సర్వే కౌరవసైన్యస్ సపుత్రామాత్యసైనికాః। సంవిభక్తా హి మాత్రాభిర్భోగైరపి చ సర్వశః
కౌరవుల సైన్యాలు, వారి కుమారులు, మంత్రి, సైనికులు అందరూ సమానంగా సుఖాలు అనుభవిస్తూ, అన్ని విధాలా సమృద్ధిగా ఉన్నారు.
దుర్యోధనేన తే వీరా మానితాశ్చ విశేషతః। ప్రాణాంస్త్యక్ష్యన్తి సంగ్రామే ఇతి మే నిశ్చితా మతిః
ఆ వీరులను దుర్యోధనుడు ప్రత్యేకంగా గౌరవించాడు. వారు యుద్ధంలో ప్రాణాలు కూడా త్యాగం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉంటారు — ఇదే నా నిశ్చయమైన అభిప్రాయం.
సమా యద్యపి భీష్మస్య వృత్తిరస్మాసు తేషు చ। ద్రోణస్ చ మహాబాహో కృషస్య చ మహాత్మనః
భీష్ముని ప్రవర్తన మన మీద, వారిమీద సమానంగా ఉన్నా, ద్రోణుడు, మహాత్ముడైన కృపాచార్యుడు కూడా అలాగే ఉంటారు, ఓ మహాబాహువంతుడా.
అవశ్యం రాజపిణ్డస్తైర్నిర్వేశ్య ఇతి మే మతిః। తస్మాత్త్యక్ష్యన్తి సంగ్రామే ప్రాణానపి సుదుస్త్యజాన్
అయినా, వారు రాజుని కర్తవ్యాన్ని తప్పక నెరవేర్చాల్సిందే. అందుకే, వారు యుద్ధంలో తమ ప్రాణాలను కూడా త్యాగం చేయడానికి వెనుకాడరు — ఇదే నా నమ్మకం.
సర్వేదివ్యాస్త్రవిద్వాంసః సర్వే ధర్మపరాయణాః। అజేయాశ్చేతి మే బుద్ధిరపి దేవైః సవాసవైః
వారు అందరూ దివ్యాస్త్రాలలో నిపుణులు, ధర్మాన్ని పాటించేవారు. దేవతలు, ఇంద్రుడు వచ్చినా వారిని ఓడించలేరు — ఇదే నా అభిప్రాయం.
అమర్షీ నిత్యసంరబ్ధస్తత్ర కర్ణో మహారథః। సర్వాస్త్రవిదనాధృష్యో హ్యభేద్యకవచావృతః
అక్కడ మహారథుడైన కర్ణుడు ఎప్పుడూ కోపంగా, అసహనంగా ఉంటాడు. ఆయుధాలలో నిపుణుడు, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వాడు, దుర్భేద్యమైన కవచంతో ఉన్నాడు.
అనిర్జిత్యరణే సర్వానేతాన్పురుషసత్తమాన్। అశక్యో హ్యసహాయేన హన్తుం దుర్యోధనస్త్వయా
ఆ యుద్ధంలో ఉన్న అగ్రగణ్యులను ఓడించకుండా, సహాయంలేకుండా నువ్వొక్కడివే దుర్యోధనుని చంపడం అసాధ్యం.
న నిద్రామధిగచ్ఛామి చిన్తయానో వృకోదర। అతిసర్వాన్ధనుర్గ్రాహాన్సూతపుత్రస్య లాఘవమ్
ఓ వృకోదరా, రథసారథి కుమారుడైన కర్ణుని విలువిద్యా నైపుణ్యం గురించి ఆలోచిస్తుంటే నాకు నిద్ర పట్టడం లేదు.
ఏతద్వచనమాజ్ఞాయ భీమసేనోఽత్యమర్షణః। బభూవ శాన్తిసంయుక్తో గురోర్వచనవారితః
ఈ మాటలు విని, ఎంత కోపం వచ్చినా భీమసేనుడు గురువు మాటలకు లోబడి, ప్రశాంతంగా ఉండిపోయాడు.
