం, వేషం ధరించిన ఉమాదేవితో పాటు, వివిధ రూపాల్లో ఆనందంగా ఉన్న భూతగణాలతో కలిసి ఆయన ముందుకు సాగాడు.
కిరాతవేషసంఛన్నః స్త్రీభిశ్చాపి సహస్రశః। అశోభత తదా రాజన్స దేశోఽతీవ భారత
కైరాతుని వేషంలో, వేలాది స్త్రీలతో కలిసి, ఆ ప్రదేశం ఆ సమయంలో అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపించింది, ఓ భారతా!
క్షణేన తద్వనం సర్వం నిఃశబ్దమభవత్తదా। నాదః ప్రస్రవణానాం చ పక్షిణాం చాప్యుపారమత్
ఒక క్షణంలో ఆ అడవి అంతా నిశ్శబ్దంగా మారింది. జలపాతాల శబ్దమూ, పక్షుల కిలకిలారావమూ ఆగిపోయాయి.
స సన్నికర్షమాగమ్య పార్థస్యాక్లిష్టకర్మణః। మూకం నామ దితేః పుత్రం దదర్శాద్భుతదర్శనమ్
నిష్కల్మషమైన కార్యాలు చేసే పార్థుని దగ్గరకు వచ్చి, అతడు దితి కుమారుడైన ముకుడనే అద్భుతమైన రూపాన్ని చూశాడు.
వారాహం రూపమాస్థాయ తర్జయన్తమివార్జునమ్। హన్తుం పరమదుష్టాత్మా తమువాచాథ ఫల్గునః
వరాహ రూపం ధరించి అర్జునుడిని బెదిరిస్తూ, చంపడానికి సిద్ధమైన ఆ దుష్టాత్ముడిని ఫల్గునుడు ఇలా అడిగాడు.
గాణ్డీవం ధనురాదాయ శరాంశ్చాశీవిషోపమాన్। సజ్యం ధనుర్వరం కృత్వా జ్యాఘోషేణ నినాదయన్
గాండీవం, పాములవిషం లాంటి బాణాలు తీసుకుని, ధనుస్సును బిగించి, దాని జ్య శబ్దంతో ఆ ప్రాంతాన్ని నినాదింపజేశాడు.
యన్మాం ప్రార్థయసే హన్తుమనాగసమిహాగతమ్। తస్మాత్త్వాం పూర్వమేవాహం నేష్యామి యమసాదనమ్
నిష్కారణంగా ఇక్కడికి వచ్చిన నన్ను చంపాలని నువ్వు యత్నిస్తున్నావు. అందుకే, నీకు అవకాశం రాకముందే నిన్ను యమలోకానికి పంపిస్తాను.
దృష్ట్వా తం ప్రహరిష్యన్తం ఫల్గునం దృఢధన్వినమ్। కిరాతరూపీ సహసా వారయామాస శంకరః
దృఢమైన ధనుర్ధారి అయిన ఫల్గునుడు దాడి చేయబోతున్నాడని చూసి, కైరాతుని రూపంలో ఉన్న శంకరుడు అకస్మాత్తుగా అతడిని ఆపాడు.
మయైష ప్రార్థితః పూర్వం నీలమేఘసమప్రభః। అనాదృత్యైవ తద్వాక్యం ప్రజహారాథ ఫల్గునః
ఈ నీలమేఘంలా ప్రకాశించే వాడిని నేను ముందే కోరుకున్నాను. నా మాటలను పట్టించుకోకుండా అర్జునుడు తన బాణాన్ని వదిలాడు.
కిరాతశ్చ సమం తస్మిన్నేకలక్ష్యే మహాద్యుతిః। ప్రముమోచాశనిప్రఖ్యం శరమగ్నిశిఖోపమమ్
అదే లక్ష్యాన్ని చూసి, మహాతేజస్వి కిరాతుడు మెరుపువంటి, అగ్ని జ్వాలలా మండే బాణాన్ని వదిలాడు.
తౌ ముక్తౌ సాయకౌ తాభ్యాం సమం తత్ర నిపేతతుః। మూకస్య గాత్రే విస్తీర్ణే శైలపృష్ఠనిభే తదా
ఆ ఇద్దరి బాణాలు ఒకేసారి వదిలి, పర్వతపు పైభాగంలా విస్తారంగా ఉన్న మౌనవంతుని శరీరాన్ని తాకాయి.
యథాఽశనైర్వినిష్పేషో వజ్రస్యేవ చ పర్వతే। తథా తయోః సన్నిపాతః శరయోరభవత్తదా
ఎలా మెరుపు పర్వతాన్ని పగలగొడుతుందో, వజ్రాయుధం పర్వతాన్ని తాకినట్టు, ఆ ఇద్దరి బాణాల ఢీకొనడం కూడా అలా జరిగింది.
స విద్ధో బహుభిర్బాణైర్దీప్తాస్యైః పన్నగైరివ। మమార రాక్షసం రూపం భూయః కృత్వా సుదారుణమ్
అనేక బాణాలతో, అగ్నిలా మండే నోళ్ళు ఉన్న పాములవలె పొడవబడి, ఆ రాక్షసుడు భయంకరమైన రూపం ధరించి అక్కడే చనిపోయాడు.
