ఋషిరేష మేహాతేజా నారాయణసహాయవాన్। పురాణః శాస్వతో దేవస్త్వజేయో జిష్ణురచ్యుతః
ఈయన మహాశక్తిశాలి ఋషి, నారాయణుడితో కూడి ఉన్నవాడు. పురాతనుడు, శాశ్వతుడు, దేవుడు, ఎవ్వరూ జయించలేని విజేత, స్థిరచిత్తుడు.
అస్త్రాణీనద్రాచ్చ రుద్రాచ్చ లోకపాలేభ్య ఏవ చ। సమాదాయ మహాబాహుర్మహత్కర్మ కరిష్యతి
ఇంద్రుని, రుద్రుని, లోకపాలుల నుండి ఆయుధాలను పొంది, మహాబాహువు గొప్ప కార్యాన్ని చేయబోతున్నాడు.
వనాదస్మాచ్చ కౌన్తేయ వనమన్యద్విచిన్త్యతామ్। నివాసార్థాయ యద్యుక్తం భవేద్వః పృథివీపతే
కుంతీ కుమారుడా! ఈ అడవిలో నుంచి, మీకు అనుకూలంగా ఉండే మరో అడవిని నివాసానికి ఆలోచించు, భూమిపాలకుడా!
ఏకత్రచిరవాసో హి న ప్రీతిజననో భవేత్। తాపసానాం చ శాన్తానాం భవేదుద్వేగకారకః
ఒకే చోట ఎక్కువ కాలం ఉండడం ఆనందాన్ని ఇవ్వదు. అలాగే, శాంతంగా ఉన్న తపస్వులకు అది కలవరాన్ని కలిగించవచ్చు.
మృగాణాముపరోధశ్చ వీరుదోషధిసంక్షయః। బిభర్షి చ బహూన్విప్రాన్వేదవేదాఙ్గపారగాన్
అలా చేస్తే, జంతువులకు అడ్డంకి, మొక్కలు, ఔషధాలు నశించిపోతాయి. పైగా, నీవు వేదాలు, వేదాంగాలు నేర్చుకున్న అనేక బ్రాహ్మణులను పోషిస్తున్నావు.
ఏవముక్త్వా ప్రపన్నాయ శుచయే భగవాన్ప్రభుః। ప్రోవాచ యోగతత్త్వజ్ఞో యోగవిద్యామనుత్తమామ్
ఇలా శరణు వచ్చిన పవిత్ర హృదయున్నవాడికి, భగవంతుడు, యోగతత్త్వాన్ని బాగా తెలిసిన వాడు, అత్యుత్తమమైన యోగవిద్యను బోధించాడు.
ధర్మరాజాయ ధీమాన్స వ్యాసః సత్యవతీసుతః। అనుజ్ఞాయ చ కౌన్తేయం తత్రైవాన్తరధీయత
ధర్మరాజైన యుధిష్ఠిరునికి, సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుడు అనుమతి ఇచ్చి, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
యుధిష్ఠిరస్తు ధర్మాత్మా తద్బ్రహ్మ మనసా యతః। ధారయామాస మేధావీ కాలేకాలే సదాఽభ్యసన్
ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు, ఆ బ్రహ్మ జ్ఞానాన్ని మనసులో నిలిపి, మేధావి కావడంతో, యోగాన్ని సమయానికి ఎప్పుడూ అభ్యసించేవాడు.
స వ్యాసవాక్యముదితో వనాద్ద్వైతవనాత్తతః। యయౌ సరస్వతీకూలే కామ్యకం నామ కాననమ్
వ్యాసుడు చెప్పిన మాటలకు ప్రేరణ పొందినవాడు ద్వైతవనాన్ని విడిచి, సరస్వతి నది తీరంలో ఉన్న కామ్యకవనానికి వెళ్లాడు.
తమన్వయుర్మహారాజ శిక్షాక్షరవిశారదాః। బ్రాహ్మణాస్తపసా యుక్తా దేవేన్ద్రమృషయో యథా
అతని వెంట, రాజా, విద్యలో నిపుణులైన, తపస్సులో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణులు, దేవేంద్రుడిని అనుసరించే ఋషుల్లా, వచ్చారు.