తయోః సంవదతోరేవం తదా పాణ్డవయోర్ద్వయోః। ఆజగామ మహాయోగీ వ్యాసః సత్యవతీసుతః
ఆ ఇద్దరు పాండవులు ఇలా మాట్లాడుకుంటుండగా, సత్యవతీ కుమారుడైన మహాయోగి వ్యాసుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
సోఽభిగమ్య యథాన్యాయం పాణ్డవైః ప్రతిపూజితః। యుధిష్ఠిరమిదం వాక్యమువాచ వదతాంవరః
ఆయన విధిగా వచ్చి, పాండవులు గౌరవంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చారు. అప్పుడు వాక్చాతుర్యశాలి ఆయన, యుధిష్ఠిరుని ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.
యుధిష్ఠిర మహాబాహో వేద్మి తే హృదయస్థితమ్। మనీషయా తత క్షిప్రమాగతోస్మి నరర్షభ
మహాబాహువైన యుధిష్ఠిరా! నీ మనసులో ఏం ఉందో నాకు తెలుసు. నా జ్ఞానంతో అది గ్రహించి, నీవు కోరినదానికి త్వరగా వచ్చాను, నరశ్రేష్ఠుడా!
భీష్మాద్ద్రోణాత్కృపాత్కర్ణాద్ద్రోణపుత్రాచ్చ భారత। దుర్యోధనాన్నృపసుతాత్తథా దుఃశాసనాదపి
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు, కర్ణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు దుర్యోధనుడు, అలాగే దుఃశాసనుడు—
త్తే భయమమిత్రఘ్న హృది సంపరివర్తతే। తత్తేఽహం నాశయిష్యామి విధిదృష్టేన హేతునా
వైరులను నశింపజేసేవాడా! వీళ్ల వల్ల నీ హృదయంలో భయం తిరుగుతోంది. ఆ భయాన్ని ధర్మబద్ధమైన మార్గంలో నేను తొలగిస్తాను.
తచ్ఛ్రుత్వా ధృతిమాస్థాయ కర్మణా ప్రతిపాదయ। ప్రతిపాద్య తు రాజేన్ద్ర తతః క్షిప్రం జ్వరం జహి
ఇది విని, ధైర్యంగా ఉండి, చెప్పినట్టు కార్యాన్ని చేయు. ఆ పని పూర్తయ్యాక, రాజా! వెంటనే నీ మనస్తాపాన్ని విడిచిపెట్టు.
తత ఏకాన్తమానాయ్య పారాశర్యో యుధిష్ఠిరమ్। అబ్రవీదుపపన్నార్థమిదం వాక్యవిశారదః
తర్వాత, పరాశరుని కుమారుడు యుధిష్ఠిరుని ఒంటరిగా పిలిపించుకుని, మాటల్లో నైపుణ్యమున్న వాడు, తగిన విధంగా ఇలా చెప్పాడు.
శ్రేయసస్తేఽపరః కాలః ప్రాప్తో భరతసత్తమ। యేనాభిభవితా శత్రూన్రణే పార్థో ధనుర్ధరః
భరతశ్రేష్ఠుడా! నీకు మేలు కలిగే మంచి సమయం వచ్చింది. ఆ సమయంతో, విలువిధుడు అర్జునుడు యుద్ధంలో శత్రువులను జయిస్తాడు.
గృహాణేమాం మయా ప్రోక్తాం సిద్ధిం మూర్తిమర్తామివ। విద్యాం ప్రతిస్మృతిం నామ ప్రపన్నాయ బ్రవీమి తే
నేను చెప్పిన ఈ విద్యను, విజయరూపంగా భావించి స్వీకరించు. శరణు వచ్చినవారికి చెప్పే ప్రతిస్మృతి అనే విద్యను నీకు బోధిస్తాను.
యామవాప్యమహాబాహురర్జునః సాధయిష్యతి। అస్త్రహేతోర్మహేన్ద్రం చ రుద్రం చైవాభిగచ్ఛతు
ఈ విద్యను పొందితే, మహాబాహువైన అర్జునుడు తాను కోరిన ఫలితాన్ని సాధిస్తాడు. ఆయుధాల కోసం, అతడు ఇంద్రుని, రుద్రుని ఆశ్రయించాలి.
వరుణం చ కుబేరం చ ధర్మరాజం చ పాణ్డవ। శక్తో హ్యేష సురాన్ద్రష్టుం తపసా విక్రమేణ చ
అలాగే, వరుణుడు, కుబేరుడు, ధర్మరాజుని కూడా పాండవుడా! అతడు తపస్సుతో, పరాక్రమంతో దేవతలను దర్శించగలడు.