స దదర్శ తతో జిష్ణుః పురుషం కాఞ్చనప్రభమ్। కిరాతవేషసంఛన్నం స్త్రీసహాయమమిత్రహా
తర్వాత అర్జునుడు, కిరాత వేషంలో, ఒక స్త్రీతో కలిసి ఉన్న, శత్రువులను సంహరించే, బంగారు వర్ణంతో మెరిసే పురుషుడిని చూశాడు.
తమబ్రవీత్ప్రీతమనా కౌన్తేయః ప్రహసన్నివ। కో భవానటతే శూన్యే వనే రస్త్రీగణసంవృతః
ఆపైన ఆనందంగా, చిరునవ్వుతో కౌంతేయుడు అతనిని అడిగాడు: "ఈ పాడుబడిన అడవిలో, స్త్రీలతో కలిసి తిరుగుతున్న నీవెవరు?"
న త్వమస్మిన్వనే ఘోరే బిభేషి కనకప్రభ। కిమర్థం చ త్వయా విద్ధో మృగోఽయం మత్పరిగ్రహః
"ఓ బంగారు వర్ణమున్నవాడా! ఈ భయంకరమైన అడవిలో నీవు భయపడటం లేదు. నా వేటగా ఉన్న ఈ జంతువును నీవెందుకు గాయపరిచావు?"
మయాఽభిపన్నః పూర్వం హి రాక్షసోఽయమిహాగతః। కామాత్పరిభవాద్వాఽపి న మే జీవన్విమోక్ష్యసే
"ఈ రాక్షసుని నేను ముందే వెంబడించాను. నీవు కోరికతోనా, లేక అవమానంతోనా చేసినా, నీవు నా చేతిలో ప్రాణాలతో తప్పించుకోలేవు."
న హ్యేష మృగయాధర్మో యస్త్వయాఽద్య కృతో మయి। తేన త్వాం భ్రంశయిష్యామి జీవితాత్పర్వతాశ్రయమ్
"నీవు నేడు నా మీద చేసిన పని వేట నియమాలకు విరుద్ధం. అందువల్ల, ఓ పర్వతవాసా! నిన్ను ప్రాణాల నుంచి విడిపిస్తాను."
ఇత్యుక్తః పాణ్డవేయేన కిరాతః ప్రహసన్నివ। ఉవాచ శ్లక్ష్ణయా వాచా పాణ్డవం సవ్యసాచినం
పాండవుని మాటలు విన్న కిరాతుడు చిరునవ్వుతో, మృదువుగా, సవ్యసాచిని అర్జునుడితో ఇలా అన్నాడు.
న మత్కృతే త్వయా వీరః భీః కార్యా వనమన్తికాత్। ఇయం భూమిః సదాఽస్మాకముచితా వసతాం వనే
"ఓ వీరా! నా వల్ల నీవు ఈ అడవిని వదిలిపెట్టాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ భూమి ఎప్పుడూ మాకు నివాసానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది."
త్వయా తు దుష్కరః కస్మాదిహ వాసః ప్రరోచితః। వయం తు బహుసత్త్వేఽస్మిన్నివసామస్తపోధన
"ఇంత కష్టమైన ఈ చోటును నివాసానికి నీవెందుకు ఎంచుకున్నావు? మేము మాత్రం, ఓ తపస్వీ, ఈ ప్రాణులతో నిండిన అడవిలో నివసిస్తున్నాము."
భవాంస్తు కృష్ణవత్మార్భః సుకుమారః సుఖోచితః। కథం శూన్యమిమం దేశమేకాకీ విచరిష్యతి
"నీవు కృష్ణాత్ముడవు, బాలుడవు, మృదువైనవాడవు, సుఖజీవితానికి అలవాటైనవాడవు. ఇలాంటి పాడుబడిన ప్రాంతంలో ఒంటరిగా ఎలా తిరుగుతావు?"
గాణ్డీవమాశ్రయం కృత్వా నారాజాంశ్చాగ్నిసన్నిభాన్। నివసామి మహారణ్యే ద్వితీయ ఇవ పావకః
"గాండీవాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, అగ్నిలా భయంకరమైన రాజులను కూడా భయపడకుండా, నేను ఈ విస్తారమైన అడవిలో, రెండవ అగ్నిలా నివసిస్తున్నాను."
ఏష చాపి మయా జన్తుర్మృగరూపం సమాశ్రితః। రాక్షసో నిహతో ఘోరో హన్తుం మామిహ చాగతః
"ఈ జంతువు, మృగరూపంలో వచ్చిన భయంకరమైన రాక్షసుడు, నన్ను చంపేందుకు వచ్చినవాడిని నేను సంహరించాను."
మయైష ధన్వనిర్ముక్తైస్తాడితః పూర్వమేవ హి। బాణైరభిహతః శేతే నీతశ్చ యమసాదనమ్
"నా విల్లు నుండి వదిలిన బాణాలతో అతన్ని ముందే గాయపరిచాను. నా బాణాల వల్ల అతను చనిపోయి, యమలోకానికి వెళ్లిపోయాడు."
మమైవాయం లక్ష్యభూతః పూర్వమేవ పరిగ్రహః। మమైవ చ ప్రహారేణ జీవితాద్వ్యపరిపితః
"అతను మొదటి నుంచే నా లక్ష్యంగా ఉన్నాడు, నా వేటగా నాకు చెందాడు. నా దాడితో అతను ప్రాణాలు కోల్పోయాడు."