తృతీయమపి మాసం స క్రమేణాహారమాచరన్। చతుర్థే త్వథ సంప్రాప్తే మాసే భరతసత్తమః
మూడవ నెల కూడా అదే విధంగా ఆహార నియమాన్ని పాటించాడు; నాల్గవ నెల ప్రారంభమైనప్పుడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా—
వాయుభక్షో మహాబాహురభవత్పాణ్డునన్దనః। ఊర్ధ్వబాహుర్నిరాలమ్బః పాదాఙ్గుష్ఠాగ్రధిష్ఠితః
మహాబాహువు, పాండునందనుడు, కేవలం గాలినే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, చేతులు పైకి ఎత్తి, ఎటువంటి ఆధారమూ లేకుండా, పాదాల వేలిమూలపై నిలబడి తపస్సు చేశాడు.
సదోపస్పర్శనాచ్చాస్య బభూవురమితౌజసః। విద్యుదమ్భోరుహనిభా జటాస్తస్య మహాత్మనః
ఎప్పుడూ నీటిని స్పర్శించడం వల్ల, అపారమైన తేజస్సుతో మెరిసే ఆ మహాత్ముడి జటలు మెరుపులా, నీలం కమలాలా కనిపించేవి.
తతో మహర్షయః సర్వే జగ్ముర్దేవం పినాకినమ్। వివేదయిషవః పార్థం తపస్యుగ్రే సమాస్థితమ్
అంతటా మహర్షులు అందరూ పినాకధరుడైన దేవుని వద్దకు వెళ్లి, అర్జునుడు ఘోర తపస్సులో ఉన్నాడని తెలియజేశారు.
నీలకణ్ఠం మహాదేవమభివాద్య ప్రణమ్య చ। సర్వే నివేదయామాసుః కర్మ తత్ఫల్గునస్య హ
నీలకంఠుడైన మహాదేవుని నమస్కరించి, అందరూ కలిసి ఫల్గునుని చేసిన కార్యాన్ని ఆయనకు వివరించారు.
ఏకః పార్థో మహాతేజా హిమవత్పృష్ఠమాశ్రితః। ఉగ్రే తపరసి దుష్పారే స్థితో ధూమాపయన్దిశః
అదిగో మహాతేజస్సు కలిగిన పార్థుడు, హిమవంతు పర్వతపు ఒడిలో ఆశ్రయం తీసుకుని, దుర్లభమైన కఠిన తపస్సు చేస్తూ, దిక్కులన్నీ పొగతో నింపుతున్నాడు.
తస్య దేవేశ న వయం విద్మః సర్వే చికీర్షితమ్। సంతాపయతి నః సర్వానసౌ సాధు నివార్యతామ్
దేవతల అధినాయకుడా! అతను ఏం చేయాలనుకుంటున్నాడో మేమందరం కూడా తెలియదు. అతడు మమ్మల్ని అందరినీ బాధిస్తున్నాడు. సాధ్యమైతే అతడిని ఆపించండి.
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా ముననాం భావితాత్మనామ్। ఉమాపతిర్భూతపతిర్వాక్యమేతదువాచ హ
ఆ మహర్షుల పవిత్రమైన మాటలు విని, ఉమాదేవి భర్త అయిన భూతపతి ఇలా అన్నాడు.
న వో విషాదః కర్తవ్యః ఫల్గునం ప్రతి సర్వశః। శీఘ్రం గచ్ఛత సంహృష్టా యథాగతమతన్ద్రితాః
ఫల్గునుని గురించి మీరు ఏమాత్రం చింతించవద్దు. మీరు వచ్చినట్లే ఆనందంగా, అలసట లేకుండా త్వరగా వెళ్లిపోండి.
అహమస్య విజానామి సంకల్పం మనసి స్థితమ్। నాస్య స్వర్గస్పృహా కాచిన్నైశ్వర్యస్య న చాయుషః। యత్తస్య కాఙ్క్షితం ప్రాప్తుం తత్కరిష్యేఽహమద్య వై
అతని మనసులో ఉన్న సంకల్పాన్ని నేను బాగా తెలుసు. అతనికి స్వర్గం మీద, రాజ్యం మీద, దీర్ఘాయుష్సు మీద ఎలాంటి ఆశ లేదు. అతడు కోరుకున్నదాన్ని నేను ఈరోజే ఇవ్వబోతున్నాను.