తతః కామ్యకమాసాద్య పునస్తే భరతర్షభ। న్యవిశన్త మహాత్మానః సామాన్యాః సపదానుగాః
భరతవంశశ్రేష్ఠా, వారు కామ్యకవనానికి చేరుకుని, తమ సేవకులతో కలిసి అక్కడ మళ్లీ నివసించారు.
తత్రతే న్యవసన్రాజన్కంచిత్కాలం మనస్వినః। ధనుర్వేదపరా వీరా గృణానా వేదముత్తమమ్
అక్కడ ఆ ధైర్యవంతులు, ధనుర్వేదంలో నిష్ణాతులు, కొంతకాలం ఉండి, ఉత్తమమైన వేదాన్ని పారాయణ చేస్తూ గడిపారు.
చరన్తో మృగయాం నిత్యం శుద్ధైర్బాణైర్మృగార్థినః। పితృదైవతవిప్రేభ్యో నిర్వపన్తో యథావిధి
వారు ప్రతిరోజూ పవిత్రమైన బాణాలతో వేటాడుతూ, వేటలో దొరికిన మాంసాన్ని పితృదేవతలకు, దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు విధిగా నివేదించేవారు.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః। సంస్మృత్య మునిసందేశమిదం వచనమబ్రవీత్
కొంతకాలం తరువాత, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు మునివర్యుడు చెప్పిన ఉపదేశాన్ని గుర్తు చేసుకుని ఇలా అన్నాడు.
వివిక్తే విదితప్రజ్ఞమర్జునం పురుషర్షభ। సాన్త్వపూర్వం స్మితం కృత్వాపాణినా పరిసంస్పృశన్
ఒంటరిగా ఉండగా, ప్రసిద్ధ జ్ఞానశాలి అర్జునుడిని, స్నేహపూర్వకంగా చిరునవ్వుతో చేతితో తాకుతూ, మృదువుగా పలికాడు.
స ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా వనవాసమరిందమః। ధనంజయంధర్మరాజో రహసీదమువాచ హ
అతడు కొంతసేపు అరణ్యవాసాన్ని ఆలోచించి, శత్రువులను జయించినవాడు అయిన ధర్మరాజు, ధనంజయుడిని ఒంటరిగా పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
భీష్మే ద్రోణే కృపే కర్ణే ద్రోణపుత్రే చ భారత। ధనుర్వేదశ్చతుష్పాద ఏతేష్వద్య ప్రతిష్ఠితః
భరతవంశీయా, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు, కర్ణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు — వీరిలో ఇప్పుడు ధనుర్వేదంలోని నాలుగు భాగాలూ ఉన్నాయి.
దైవం బ్రాహ్మం చాసురం చ సప్రయోగచికిత్సితమ్। సర్వాస్త్రాణాం ప్రయోగం చ అభిజానన్తి కృత్స్నశః
వారు దైవ, బ్రాహ్మ, ఆసుర ఆయుధాలన్నింటినీ, వాటి ప్రయోగ విధానాలను, నివారణలను, అన్ని ఆయుధాల వాడకాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నారు.
తే సర్వే ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రేణ పరిసాన్త్వితాః। సంవిభక్తాశ్చ తుష్టాశ్చ గురువత్తేషు వర్తతే। సర్వయోధేషు చైవాస్య సదా ప్రీతిరనుత్తమా
వారు అందరూ ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడి చేత సంతృప్తి చెంది, గురువుల్లా గౌరవింపబడి, అతని యోధులందరికీ అతడు అపారమైన ప్రేమను చూపిస్తున్నాడు.
ఆచార్యా మానితాస్తుష్టాః శాన్తిం వ్యవహరన్న్యుత। శక్తిం న హాపయిష్యన్తి తే కాలే ప్రతిపూజితాః
గౌరవింపబడి సంతృప్తిచెందిన ఆచార్యులు ప్రశాంతంగా వ్యవహరిస్తున్నారు; సమయానికి గౌరవం పొందినవారు తమ శక్తిని దాచిపెట్టరు.