ఋషిరేష మేహాతేజా నారాయణసహాయవాన్। పురాణః శాస్వతో దేవస్త్వజేయో జిష్ణురచ్యుతః
ఈయన మహాశక్తిశాలి ఋషి, నారాయణుడితో కూడి ఉన్నవాడు. పురాతనుడు, శాశ్వతుడు, దేవుడు, ఎవ్వరూ జయించలేని విజేత, స్థిరచిత్తుడు.
అస్త్రాణీనద్రాచ్చ రుద్రాచ్చ లోకపాలేభ్య ఏవ చ। సమాదాయ మహాబాహుర్మహత్కర్మ కరిష్యతి
ఇంద్రుని, రుద్రుని, లోకపాలుల నుండి ఆయుధాలను పొంది, మహాబాహువు గొప్ప కార్యాన్ని చేయబోతున్నాడు.
వనాదస్మాచ్చ కౌన్తేయ వనమన్యద్విచిన్త్యతామ్। నివాసార్థాయ యద్యుక్తం భవేద్వః పృథివీపతే
కుంతీ కుమారుడా! ఈ అడవిలో నుంచి, మీకు అనుకూలంగా ఉండే మరో అడవిని నివాసానికి ఆలోచించు, భూమిపాలకుడా!
ఏకత్రచిరవాసో హి న ప్రీతిజననో భవేత్। తాపసానాం చ శాన్తానాం భవేదుద్వేగకారకః
ఒకే చోట ఎక్కువ కాలం ఉండడం ఆనందాన్ని ఇవ్వదు. అలాగే, శాంతంగా ఉన్న తపస్వులకు అది కలవరాన్ని కలిగించవచ్చు.
మృగాణాముపరోధశ్చ వీరుదోషధిసంక్షయః। బిభర్షి చ బహూన్విప్రాన్వేదవేదాఙ్గపారగాన్
అలా చేస్తే, జంతువులకు అడ్డంకి, మొక్కలు, ఔషధాలు నశించిపోతాయి. పైగా, నీవు వేదాలు, వేదాంగాలు నేర్చుకున్న అనేక బ్రాహ్మణులను పోషిస్తున్నావు.
ఏవముక్త్వా ప్రపన్నాయ శుచయే భగవాన్ప్రభుః। ప్రోవాచ యోగతత్త్వజ్ఞో యోగవిద్యామనుత్తమామ్
ఇలా శరణు వచ్చిన పవిత్ర హృదయున్నవాడికి, భగవంతుడు, యోగతత్త్వాన్ని బాగా తెలిసిన వాడు, అత్యుత్తమమైన యోగవిద్యను బోధించాడు.
ధర్మరాజాయ ధీమాన్స వ్యాసః సత్యవతీసుతః। అనుజ్ఞాయ చ కౌన్తేయం తత్రైవాన్తరధీయత
ధర్మరాజైన యుధిష్ఠిరునికి, సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుడు అనుమతి ఇచ్చి, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
యుధిష్ఠిరస్తు ధర్మాత్మా తద్బ్రహ్మ మనసా యతః। ధారయామాస మేధావీ కాలేకాలే సదాఽభ్యసన్
ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు, ఆ బ్రహ్మ జ్ఞానాన్ని మనసులో నిలిపి, మేధావి కావడంతో, యోగాన్ని సమయానికి ఎప్పుడూ అభ్యసించేవాడు.
స వ్యాసవాక్యముదితో వనాద్ద్వైతవనాత్తతః। యయౌ సరస్వతీకూలే కామ్యకం నామ కాననమ్
వ్యాసుడు చెప్పిన మాటలకు ప్రేరణ పొందినవాడు ద్వైతవనాన్ని విడిచి, సరస్వతి నది తీరంలో ఉన్న కామ్యకవనానికి వెళ్లాడు.
తమన్వయుర్మహారాజ శిక్షాక్షరవిశారదాః। బ్రాహ్మణాస్తపసా యుక్తా దేవేన్ద్రమృషయో యథా
అతని వెంట, రాజా, విద్యలో నిపుణులైన, తపస్సులో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణులు, దేవేంద్రుడిని అనుసరించే ఋషుల్లా, వచ్చారు.