తచ్ఛ్రుత్వా శర్వవచనమృషయః సత్యవాదినః। ప్రహృష్టమనసో జగ్ముర్యథాస్వం పునరాశ్రమమ్
శర్వుని ఆ మాటలు విని, సత్యవంతులైన ఋషులు హర్షంతో తమ తమ ఆశ్రమాలకు తిరిగి వెళ్లారు.
గతేషు తేషు సర్వేషు తపస్విషు మహాత్మసు। పినాకపాణిర్భగవాన్సర్వపాపహరో హరః
అందరు మహాత్ములైన తపస్వులు వెళ్లిపోయిన తరువాత, పినాకమును ధరించిన, పాపాలను పోగొట్టే హరుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
కైరాతం వేషమాస్థాయ కాఞ్చనద్రుమసన్నిభమ్। విభ్రాజమానో వపుషా గిరిర్మేరురివాపరః
కైరాతుని వేషం ధరించి, బంగారు చెట్టు లా ప్రకాశిస్తూ, మరొక మెరుపర్వతంలా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ కనిపించాడు.
శ్రీగద్ధనురుపాదాయ శరాంశ్చాశీవిషోపమాన్। నిష్పపాత మహార్చిష్మాన్దహన్కక్షమివానలః
అద్భుతమైన ధనుస్సు, పాములవిషం లాంటి బాణాలు చేతపట్టి, అరణ్యాన్ని కాల్చే అగ్నిలా కాంతివంతంగా అక్కడికి దిగివచ్చాడు.
దేవ్యా సహోమయా శ్రీమాన్సమానవ్రతవేషయా। నానావేషధరైర్హృష్టైర్భూతైరనుగతస్తదా
తనతో సమానమైన వ్రతం, వేషం ధరించిన ఉమాదేవితో పాటు, వివిధ రూపాల్లో ఆనందంగా ఉన్న భూతగణాలతో కలిసి ఆయన ముందుకు సాగాడు.
కిరాతవేషసంఛన్నః స్త్రీభిశ్చాపి సహస్రశః। అశోభత తదా రాజన్స దేశోఽతీవ భారత
కైరాతుని వేషంలో, వేలాది స్త్రీలతో కలిసి, ఆ ప్రదేశం ఆ సమయంలో అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపించింది, ఓ భారతా!
క్షణేన తద్వనం సర్వం నిఃశబ్దమభవత్తదా। నాదః ప్రస్రవణానాం చ పక్షిణాం చాప్యుపారమత్
ఒక క్షణంలో ఆ అడవి అంతా నిశ్శబ్దంగా మారింది. జలపాతాల శబ్దమూ, పక్షుల కిలకిలారావమూ ఆగిపోయాయి.
స సన్నికర్షమాగమ్య పార్థస్యాక్లిష్టకర్మణః। మూకం నామ దితేః పుత్రం దదర్శాద్భుతదర్శనమ్
నిష్కల్మషమైన కార్యాలు చేసే పార్థుని దగ్గరకు వచ్చి, అతడు దితి కుమారుడైన ముకుడనే అద్భుతమైన రూపాన్ని చూశాడు.
వారాహం రూపమాస్థాయ తర్జయన్తమివార్జునమ్। హన్తుం పరమదుష్టాత్మా తమువాచాథ ఫల్గునః
వరాహ రూపం ధరించి అర్జునుడిని బెదిరిస్తూ, చంపడానికి సిద్ధమైన ఆ దుష్టాత్ముడిని ఫల్గునుడు ఇలా అడిగాడు.
గాణ్డీవం ధనురాదాయ శరాంశ్చాశీవిషోపమాన్। సజ్యం ధనుర్వరం కృత్వా జ్యాఘోషేణ నినాదయన్
గాండీవం, పాములవిషం లాంటి బాణాలు తీసుకుని, ధనుస్సును బిగించి, దాని జ్య శబ్దంతో ఆ ప్రాంతాన్ని నినాదింపజేశాడు.