అద్య చేయం మహీ కృత్స్నా దుర్యాధనవశానుగా। సగ్రామనగరా పార్థ ససాగరవనాకరా ।। భవానేవ ప్రియోఽస్మాకం త్వయి భారః సమాహితః
పార్థా, ఇప్పుడు ఈ భూమంతా పట్టణాలు, గ్రామాలు, సముద్రాలు, అడవులు, పర్వతాలతో కలసి దుర్యోధనుని ఆధీనంలో ఉంది. మాకు నీవే ప్రియుడవు; ఈ బాధ్యత నీ మీదే ఉంది.
అత్ర కృత్యం ప్రపశ్యామి ప్రాప్తకాలమరిందమ। కృష్ణద్వైపాయనాత్తాత గృహీతోపనిషన్మయా
ఇక్కడ ఒక పనిని నేను చూస్తున్నాను, ఇది సమయానికి వచ్చింది, శత్రువులను జయించేవాడా; కృష్ణ ద్వైపాయనుని నుండి నేను ఉపనిషత్తును గ్రహించాను.
గృహీతయా తయా సమ్యగ్జగత్సర్వం ప్రకాశతే। తేన త్వం బ్రహ్మణా తాత సంయుక్తః సుసమాహితః
దాన్ని సరిగ్గా గ్రహించాక, ఈ లోకమంతా స్పష్టంగా తెలుస్తోంది; దాని ద్వారా, ప్రియమైనవాడా, నీవు బ్రహ్మతో ఏకమై, దృఢంగా స్థిరపడ్డావు.
దేవతానాం యథాకాలం ప్రసాదం ప్రతిపాలయ। తపసా యోజయాత్మానముగ్రేణ భరతర్షభ
భరతవంశశ్రేష్ఠా, సమయానికి దేవతల అనుగ్రహాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నించు; కఠినమైన తపస్సులో నిన్ను నీవు నిమగ్నం చేయు.
ధనుష్మాన్కవచీ ఖఙ్గీ మునిః సాధువ్రతే స్థితః। న కస్యచిద్దదన్మార్గం గచ్ఛ తాతోత్తరాం దిశమ్
ధనుస్సు, కవచం, ఖడ్గంతో, మునివ్రతాన్ని పాటిస్తూ, ఎవరికీ మార్గం ఇవ్వకుండా, ఉత్తర దిశగా వెళ్లు కుమారా.
ఇనద్రే హ్యస్త్రాణి దివ్యాని సమస్తాని ధనంజయ। వృత్రాద్భీతైర్బలం దేవైస్తదా శక్రే సమర్పితమ్
ధనంజయా, ఇంద్రుని వద్ద ఉన్న అన్ని దివ్యాస్త్రాలను, వృత్రుని బలాన్ని భయపడి దేవతలు అప్పట్లో ఇంద్రునికి అప్పగించారు.
తాన్యేకస్థాని సర్వాణి తతస్త్వం ప్రతిపత్స్యసే। `అనేన బ్రహ్మణా తాత సర్వం సంప్రతిపద్యతే
ఈ అన్నీ ఒకచోట చేరతాయి, అప్పుడు నీవు వాటిని పొందుతావు. ఈ జ్ఞానంతో, ప్రియమైనవాడా, అన్నీ సాధించవచ్చు.
శక్రమేవ ప్రపద్యస్వ స తేఽస్త్రాణి ప్రదాస్యతి। దీక్షితోఽద్యైవ గచ్ఛ త్వం ద్రష్టుం దేవం పురందరమ్
ఇంద్రుడిని ఆశ్రయించు, అతనే నీకు ఆయుధాలు ఇస్తాడు. నీవు నేటి నుండే నియమంగా, దేవుడు పురందరుణ్ణి దర్శించటానికి వెళ్ళు.
ఏవముక్త్వా ధర్మరాజస్తమధ్యాపయత ప్రభుః
ఇలా చెప్పి ధర్మరాజు అతనికి బోధించాడు.
దీక్షితం విధినా తేన యతవాక్కాయమానసమ్। అనుజజ్ఞే తదా వీరం భ్రాతా భ్రాతరమగ్రజః
విధిగా నియమం పాటిస్తూ, మాట, శరీరం, మనస్సును నియంత్రించిన ఆ వీరుణ్ణి పెద్ద అన్నయ్య అనుమతించాడు.