యన్మాం ప్రార్థయసే హన్తుమనాగసమిహాగతమ్। తస్మాత్త్వాం పూర్వమేవాహం నేష్యామి యమసాదనమ్
నిష్కారణంగా ఇక్కడికి వచ్చిన నన్ను చంపాలని నువ్వు యత్నిస్తున్నావు. అందుకే, నీకు అవకాశం రాకముందే నిన్ను యమలోకానికి పంపిస్తాను.
దృష్ట్వా తం ప్రహరిష్యన్తం ఫల్గునం దృఢధన్వినమ్। కిరాతరూపీ సహసా వారయామాస శంకరః
దృఢమైన ధనుర్ధారి అయిన ఫల్గునుడు దాడి చేయబోతున్నాడని చూసి, కైరాతుని రూపంలో ఉన్న శంకరుడు అకస్మాత్తుగా అతడిని ఆపాడు.
మయైష ప్రార్థితః పూర్వం నీలమేఘసమప్రభః। అనాదృత్యైవ తద్వాక్యం ప్రజహారాథ ఫల్గునః
ఈ నీలమేఘంలా ప్రకాశించే వాడిని నేను ముందే కోరుకున్నాను. నా మాటలను పట్టించుకోకుండా అర్జునుడు తన బాణాన్ని వదిలాడు.
కిరాతశ్చ సమం తస్మిన్నేకలక్ష్యే మహాద్యుతిః। ప్రముమోచాశనిప్రఖ్యం శరమగ్నిశిఖోపమమ్
అదే లక్ష్యాన్ని చూసి, మహాతేజస్వి కిరాతుడు మెరుపువంటి, అగ్ని జ్వాలలా మండే బాణాన్ని వదిలాడు.
తౌ ముక్తౌ సాయకౌ తాభ్యాం సమం తత్ర నిపేతతుః। మూకస్య గాత్రే విస్తీర్ణే శైలపృష్ఠనిభే తదా
ఆ ఇద్దరి బాణాలు ఒకేసారి వదిలి, పర్వతపు పైభాగంలా విస్తారంగా ఉన్న మౌనవంతుని శరీరాన్ని తాకాయి.
యథాఽశనైర్వినిష్పేషో వజ్రస్యేవ చ పర్వతే। తథా తయోః సన్నిపాతః శరయోరభవత్తదా
ఎలా మెరుపు పర్వతాన్ని పగలగొడుతుందో, వజ్రాయుధం పర్వతాన్ని తాకినట్టు, ఆ ఇద్దరి బాణాల ఢీకొనడం కూడా అలా జరిగింది.
స విద్ధో బహుభిర్బాణైర్దీప్తాస్యైః పన్నగైరివ। మమార రాక్షసం రూపం భూయః కృత్వా సుదారుణమ్
అనేక బాణాలతో, అగ్నిలా మండే నోళ్ళు ఉన్న పాములవలె పొడవబడి, ఆ రాక్షసుడు భయంకరమైన రూపం ధరించి అక్కడే చనిపోయాడు.
స దదర్శ తతో జిష్ణుః పురుషం కాఞ్చనప్రభమ్। కిరాతవేషసంఛన్నం స్త్రీసహాయమమిత్రహా
తర్వాత అర్జునుడు, కిరాత వేషంలో, ఒక స్త్రీతో కలిసి ఉన్న, శత్రువులను సంహరించే, బంగారు వర్ణంతో మెరిసే పురుషుడిని చూశాడు.
తమబ్రవీత్ప్రీతమనా కౌన్తేయః ప్రహసన్నివ। కో భవానటతే శూన్యే వనే రస్త్రీగణసంవృతః
ఆపైన ఆనందంగా, చిరునవ్వుతో కౌంతేయుడు అతనిని అడిగాడు: "ఈ పాడుబడిన అడవిలో, స్త్రీలతో కలిసి తిరుగుతున్న నీవెవరు?"
న త్వమస్మిన్వనే ఘోరే బిభేషి కనకప్రభ। కిమర్థం చ త్వయా విద్ధో మృగోఽయం మత్పరిగ్రహః
"ఓ బంగారు వర్ణమున్నవాడా! ఈ భయంకరమైన అడవిలో నీవు భయపడటం లేదు. నా వేటగా ఉన్న ఈ జంతువును నీవెందుకు గాయపరిచావు?"